การเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรปี 2569 ในภาคตะวันออกเฉียงเหนือกำลังสะท้อนภาพการเมืองที่ซับซ้อนยิ่งกว่าการแข่งขันเชิงนโยบายแบบเดิม เมื่อ “ศรัทธา ความเชื่อ และสัญลักษณ์ศักดิ์สิทธิ์” ถูกนำมาใช้เป็นเครื่องมือทางการเมืองอย่างมีชั้นเชิง โดยเฉพาะในจังหวัดสกลนคร เขตเลือกตั้งที่ 2 ซึ่งชื่อของ ดร.นิยม เวชกามา ผู้สมัครจาก พรรคโอกาสใหม่ หมายเลข 6 กลายเป็นจุดสนใจจากการเลือกใช้ยุทธศาสตร์ที่ถูกขนานนามว่า “มูเตลูการเมือง”

การเคลื่อนไหวสำคัญเกิดขึ้นเมื่อวันที่ 11 มกราคม 2569 ณ วัดมหาพรหมโพธิราช ริมหนองหาร ซึ่ง ดร.นิยม เดินทางไปสักการะ หลวงปู่สอน (หลวงปู่ผมยาว) และ พญานาคหลวงปู่องค์ดำ แสนศิริจันทรานาคราช เหตุการณ์ดังกล่าวมิได้เป็นเพียงการทำบุญทั่วไป หากแต่ถูกนักวิชาการด้านการเมืองและวัฒนธรรมมองว่าเป็น “พิธีกรรมทางการเมือง” ที่ออกแบบมาเพื่อสื่อสารเชิงสัญญะกับผู้มีสิทธิเลือกตั้ง

จาก “มหานิยม” สายพุทธ สู่ผู้สมัครพรรคใหม่

ดร.นิยม หรือที่รู้จักในนาม “มหานิยม” เป็นนักการเมืองมากประสบการณ์ เคยเป็น ส.ส. สกลนคร ในนามพรรคพลังประชาชนและพรรคเพื่อไทยยาวนานกว่า 17 ปี อีกทั้งยังมีบทบาทด้านกิจการคณะสงฆ์ในระดับชาติ ด้วยพื้นฐานการศึกษาด้านกฎหมายและพุทธจิตวิทยา ทำให้เขามีทุนทางสังคมสูงในกลุ่มผู้นำศรัทธาและผู้สูงอายุ

อย่างไรก็ตาม การลาออกจากพรรคเพื่อไทยปลายปี 2568 และการย้ายสังกัดมาพรรคโอกาสใหม่ สะท้อนรอยร้าวทางการเมืองภายในพรรคใหญ่ และความจำเป็นในการสร้าง “จุดขายใหม่” ท่ามกลางการแข่งขันที่รุนแรงกับคู่แข่งจากพรรคเพื่อไทย พรรคภูมิใจไทย และพรรคกล้าธรรม

พญานาค–หลวงปู่สอน : สัญลักษณ์การเมืองเหนือธรรมชาติ

นักวิเคราะห์ชี้ว่า การเลือก “หลวงปู่สอน” เป็นภาพแทนของ “ความจริงแท้ภายใต้รูปลักษณ์ที่แตกต่าง” สอดรับกับสถานะของ ดร.นิยม ที่เปลี่ยนพรรคแต่ยืนยันอุดมการณ์เดิม ขณะที่ “พญานาคหลวงปู่องค์ดำ” ซึ่งเป็นพญานาคตระกูลสีดำ สื่อถึงพลังนักรบ ความเข้มแข็ง และการเฝ้าทรัพย์ ถูกใช้แทนภาพผู้นำที่พร้อมต่อสู้กับอำนาจเก่าและทุนผูกขาด

การเลือกวัดมหาพรหมโพธิราช ซึ่งเป็นพื้นที่ศักดิ์สิทธิ์คู่หนองหาร ยังสะท้อนการผูกโยงการเมืองเข้ากับรากเหง้าท้องถิ่น และเปิดมิติใหม่ของ “เศรษฐกิจศรัทธา” หรือมูเตลูอีโคโนมี ที่สามารถต่อยอดเป็นแหล่งท่องเที่ยวและรายได้ของชุมชน

ศรัทธา นโยบาย และการเมืองยุคใหม่

แม้ภาพลักษณ์พรรคโอกาสใหม่จะเน้นความเป็นนักบริหารมืออาชีพและนโยบายเชิงโครงสร้าง เช่น การแช่แข็งหนี้ การจัดการน้ำ และการแก้ปัญหาเศรษฐกิจ แต่กรณีของ ดร.นิยม แสดงให้เห็นความพยายาม “แปลนโยบาย” ให้สอดคล้องกับวัฒนธรรมท้องถิ่น ผ่านสัญลักษณ์พญานาคซึ่งเป็นเจ้าแห่งน้ำและความอุดมสมบูรณ์

นักวิชาการมองว่า นี่คือการผสมผสานระหว่าง การเมืองเชิงนโยบายสมัยใหม่ กับ การเมืองเชิงวัฒนธรรมแบบท้องถิ่น อย่างแยบยล และอาจกลายเป็นตัวแปรสำคัญในสมรภูมิเลือกตั้งสกลนคร เขต 2

บทพิสูจน์ “มูเตลูธิปไตย”

ท้ายที่สุด ความสำเร็จหรือความล้มเหลวของยุทธศาสตร์พญานาค–หลวงปู่สอน จะเป็นบททดสอบสำคัญว่า “ศรัทธา” ยังสามารถคานอำนาจแบรนด์พรรคใหญ่และเครือข่ายทุนการเมืองได้มากน้อยเพียงใด ในการเลือกตั้งปี 2569

คำถามที่สังคมการเมืองกำลังจับตา คือ พญานาคหลวงปู่องค์ดำ จะสามารถนำพา “โอกาสใหม่” มาสู่สกลนครได้จริงหรือไม่ หรือจะเป็นเพียงปรากฏการณ์เชิงสัญลักษณ์ในประวัติศาสตร์การเมืองอีสานยุคใหม่เท่านั้น.