การเลือกตั้งทั่วไปปี 2569 กำลังกลายเป็นสมรภูมิสำคัญที่กำหนดทิศทางการเมืองและการพัฒนาเศรษฐกิจไทยในระยะยาว ท่ามกลางบริบทโลกที่ผันผวน เศรษฐกิจฐานรากเปราะบาง และหนี้ครัวเรือนพุ่งสูง พรรคเพื่อไทยในฐานะพรรคการเมืองหลักของภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ได้ปรับยุทธศาสตร์ครั้งสำคัญ ด้วยการเสนอ “ยศชนัน วงศ์สวัสดิ์” เป็นแคนดิเดตนายกรัฐมนตรี พร้อมชุดนโยบายที่ขยับจากประชานิยมแบบเดิม สู่สิ่งที่ถูกเรียกว่า “ประชานิยมเชิงโครงสร้าง”

หนึ่งในพื้นที่ยุทธศาสตร์ที่สะท้อนภาพการเปลี่ยนผ่านดังกล่าวได้ชัดเจนที่สุด คือ จังหวัดร้อยเอ็ด โดยเฉพาะเขตทุ่งกุลาร้องไห้ แหล่งผลิตข้าวหอมมะลิคุณภาพสูงระดับโลก ซึ่งเป็นทั้งฐานเสียงดั้งเดิมของพรรค และสนามแข่งขันทางการเมืองที่ทวีความเข้มข้นมากขึ้น

ทุ่งกุลาร้องไห้: ข้าวโลก แต่ชาวนายังเปราะบาง

แม้ข้าวหอมมะลิทุ่งกุลาร้องไห้จะได้รับการขึ้นทะเบียน GI จากสหภาพยุโรป และมีราคาส่งออกสูง แต่โครงสร้างการผลิตในพื้นที่ยังเต็มไปด้วยความเสี่ยง ทั้งต้นทุนปุ๋ย ค่าแรง และภัยแล้ง–น้ำท่วมซ้ำซาก ส่งผลให้กำไรสุทธิของเกษตรกรผันผวนอย่างหนัก

ข้อมูลในช่วงปี 2567–2568 ชี้ว่า แม้ราคาข้าวเปลือกหอมมะลิจะพุ่งแตะระดับกว่า 14,000–16,000 บาทต่อตัน แต่ต้นทุนการผลิตก็ขยับขึ้นเกิน 10,000 บาทต่อตันเช่นกัน ทำให้ชาวนาอยู่ในภาวะ “เสี่ยงขาดทุนทันที” หากราคาตลาดโลกสะดุดเพียงเล็กน้อย

สถานการณ์ดังกล่าวเชื่อมโยงโดยตรงกับ ปัญหาหนี้สินครัวเรือน ซึ่งเป็นวิกฤตเรื้อรังของร้อยเอ็ด เกษตรกรจำนวนมากติดอยู่ในวังวนหนี้หมุนเวียน ทั้งในระบบและนอกระบบ ขณะที่โครงสร้างประชากรเข้าสู่สังคมสูงวัย คนรุ่นใหม่ย้ายออกจากพื้นที่ ทิ้งภาคเกษตรไว้กับผู้สูงอายุและครัวเรือนข้ามรุ่น

“ประกันกำไร 30%” หัวใจนโยบายเศรษฐกิจฐานราก

พรรคเพื่อไทยเสนอ นโยบายประกันกำไรสินค้าเกษตร 30% เป็นกลไกหลักในการแก้ปัญหา โดยเปลี่ยนแนวคิดจากการประกันราคา มาเป็นการประกัน “ความอยู่รอด” ของเกษตรกร รัฐจะรับประกันว่า รายได้จากการขายผลผลิตต้องสูงกว่าต้นทุนจริงอย่างน้อย 30%

นโยบายนี้วางอยู่บน 2 กลไกคู่ขนาน คือ

การกำหนดราคาเป้าหมายที่สะท้อนต้นทุนจริง

การลดต้นทุนด้วยวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยี และนวัตกรรมการเกษตร

