เปิดโลกพลังงานให้สนุกกว่าที่คิด!

กฟผ. ชวนสัมผัส 8 นวัตกรรมเด่น ผ่านกิจกรรม Interactive ในงานมหกรรมวิทย์ฯ ปี 2569

 

ท่ามกลางบรรยากาศคึกคักของงานมหกรรมวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติ ประจำปี 2569 ที่อาคาร 11 อิมแพ็ค เมืองทองธานี หนึ่งในพื้นที่ที่ได้รับความสนใจไม่น้อยคือบูทของการไฟฟ้าฝ่ายผลิตแห่งประเทศไทย (กฟผ.) ที่ชวนทุกคนมาเปิดมุมมองใหม่ว่า “เรื่องพลังงาน” ไม่ได้ไกลตัวหรือเข้าใจยากอย่างที่คิด

 

ภายใต้แนวคิด “Innovate Power Solutions for a Better Life” หรือ “นวัตกรรมพลังงานไฟฟ้า เพื่อชีวิตที่ดีกว่า” กฟผ. เปลี่ยนพื้นที่จัดแสดงให้กลายเป็นห้องเรียนพลังงานขนาดย่อม ที่ไม่ได้มีเพียงนิทรรศการให้เดินชม แต่เปิดโอกาสให้เยาวชนได้ทดลอง เล่น ตั้งคำถาม และลงมือทำด้วยตัวเอง

 

 

 

ตั้งแต่ก้าวเข้ามาในพื้นที่ เราจะได้พบกับ 8 กลุ่มผลงานวิจัยและนวัตกรรมเด่นของ กฟผ. อาทิ 1) นวัตกรรมเทคโนโลยีพลังงานสะอาด ซึ่งประกอบไปด้วยโรงไฟฟ้านิวเคลียร์ขนาดเล็ก (SMR) ระบบกักเก็บพลังงาน (Energy Storage) และโซลาร์ลอยน้ำ (Hydro Floating Solar) 2) โครงการฉลากประหยัดไฟฟ้าเบอร์ 5 3) EV และ Charging Station 4) Grid Modernization 5) Second Life Battery Ecosystem 6) Landmos ระบบเฝ้าติดตามการเคลื่อนตัวของดินบริเวณเหมืองแม่เมาะแบบเรียลไทม์ 7) EGAT Ash Nova การนำเถ้าลอยจากกระบวนการผลิตไฟฟ้ามาพัฒนาเป็นวัสดุก่อสร้างทางเลือก และ 8) EGAT Scada X นวัตกรรมระบบควบคุมและตรวจสอบระบบไฟฟ้า เพื่อรองรับระบบไฟฟ้าในยุคดิจิทัล

 

 

 

 

สิ่งที่เติมแต่งทำให้บูทแห่งนี้มีชีวิตชีวา คือการเรียนรู้ไม่ได้หยุดอยู่แค่การมองดูข้อมูลบนบอร์ดนิทรรศการ เพราะ กฟผ. จัดกิจกรรม Interactive และ Workshop เกือบ 10 กิจกรรม ที่ออกแบบให้สนุกและเข้าใจง่าย  ทั้ง Bingo พลังงาน เกมถาม–ตอบเรื่อง กฟผ. รวมถึงกิจกรรม Mini Popsicle Flashlight ที่ชวนน้อง ๆ ประดิษฐ์ไฟฉายจิ๋วจากไม้ไอติม เรียนรู้หลักการทำงานของวงจรไฟฟ้าไปพร้อม ๆ กัน

 

เรื่องใกล้ตัวอย่าง “ไฟฉายจิ๋วจากไม้ไอติม” จึงกลายเป็นจุดเริ่มต้นให้เด็ก ๆ ได้ทำความเข้าใจว่า กว่าไฟฟ้าจะเดินทางมาถึงบ้าน และกว่าจะมาเป็นเครื่องใช้ไฟฟ้าที่เราใช้งานในทุกวัน ต้องอาศัยทั้งความรู้ เทคโนโลยี และระบบไฟฟ้าที่มีความซับซ้อน

 

เทคโนโลยีพลังงานสะอาดแห่งอนาคต

 

เมื่อความต้องการใช้ไฟฟ้าเพิ่มขึ้น ขณะเดียวกันโลกกำลังมุ่งหน้าสู่การลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจก การพัฒนาเทคโนโลยีพลังงานจึงไม่ได้เป็นเพียงเรื่องของอนาคต แต่กำลังเข้ามามีบทบาทกับระบบไฟฟ้าในวันนี้

