การเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรปี 2569 กำลังกลายเป็นสนามแข่งขันเชิงนโยบายที่เข้มข้น โดยเฉพาะประเด็น “ความเหลื่อมล้ำทางการศึกษา” ซึ่งถูกหยิบยกขึ้นมาเป็นแกนหลักของหลายพรรคการเมือง หนึ่งในนั้นคือ พรรคโอกาสใหม่ ที่นำเสนอแนวทางแตกต่าง ผ่านการผสานรัฐสวัสดิการสมัยใหม่เข้ากับรากฐานทางวัฒนธรรมและพุทธศาสนา

งานวิเคราะห์เชิงนโยบายล่าสุดชี้ให้เห็นว่า พรรคโอกาสใหม่ภายใต้การนำของ นายจตุพร บุรุษพัฒน์ กำลังสร้างอัตลักษณ์ใหม่ทางการเมือง ด้วยจุดยืน “สังคมแห่งโอกาส” ที่มุ่งลดความยากจนข้ามรุ่น โดยเฉพาะในพื้นที่ชนบทและภาคอีสาน ซึ่งเผชิญกับปัญหาความเหลื่อมล้ำเชิงโครงสร้างมาอย่างยาวนาน

พรรคโอกาสใหม่กับการเมืองเชิงนโยบายในยุค “เงินเฟ้อทางการเมือง”

การปรากฏตัวของพรรคโอกาสใหม่เกิดขึ้นท่ามกลางบริบทที่สังคมไทยกำลังเผชิญภาวะ “เงินเฟ้อทางการเมือง” และข้อครหาการใช้ทุนสีเทา พรรคจึงเลือกตอบโจทย์ด้วยนโยบายสวัสดิการแบบครบวงจร ตั้งแต่การดูแลมารดาตั้งครรภ์ การเรียนฟรีถึงระดับปริญญาตรี การปลดหนี้ กยศ. ไปจนถึงเบี้ยยังชีพผู้สูงอายุ 3,000 บาทต่อเดือน

โครงสร้างบริหารพรรคที่เต็มไปด้วยอดีตข้าราชการระดับสูงและผู้เชี่ยวชาญด้านนโยบาย สะท้อนแนวคิด “เทคโนแครตสายปฏิบัติ” ที่มุ่งผลักดันนโยบายให้เกิดผลจริง มากกว่าการเมืองเชิงวาทกรรม

‘ดร.นิยม เวชกามา’ กับยุทธศาสตร์พุทธศึกษาในสมรภูมิสกลนคร

ในระดับพื้นที่ ชื่อของ ดร.นิยม เวชกามา ผู้สมัคร ส.ส. สกลนคร เขต 2 หมายเลข 6 กลายเป็นตัวแปรสำคัญของการเลือกตั้งครั้งนี้ อดีต สส. 4 สมัย ผู้นี้ ตัดสินใจย้ายจากพรรคเพื่อไทยมาสังกัดพรรคโอกาสใหม่ เพื่อผลักดันอุดมการณ์ด้านพุทธศึกษาและการสร้างโอกาสทางการศึกษาสำหรับเยาวชนยากจน

ด้วยภูมิหลังนักกฎหมาย ครู และนักวิชาการด้านพุทธจิตวิทยา จากมหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย ดร.นิยม ถือเป็นหนึ่งในผู้อยู่เบื้องหลังการผลักดัน พระราชบัญญัติการศึกษาพระปริยัติธรรม พ.ศ. 2562 ซึ่งยกระดับการเรียนบาลีให้มีสถานะเทียบเท่าการศึกษาทางโลก

ภาษาบาลี: บันไดเลื่อนทางสังคมของเด็กยากจน

งานวิจัยระบุว่า พรรคโอกาสใหม่และ ดร.นิยม เสนอ “การศึกษาพระปริยัติธรรม” เป็นกลไกสำคัญในการลดความเหลื่อมล้ำข้ามรุ่น โดยมองว่าวัดทำหน้าที่เป็นสถาบันสวัสดิการทางเลือก ให้ทั้งที่พัก อาหาร และการศึกษาแก่เยาวชนยากไร้

ข้อมูลด้านประสาทวิทยาศาสตร์ยังชี้ว่า การเรียนภาษาที่มีโครงสร้างซับซ้อนอย่างบาลี ช่วยพัฒนาทักษะการคิดเชิงตรรกะและความจำ ซึ่งสามารถต่อยอดสู่การศึกษาทางโลกและวิชาชีพในอนาคต แนวคิดนี้ถูกนำมาใช้เป็นสารหลักในการหาเสียง เพื่อเปลี่ยนภาพจำว่า “การเรียนบาลีไม่ใช่ทางตัน แต่คือทางรอด”

เทียบชัดนโยบายการศึกษา 4 พรรคใหญ่

เมื่อเปรียบเทียบกับพรรคการเมืองหลักอื่น พบว่าพรรคโอกาสใหม่เลือกแนวทางที่ต่างออกไปอย่างชัดเจน พรรคประชาชนเน้นสวัสดิการถ้วนหน้าและการกระจายอำนาจ แต่มีท่าทีตรวจสอบงบศาสนา ขณะที่พรรคเพื่อไทยเน้น Learn to Earn และทุนการศึกษาเชิงแข่งขัน ส่วนพรรคภูมิใจไทยให้ความสำคัญกับเทคโนโลยีและแพลตฟอร์มออนไลน์

ในมุมของ ดร.นิยม แนวทางเหล่านั้นยังไม่เข้าถึง “เด็กท้ายแถว” ที่ยากจนที่สุด ซึ่งมักพึ่งพาการบวชเรียนเป็นกลไกเอาตัวรอดทางสังคม

สมรภูมิเขต 2 สกลนคร กับเดิมพันทางอุดมการณ์

เขตเลือกตั้งที่ 2 จังหวัดสกลนคร ถือเป็นสนามที่การแข่งขันรุนแรง มีผู้สมัครจากหลายพรรคใหญ่และเครือข่ายการเมืองท้องถิ่นเข้าชิงชัย ดร.นิยม ประกาศชัดว่าจะไม่แข่งขันด้วยเงิน แต่แข่งขันด้วย “ผลงานและอุดมการณ์” พร้อมย้ำจุดยืนต่อต้านการซื้อเสียงและการแทรกแซงของทุนสีเทา

นัยยะการเมืองระดับประเทศ

นักวิชาการมองว่า ความสำเร็จหรือความล้มเหลวของ ดร.นิยม เวชกามา และพรรคโอกาสใหม่ จะเป็นตัวชี้วัดสำคัญว่า สังคมไทยยังให้คุณค่ากับการพัฒนาที่ผสาน พุทธธรรมกับรัฐสวัสดิการ มากน้อยเพียงใด

หากแนวคิดนี้ได้รับการตอบรับ อาจนำไปสู่การปฏิรูปการศึกษาที่ลดความเหลื่อมล้ำอย่างเป็นรูปธรรม แต่หากไม่ ก็จะสะท้อนข้อจำกัดของการเมืองเชิงวัฒนธรรมในยุคที่การแข่งขันด้วยทุนและเทคโนโลยียังคงครอบงำสนามเลือกตั้งไทย