เมื่อวันที่ 11  กุมภาพันธ์ 2569 นายสมชัย ศรีสุทธิยากร อดีต กกต. โพสต์เฟซบุ๊กส่วนตัว หลังจาก กกต. ออกมาชี้แจงกรณี การเลือกตั้ง เขต 1 ชลบุรี ยังต้องรอผลการตรวจสอบอีก 2 วัน จึงจะมีข้อสรุปว่า จะให้มีการนับคะแนนหรือไม่

โดย อดีต กกต.สมชัย ระบุว่า รับได้ไหม การชี้แจงจาก กกต. กรณีสิ่งผิดปกติของการเลือกตั้ง เขต 1 ชลบุรี กกต. ตั้งโต๊ะแถลงเมื่อบ่ายวันที่ 10 ก.พ. 2569 โดยคล้ายพยายามอธิบายว่า สิ่งที่เกิดขึ้นเป็นเรื่องปกติ ทั้ง ๆ ที่เป็นเรื่องที่ผิดระเบียบ

1. การอธิบายว่า ใบขีดคะแนน (แบบ ส.ส.5/11) ที่พบในกองขยะ เป็นเรื่องที่อยู่ในกระบวนการยุบรวมหีบ เป็นคำอธิบายที่รับไม่ได้ เพราะถึงยุบรวมหีบ เอกสารนี้ ต้องอยู่ในหีบที่ยุบรวม ไม่ใช่อยู่ในกองขยะข้างนอก ข้อสันนิษฐาน คือ ต้องทิ้งหรืออาจมีการทำเอกสารชุดนี้ใหม่ให้ตรงกับใบรายงานผลการเลือกตั้ง (แบบ ส.ส.5/18) ที่มีสำเนาหนึ่งอยู่ในหีบและอีกสำเนาหนึ่งส่ง กกต.

2. คำอธิบายว่าหีบที่ยุบรวม จำนวนมาก ไม่มีสายรัดสีฟ้า หรือ cable tie ที่มีการลายเซ็นของกรรมการนั้น ไม่ใช่สาระสำคัญ เพราะมีการปิดเทปกาวโดยรอบแน่นหนาแล้ว ยิ่งเป็นคำอธิบายที่ไม่สมควรออกมาจากปากของ กกต. เพราะ ระเบียบ กกต. ก็เขียนไว้ชัดว่า หีบบัตรเลือกตั้งจากหน่วยเลือกตั้ง หรือ จากการยุบรวมหีบ ต้องมีสายรัดและการลงลายมือชื่อของกรรมการบนสายรัด

ข้อสันนิษฐาน การติดสายรัด ต้องมีการลงลายมือชื่อกำกับเป็นการแสดงความรับผิดหากสิ่งที่อยู่ในหีบไม่ถูกต้อง เช่น ใส่เอกสารไม่ครบ หรือมีการทุจริตแก้คะแนนในแบบรายงานผล จึงเป็นได้ว่า ไม่มีใครกล้าเซ็น

3. ถามกลับไปยัง กกต.ว่า หากยอมให้หีบบัตรปิดเทปกาวโดยรอบแล้วบอกว่าใช้ได้ วันหลัง ลองประหยัดไม่รัด cable tie ทั้งประเทศ ดูซิ เลือกตั้งจะโมฆะไหม ดูซิ จะมี กกต. ได้ย้ายที่นอนไหม

"ถวิลวดี" ชี้ประชาธิปไตยสั่นคลอน! เผยผลสำรวจความเชื่อมั่นองค์กรเลือกตั้งต่ำกว่า 50%

ศ.ดร.ถวิลวดี บุรีกุล ผู้เชี่ยวชาญด้านการวิจัยและการเมืองการปกครอง และรองเลขาธิการสถาบันพระปกเกล้า ได้เผยแพร่บทวิเคราะห์สถานการณ์การเมืองหลังการเลือกตั้ง โดยระบุว่าจากการเลือกตั้งที่ผ่านมา สะท้อนชัดว่าประชาชนจำนวนมาก ยังไม่คลายความกังขาต่อการทำงานของคณะกรรมการการเลือกตั้ง แม้จะมีการชี้แจงเป็นระยะ แต่ยังไม่เพียงพอจะสร้างความพึงพอใจ ความเรียกร้องให้มีการนับคะแนนใหม่ และความเชื่อเรื่องการทุจริตในหลายรูปแบบ ยังคงดำรงอยู่

