เมื่อวันที่ 18 เมษายน 2569   ดร.ณพลเดช มณีลังกา นักวิชาการด้านกฎหมาย อดีตที่ปรึกษาคณะกรรมาธิการวิสามัญพิจารณาร่างพระราชบัญญัติควบคุมเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ฯ เผยกรณีคณะกรรมการควบคุมเครื่องดื่มแอลกอฮอล์เห็นชอบหลักการผ่อนคลายเวลาจำหน่าย ซึ่งในหลายแหล่งกล่าวถึงเพียงพื้นที่ EEC แต่ความจริงแล้วเฉพาะใน “พื้นที่เมืองสนามบินอู่ตะเภา” โดยย้ำว่า การดำเนินการดังกล่าวไม่ใช่การเปิดเสรีทั้งเขต EEC แต่เป็นเพียงข้อยกเว้นเชิงพื้นที่เฉพาะ ซึ่งต้องอาศัยอำนาจตามพระราชบัญญัติควบคุมเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ (ฉบับแก้ไขใหม่) มาตรา 28 ที่ให้อำนาจคณะกรรมการซึ่งมีรัฐมนตรีเป็นประธาน กำหนดวันและเวลาจำหน่ายเพิ่มเติมได้ในบางกรณี

การแก้ไขกฎหมายครั้งนี้มีสาระสำคัญอยู่ที่ “ข้อยกเว้นเรื่องเวลา” จากเดิมที่ประเทศไทยกำหนดเวลาขายสุราเป็นช่วงเวลาเฉพาะ เช่น 11.00–14.00 น. และ 17.00–24.00 น.  โดยกฎหมายใหม่เปิดช่องให้คณะกรรมการสามารถพิจารณาผ่อนคลายในพื้นที่เฉพาะ เช่น สนามบินหรือแหล่งท่องเที่ยว เพื่อสนับสนุนเศรษฐกิจและการเดินทางระหว่างประเทศ อย่างไรก็ตาม อำนาจดังกล่าวเป็น “ดุลพินิจเชิงนโยบาย” ที่ต้องใช้ภายใต้กรอบควบคุม มิใช่การยกเลิกข้อจำกัดโดยสิ้นเชิง

ในมิติทางกฎหมาย มาตรา 28 (ฉบับใหม่) จึงถือเป็นบทบัญญัติที่ให้อำนาจฝ่ายบริหารในการกำหนด “ข้อยกเว้นเชิงพื้นที่และเวลา” ซึ่งสอดคล้องกับหลักกฎหมายมหาชนเรื่องการใช้ดุลพินิจของฝ่ายปกครอง แต่ต้องอยู่ภายใต้หลักความได้สัดส่วน (proportionality) และไม่กระทบต่อความสงบเรียบร้อยหรือความปลอดภัยสาธารณะ

อย่างไรก็ตาม เมื่อพิจารณาในบริบทของ “สนามบิน” การผ่อนคลายการขายเครื่องดื่มแอลกอฮอล์อาจมีความเสี่ยงเชื่อมโยงโดยตรงกับความปลอดภัยด้านการบิน เนื่องจากมีกรณีผู้โดยสารมีอาการมึนเมาและก่อความวุ่นวายบนเครื่องบิน ซึ่งเป็นประเด็นที่กฎหมายการบินระหว่างประเทศและมาตรฐานความปลอดภัย (aviation safety) ให้ความสำคัญอย่างยิ่ง ดังนั้น แม้กฎหมายจะเปิดช่องให้ขายได้ แต่การควบคุมพฤติกรรมผู้โดยสารยังคงเป็นหน้าที่ของสายการบินและพนักงานต้อนรับที่ต้องประเมินและจำกัดการให้บริการเครื่องดื่มอย่างเข้มงวด

ในเชิงเปรียบเทียบกฎหมายระหว่างประเทศ หลายประเทศอนุญาตให้จำหน่ายสุราในสนามบินได้ตลอดเวลา แต่จะมี “มาตรการควบคุมเชิงพฤติกรรม” เช่น การปฏิเสธการให้บริการแก่ผู้ที่มีอาการมึนเมา ซึ่งไทยเราควรตั้งมาตรฐานให้สอดคล้องกับการกำหนดห้ามขายให้บุคคลที่อยู่ในอาการมึนเมาและมีบทลงโทษชัดเจน 

ดร.ณพลเดช เห็นว่า แม้การเปิดขายในพื้นที่สนามบินอู่ตะเภา อาจช่วยกระตุ้นเศรษฐกิจและการท่องเที่ยว แต่ต้องมี “มาตรการกำกับคู่ขนาน” ได้แก่ การกำหนดโซนจำหน่ายที่ชัดเจน การควบคุมปริมาณการขาย การฝึกอบรมผู้ประกอบการ และการประสานงานกับสายการบินเพื่อป้องกันเหตุเมาบนเครื่องบิน ซึ่งหากขาดการกำกับที่เหมาะสม อาจก่อให้เกิดความเสี่ยงด้านความปลอดภัยและความรับผิดทางกฎหมายในระดับระหว่างประเทศได้

อย่างไรก็ตามอำนาจตามมาตรา 28 มิใช่เพียงเครื่องมือทางเศรษฐกิจ แต่เป็นกลไกทางกฎหมายที่ต้องใช้อย่างระมัดระวัง เพื่อสร้างสมดุลระหว่าง “เสรีภาพทางการค้า” กับ “ความปลอดภัยสาธารณะ” โดยเฉพาะเมืองไทยเป็นเมืองพุทธ มีบทบัญญัติห้ามดื่มสุราในศีล 5 และควรระวังในพื้นที่อ่อนไหวอย่างสนามบิน ซึ่งมีผลกระทบเชื่อมโยงทั้งในประเทศและระหว่างประเทศ