สำหรับร้อยเอ็ด พรรคเพื่อไทยชูการใช้ “เกษตรแม่นยำ” ในทุ่งกุลาร้องไห้ เช่น การทำนาหยอด การใช้โดรนและ AI ลดการใช้ปุ๋ย–แรงงาน และการปรับระดับแปลงนาด้วยเทคโนโลยีเลเซอร์ เพื่อลดต้นทุนอย่างเป็นระบบ ทำให้เป้าหมายกำไร 30% เกิดขึ้นได้จริง โดยไม่ต้องใช้งบอุดหนุนราคามหาศาล

หวยเกษียณ–พักหนี้: แก้จนวันนี้ สร้างหลักประกันวันหน้า

อีกนโยบายที่ถูกจับตา คือ “หวยเกษียณ” หรือสลากสะสมทรัพย์เพื่อการออม ซึ่งออกแบบบนแนวคิดเศรษฐศาสตร์พฤติกรรม เปลี่ยนเงินเสี่ยงโชคให้กลายเป็นเงินออมในกองทุนการออมแห่งชาติ เหมาะกับแรงงานนอกระบบในร้อยเอ็ดที่ไม่มีประกันสังคม ลดความเสี่ยงยากจนในวัยชรา

ขณะเดียวกัน พรรคเพื่อไทยยังเสนอ พักหนี้เกษตรกร 3 ปี ทั้งต้นและดอก สำหรับหนี้ไม่เกิน 500,000 บาท โดยเน้นใช้ช่วงเวลานี้ฟื้นฟูศักยภาพการผลิต ไม่ใช่แค่ “หยุดเวลา” เพื่อให้เมื่อครบกำหนด เกษตรกรมีรายได้เพียงพอชำระหนี้ได้จริง

“ร้อยเอ็ดโมเดล 2569” จากนาเดี่ยวสู่ระบบเศรษฐกิจใหม่

ในเชิงยุทธศาสตร์ พรรคเพื่อไทยพยายามสังเคราะห์นโยบายระดับชาติลงสู่พื้นที่ ผ่านแนวคิด “ร้อยเอ็ดโมเดล 2569” ตั้งแต่การยกระดับทุ่งกุลาร้องไห้เป็น Smart Agriculture Zone การตั้งเขตเศรษฐกิจพิเศษข้าวหอมมะลิ การแปรรูปสร้างมูลค่าเพิ่ม ไปจนถึงการใช้ Big Data จัดการหนี้ และ AI บริหารน้ำลุ่มน้ำชีอย่างบูรณาการ

เป้าหมายไม่ใช่แค่ช่วยชาวนา “อยู่รอด” แต่ต้องทำให้ร้อยเอ็ดก้าวสู่การเป็น ศูนย์กลางนวัตกรรมเกษตร (Agri-Tech Hub) ของภาคอีสาน สร้างงาน ดึงคนรุ่นใหม่กลับบ้าน และลดการพึ่งพาระบบอุปถัมภ์แบบเดิม

เกมการเมืองยังเป็นโจทย์ใหญ่

อย่างไรก็ตาม ความสำเร็จของนโยบายเหล่านี้ยังต้องเผชิญแรงต้านทางการเมือง ทั้งการแข่งขันกับพรรคภูมิใจไทยที่มีเครือข่ายท้องถิ่นเข้มแข็ง และพรรคประชาชนที่ครองใจคนรุ่นใหม่ในเชิงอุดมการณ์ พรรคเพื่อไทยจึงพยายามใช้ภาพลักษณ์ “เทคโนแครต” ของยศชนัน และนโยบายที่ทันสมัย มาสร้างความแตกต่าง

เลือกตั้ง 2569: เลือกระบบชีวิตใหม่ของร้อยเอ็ด

ในท้ายที่สุด การเลือกตั้งปี 2569 สำหรับคนร้อยเอ็ด อาจไม่ใช่แค่การเลือกผู้แทนหรือพรรคการเมือง หากแต่เป็นการเลือกระหว่างการอยู่กับโครงสร้างความยากจนเดิม หรือการก้าวไปสู่ระบบเศรษฐกิจใหม่ที่ใช้เทคโนโลยี นวัตกรรม และนโยบายเชิงโครงสร้างเป็นเครื่องมือ

และนั่นคือโจทย์ใหญ่ที่พรรคเพื่อไทยต้องพิสูจน์ให้เห็นว่า “ประชานิยมเชิงโครงสร้าง” จะเปลี่ยนชีวิตคนทุ่งกุลาร้องไห้ได้จริง ไม่ใช่เพียงคำสัญญาบนเวทีหาเสียง