เหตุผลที่ประชาชนให้ความสำคัญกับการเลือกตั้งอย่างยิ่ง เพราะการเลือกตั้งคือ จุดเริ่มต้นของโครงสร้างอำนาจทางการเมืองทั้งระบบไม่ว่าจะเป็นการได้มาซึ่งสมาชิกรัฐสภา ผู้ตรากฎหมาย ผู้บริหารประเทศ การจัดสรรงบประมาณ ไปจนถึงกระบวนการได้มาขององค์กรอิสระ

ดังนั้น แม้การเลือกตั้งจะเป็นเพียง “องค์ประกอบหนึ่ง” ของประชาธิปไตย แต่สิ่งที่ทำให้ประชาธิปไตย เข้มแข็งหรืออ่อนแอคือ ความเชื่อมั่นของประชาชนต่อความสุจริต เที่ยงธรรม และโปร่งใสของการเลือกตั้ง

เหตุปัจจัยหลักที่บั่นทอนความเชื่อมั่น
1. ความเป็นกลางที่ถูกตั้งคำถาม
เมื่อการเมืองมีความขัดแย้งสูง ทุกการตัดสินย่อมถูกจับตา หากประชาชนรู้สึกว่าองค์กรไม่เป็นกลาง
ความชอบธรรมของผลการเลือกตั้งจะถูกสั่นคลอนทันที
2. การสื่อสารที่ประชาชน “ไม่เข้าใจ”
การชี้แจงเชิงกฎหมาย แม้ถูกต้อง แต่หากประชาชนเข้าไม่ถึงเหตุผลและหลักการ
ก็ยากที่จะนำไปสู่ความเชื่อถือ
3. กระบวนการที่ล่าช้า
ความไม่ชัดเจนในการรับรองผลหรือการพิจารณาคดี
เปิดช่องให้ความสงสัยและข่าวลือแพร่กระจาย
4. ภาพลักษณ์ความเป็นอิสระ
แม้กฎหมายกำหนดให้องค์กรเป็นอิสระ แต่การรับรู้ของสาธารณชนบางส่วน
ยังตั้งคำถามถึงความเชื่อมโยงทางการเมือง
5. ความคาดหวังของประชาชนยุคดิจิทัล
ประชาชนต้องการ
• ความโปร่งใสแบบ real-time
• การเปิดข้อมูล
• การมีส่วนร่วมตรวจสอบ
ขณะที่ระบบราชการยังปรับตัวไม่ทันทั้งหมด

หลักฐานเชิงประจักษ์
การศึกษาความเชื่อมั่นของประชาชนต่อสถาบันการเมืองโดย สถาบันพระปกเกล้า ต่อเนื่องยาวนาน จากกลุ่มตัวอย่างกว่า 30,000 คนทั่วประเทศ พบว่า
• ความเชื่อมั่นต่อองค์กรที่เกี่ยวข้องกับการเลือกตั้ง ผันผวนตามกระแสการเมือง
• ในช่วงกว่า 10 ปีที่ผ่านมา ระดับความเชื่อมั่น ลดลงอย่างมีนัยสำคัญ
• บางช่วงต่ำกว่า ร้อยละ 50
ข้อค้นพบสำคัญคือ
“ความผิดพลาดเชิงกระบวนการ ส่งผลต่อความเชื่อมั่นมากกว่าที่คาด”
โดยเฉพาะ
• การนับคะแนน
• การจัดการหน่วยเลือกตั้ง
และในยุคดิจิทัล
ประชาชน ไม่เชื่อเพียงคำอธิบาย
แต่ต้องการ ข้อมูลที่ตรวจสอบได้ด้วยตนเอง
สรุป  การฟื้นความเชื่อมั่นต่อการเลือกตั้งไม่ใช่เรื่องของการชี้แจงให้มากขึ้น แต่คือการออกแบบระบบให้โปร่งใส ตรวจสอบได้ และทันเวลาเพราะท้ายที่สุดแล้ว ความเชื่อมั่นต่อการเลือกตั้งคือ รากฐานของความชอบธรรมและเสถียรภาพของประชาธิปไตยทั้งระบบ