การเลือกตั้งทั่วไปวันที่ 8 กุมภาพันธ์ 2569 ไม่ได้เป็นเพียงการชี้ขาดอำนาจทางการเมืองระหว่างพรรคหรือผู้นำเท่านั้น หากแต่เป็นจุดเปลี่ยนเชิงโครงสร้างของ “อำนาจ” ในศตวรรษที่ 21 เมื่อปัญญาประดิษฐ์ (AI) และข้อมูลขนาดใหญ่ (Big Data) ก้าวขึ้นมาเป็นตัวแปรสำคัญที่กำหนดพฤติกรรมผู้มีสิทธิเลือกตั้ง ทิศทางความมั่นคง และเสถียรภาพของประชาธิปไตยไทย

รายงานวิเคราะห์จากเวที Future Trends Ahead Summit 2026 ของสถาบันพระปกเกล้า ระบุว่า การเมืองไทยกำลังก้าวเข้าสู่ยุค “การเมืองเชิงคำนวณ” (Computational Politics) ซึ่งอัลกอริทึมไม่ได้เป็นเพียงเครื่องมือสื่อสาร แต่ทำหน้าที่เป็น “ผู้ชี้นำ” เจตจำนงของสังคม ผ่านแพลตฟอร์มดิจิทัล ปฏิบัติการข้อมูลข่าวสาร และโครงสร้างอำนาจใหม่ที่รัฐไทยยังควบคุมได้จำกัด

เทคโนโลยีในฐานะอำนาจใหม่ กับการล่าอาณานิคมทางดิจิทัล

รายงานชี้ว่า โลกกำลังเผชิญปรากฏการณ์ “Digital Colonialism” เมื่อบริษัทเทคโนโลยีข้ามชาติกลายเป็นผู้ครอบครองโครงสร้างพื้นฐานทางข้อมูล แพลตฟอร์ม และอัลกอริทึม ขณะที่ประเทศไทยตกอยู่ในสถานะ “อาณานิคมทางข้อมูล” ที่บริโภคเทคโนโลยี แต่ไม่สามารถกำหนดกติกาได้เองอย่างแท้จริง

สถานการณ์นี้สะท้อนชัดในช่วงการเลือกตั้ง เมื่อแพลตฟอร์มระดับโลก ประกาศระงับโฆษณาการเมืองในไทย ซึ่งแม้มีเจตนาลดข้อมูลบิดเบือน แต่ในเชิงรัฐศาสตร์ถือเป็นการแสดงอำนาจเหนืออธิปไตยของรัฐชาติ โดยที่ กกต. และรัฐบาลไทยมีอำนาจต่อรองอย่างจำกัด

สงครามชิป–ภูมิรัฐศาสตร์เทคโนโลยี และ “การทูตไผ่ลู่ลมดิจิทัล”

การเลือกตั้งปี 2569 ยังเกิดขึ้นท่ามกลางสมรภูมิการแข่งขันทางเทคโนโลยีระหว่างสหรัฐฯ กับจีน ทั้งในมิติ 5G, Cloud, Data Center และ AI จีนรุกผ่านโครงการ Digital Silk Road ขณะที่สหรัฐฯ ใช้กลไกเศรษฐกิจและการเงินโลกตรวจสอบประเทศคู่ค้า

นักวิชาการเรียกสถานการณ์นี้ว่า “Digital Bamboo Diplomacy” ที่ไทยต้องรักษาสมดุลอย่างระมัดระวัง เพราะการเอียงข้างฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งมากเกินไป อาจนำไปสู่การถูกตัดเทคโนโลยีสำคัญ หรือกลายเป็นสนามรบไซเบอร์ของมหาอำนาจ

ThaiLLM: ความพยายามกู้คืนอธิปไตยทางข้อมูล

ท่ามกลางแรงกดดันดังกล่าว รัฐไทยเริ่มผลักดันโครงการ ThaiLLM โมเดลภาษาขนาดใหญ่ของไทย โดย BDI, NECTEC และภาคีวิชาการ เพื่อสร้าง “โครงสร้างพื้นฐานทางภาษา” ที่เข้าใจบริบทสังคม การเมือง และวัฒนธรรมไทย

นัยทางการเมืองของ ThaiLLM ไม่ได้อยู่แค่ความก้าวหน้าทางเทคนิค แต่คือการลดอคติของ AI ต่างชาติ และป้องกันการดูดข้อมูลของคนไทยไปสร้างมูลค่าในต่างประเทศ เปรียบเสมือนการวางรากฐาน “อธิปไตยทางดิจิทัล” ในระยะยาว