หนึ่งในผลงานวิจัยและนวัตกรรมเด่นที่น่าสนใจที่ กฟผ. นำมาจัดแสดงให้ความรู้ คือ โรงไฟฟ้านิวเคลียร์ขนาดเล็ก (SMR) ซึ่งเป็นเทคโนโลยีผลิตไฟฟ้าที่สามารถผลิตเป็นโมดูลจากโรงงานแล้วนำไปติดตั้งในพื้นที่ที่เหมาะสม จุดเด่นคือสามารถผลิตไฟฟ้าได้อย่างต่อเนื่องตลอด 24 ชั่วโมง ใช้พื้นที่ไม่มาก มีความปลอดภัย และไม่มีการเผาไหม้เชื้อเพลิง จึงไม่มีการปล่อย CO₂ จากกระบวนการผลิตไฟฟ้าโดยตรง นอกจากนี้ยังสามารถใช้ในการผลิตไฮโดรเจน การผลิตน้ำจืด ซึ่งความร้อนจากกระบวนการผลิตยังสามารถนำไปใช้ประโยชน์ต่อยอดในภาคอุตสาหกรรมอีกด้วย

 

 

 

 

อีกผลงานวิจัยและนวัตกรรมเด่นด้านพลังงานสะอาดที่เห็นได้ชัด คือ โรงไฟฟ้าพลังงานแสงอาทิตย์ทุ่นลอยน้ำ  (Floating Solar) ซึ่งเป็นการนำแผงโซลาร์เซลล์มาติดตั้งบนทุ่นลอยน้ำในเขื่อนของ กฟผ. ใช้ประโยชน์จากพื้นที่ผิวน้ำในการผลิตไฟฟ้า ช่วยลดการระเหยของน้ำในเขื่อน และลดการปล่อยก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์ ขณะเดียวกันยังสามารถทำงานร่วมกับระบบกักเก็บพลังงาน เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพและความมั่นคงของการผลิตไฟฟ้าได้ ปัจจุบัน กฟผ. มีโรงไฟฟ้าพลังงานแสงอาทิตย์ทุ่นลอยน้ำที่จ่ายไฟฟ้าเข้าระบบแล้ว 2 แห่ง ได้แก่ เขื่อนสิรินธร จ.อุบลราชธานี และเขื่อนอุบลรัตน์ จ.ขอนแก่น มีกำลังผลิตรวม 69 เมกะวัตต์ พร้อมมีแผนผลักดันเพิ่มเติมอีก 3 แห่ง ได้แก่ เขื่อนศรีนครินทร์ และเขื่อนวชิราลงกรณ จ.กาญจนบุรี และเขื่อนภูมิพล จ.ตาก มีกำลังผลิตรวม 348 เมกะวัตต์

 

 

 

 

 

 

เทคโนโลยีทั้ง 2 รูปแบบสะท้อนให้เห็นว่า “พลังงานแห่งอนาคต” อาจไม่ได้มีคำตอบเพียงรูปแบบเดียว แต่ต้องอาศัยการผสมผสานเทคโนโลยีหลากหลาย เพื่อสร้างระบบไฟฟ้าที่มีความมั่นคงและเป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม

 

 

จากการทดลองสู่การจุดประกายความคิดของนวัตกรรุ่นใหม่

 

 

การร่วมจัดงานมหกรรมวิทยาศาสตร์ฯ ของ กฟผ. ไม่ได้มีเป้าหมายเพียงนำผลงานวิจัยมาจัดแสดง แต่ต้องการสร้าง “พื้นที่แห่งการเรียนรู้” ที่ทำให้เรื่องพลังงานเป็นเรื่องที่เข้าถึงได้

 

 

 

 

 

นายศุภชัย คูณเศรษฐ์ ผู้ช่วยผู้ว่าการวิจัย นวัตกรรม และพัฒนาธุรกิจ กฟผ. กล่าวว่า นิทรรศการของ กฟผ. ต้องการให้เยาวชนและประชาชนได้เห็นว่า วิทยาศาสตร์ เทคโนโลยี และนวัตกรรม สามารถนำมาใช้สร้างอนาคตด้านพลังงานที่ดีขึ้นได้จริง และช่วยจุดประกายให้น้อง ๆ เยาวชนที่สนใจได้เรียนรู้ คิดค้น และพัฒนานวัตกรรมต่อไป

 

บางทีการสร้างนักวิทยาศาสตร์หรือนักนวัตกรรุ่นใหม่ อาจไม่ได้เริ่มต้นจากห้องทดลองขนาดใหญ่ แต่อาจเริ่มจากเด็กคนหนึ่งที่ได้ลองต่อวงจรไฟฟ้า ได้ตั้งคำถามว่าไฟฟ้ามาจากไหน หรือได้เห็นว่าแสงอาทิตย์สามารถเปลี่ยนเป็นพลังงานไฟฟ้าได้อย่างไร

 

 

 

 

และนั่นคือสิ่งที่ กฟผ. อยากชวนทุกคนมาค้นหาคำตอบ ผ่านการเรียนรู้ที่ทั้งสนุกและใกล้ตัว ในงานมหกรรมวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติ 2569 ระหว่างวันที่ 15–23 สิงหาคม 2569 ณ อาคาร 11 อิมแพ็ค เมืองทองธานี

 

เพราะเมื่อพลังงานไม่ได้เป็นเพียงเรื่องที่ “ต้องรู้” แต่เป็นเรื่องที่ได้ “ลองทำและสัมผัสด้วยตัวเอง” โลกของพลังงานก็อาจกลายเป็นโลกใบใหม่ที่น่าสนุกกว่าที่คิด