Hybrid Security: เมื่อสงคราม–การเมือง–ข้อมูล หลอมรวมเป็นหนึ่ง

รายงานระบุว่า ภัยคุกคามหลักปี 2569 คือ Hybrid Security ที่เส้นแบ่งระหว่างสงครามและสันติภาพเลือนหาย ความขัดแย้งชายแดนไทย–กัมพูชา ถูกใช้เป็นกรณีศึกษาของ Hybrid Warfare ซึ่งผสานการปะทะทางกายภาพ การโจมตีไซเบอร์ และปฏิบัติการทางจิตวิทยา

พลวัตนี้ส่งผลต่อการเลือกตั้งโดยตรง เมื่อกระแสชาตินิยมอาจถูกใช้เป็นเครื่องมือระดมเสียงสนับสนุนรัฐบาลหรือฝ่ายอนุรักษ์นิยม ภายใต้ปรากฏการณ์ “Rally ’round the flag effect”

IO กลายพันธุ์: จากรัฐสู่ตลาดรับจ้าง

อีกประเด็นที่ถูกจับตาคือวิวัฒนาการของ Information Operations (IO) จากเดิมที่ผูกขาดโดยรัฐ สู่การแตกตัวเป็นตลาดรับจ้างของบริษัทเอกชน อินฟลูเอนเซอร์ และเครือข่ายบอท เพื่อปั่นกระแส สร้างความนิยมเทียม และหลอกอัลกอริทึมของแพลตฟอร์ม

งานวิจัยเปรียบเทียบไทย–อาเซียนชี้ว่า การแปรรูป IO เช่นนี้ทำให้การตรวจสอบเส้นทางคำสั่งยากขึ้น และเพิ่มความเสี่ยงต่อการบิดเบือนเจตจำนงประชาชนในระดับที่ไม่เคยเกิดขึ้นมาก่อน

AI กับการเลือกตั้ง: ดาบสองคมของประชาธิปไตย

Generative AI และ Deepfakes ถูกมองว่าเป็นภัยคุกคามสำคัญ โดยอันตรายหลักไม่ใช่การเปลี่ยนใจผู้ลงคะแนน แต่คือการปลุกระดมความเกลียดชังและสร้างความสับสนในช่วงโค้งสุดท้าย ขณะที่อีกด้านหนึ่ง AI ก็ถูกใช้เป็นเครื่องมือปราบโกง เช่น การวิเคราะห์ภาพ CCTV และข้อมูลพฤติกรรมเลือกตั้ง

คำถามสำคัญคือ การใช้ AI เพื่อความโปร่งใสจะไม่กลายเป็นข้ออ้างในการละเมิดสิทธิส่วนบุคคลหรือกลั่นแกล้งทางการเมืองได้อย่างไร

Data Politics: นโยบายดิจิทัลชี้ตัวตนพรรค

การเลือกตั้งครั้งนี้สะท้อนการแข่งขันด้าน Data Politics อย่างชัดเจน พรรคภูมิใจไทยเน้นปฏิบัตินิยมและการยกระดับ SMEs ด้วย AI พรรคประชาชนผลักดัน Open Data และต่อต้านทุนสีเทา ขณะที่พรรคเพื่อไทยเดินเกมประชานิยมดิจิทัล ส่วนประชาธิปัตย์ชูความซื่อสัตย์และสกัดอิทธิพลทุนสีเทาข้ามชาติ

วิกฤตศรัทธา กับโจทย์ธรรมาภิบาลในความไม่แน่นอน

ผลสำรวจชี้ว่าประชาชนมีความพร้อมเลือกตั้งสูง แต่ความเชื่อมั่นต่อความสุจริตของระบบต่ำ สะท้อน “ช่องว่างความไว้วางใจ” ที่อาจกระทบความชอบธรรมของรัฐบาลใหม่

นักวิชาการเสนอว่า ทางออกเดียวคือการสร้าง Credibility Capital ผ่านความโปร่งใส การเปิดข้อมูล และการยอมรับการตรวจสอบจากภาคประชาชนและ AI อย่างแท้จริง

บทสรุป: ประชาธิปไตยไทยในเงาอัลกอริทึม

การเลือกตั้งปี 2569 คือการปะทะกันระหว่างอำนาจเก่า กับอำนาจใหม่ที่ขับเคลื่อนด้วยข้อมูลและเทคโนโลยี คำถามสำคัญไม่ใช่เพียง “ใครชนะเลือกตั้ง” แต่คือ สังคมไทยจะสามารถรู้เท่าทันและกำกับอัลกอริทึมให้รับใช้ประชาชนได้หรือไม่

เพราะในท้ายที่สุด อนาคตของประชาธิปไตยไทย ไม่ได้ถูกตัดสินที่คูหาเพียงอย่างเดียว หากแต่อยู่ในสนามรบข้อมูล ที่มองไม่เห็นด้วยตาเปล่า แต่ทรงพลังยิ่งกว่าที่เคยเป็นมา