“มลธิชา” ถามกระทู้จี้รัฐบาลประกาศวิกฤตสารพิษข้ามพรมแดนเป็นวาระแห่งชาติ ชี้ แม่น้ำกก-สาย-รวก-โขง ปนเปื้อนโลหะหนักเกินมาตรฐาน กระทบสุขภาพ-เกษตร-ท่องเที่ยว เสียหายกว่า 1,300 ล้านต่อปี ด้าน “สุชาติ”แจง รัฐไม่นิ่งนอนใจ เร่งประสานเมียนมา-จีน-ญี่ปุ่น ใช้กลไก MRC แก้ปัญหาต้นทาง พร้อมส่งทีมเจรจาข้ามแดนแล้ว 

เมื่อวันที่ 7 พ.ค. 2569 ในการประชุมสภาผู้แทนราษฎร นางมลธิชา ไชยบาล สส.เชียงราย พรรคกล้าธรรม ตั้งกระทู้ถามสดด้วยวาจา ถึงปัญหาสารพิษปนเปื้อนข้ามพรมแดนในแม่น้ำกก แม่น้ำสาย แม่น้ำรวก และแม่น้ำโขง หลังตรวจพบสารหนูและโลหะหนักเกินมาตรฐานหลายจุด ส่งผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อม สุขภาพ และเศรษฐกิจของประชาชนในพื้นที่ลุ่มน้ำโขง โดยมี นายสุชาติ ชมกลิ่น รัฐมนตรีว่าการกระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม เป็นผู้ชี้แจง

นางมลธิชา กล่าวว่า ผลตรวจคุณภาพน้ำและตะกอนดินของกรมควบคุมมลพิษ พบสารหนูในบางพื้นที่สูงกว่ามาตรฐานถึง 9 เท่า โดยเฉพาะบริเวณสามเหลี่ยมทองคำ พบสารหนูในตะกอนดินสูงถึง 296 มิลลิกรัมต่อกิโลกรัม อีกทั้งยังพบปลาแค้มีตุ่มพุพอง และมีเด็กในพื้นที่แม่สายเกิดผื่นแดงหลังใช้น้ำจากพื้นที่น้ำท่วมเดิม สะท้อนให้เห็นว่าสารพิษอาจกำลังสะสมในห่วงโซ่อาหาร และเริ่มส่งผลต่อสุขภาพประชาชนแล้ว

นอกจากนี้ ยังส่งผลกระทบต่อภาคเกษตร ประมง และการท่องเที่ยวในพื้นที่อย่างหนัก โดยประเมินความเสียหายรวมอาจสูงถึง 1,300 ล้านบาทต่อปี จึงเรียกร้องให้รัฐบาลประกาศปัญหาสารพิษข้ามพรมแดนเป็น “วาระแห่งชาติ” และเร่งดำเนินมาตรการเชิงรุกอย่างจริงจัง

ทั้งนี้ นางมลธิชา ได้ตั้งคำถามต่อรัฐบาล 3 ประเด็นสำคัญ ได้แก่ แนวทางใช้กลไกความร่วมมือระหว่างประเทศ เช่น คณะกรรมาธิการแม่น้ำโขง หรือ MRC ในการแก้ปัญหาที่ต้นทาง รวมถึงการประสานงานกับรัฐบาลเมียนมา หน่วยงานในพื้นที่รัฐฉาน และประเทศจีน เพื่อควบคุมเหมืองแร่และเหมืองเถื่อนที่อาจเป็นแหล่งกำเนิดสารพิษ รวมถึงมาตรการจัดหาแหล่งน้ำทดแทนสำหรับอุปโภคบริโภคและภาคเกษตร ตลอดจนแผนฟื้นฟูระบบนิเวศให้กลับมาปลอดภัยและยั่งยืน รวมถึงแนวทางเยียวยาผลกระทบด้านสุขภาพ เศรษฐกิจ การท่องเที่ยว และการเกษตร เพื่อฟื้นฟูความเชื่อมั่นของประชาชนในพื้นที่อย่างเร่งด่วน

ด้านนายสุชาติ ชมกลิ่น รัฐมนตรีว่าการกระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม ชี้แจงว่า รัฐบาลไม่ได้นิ่งนอนใจต่อปัญหามลพิษข้ามแดน ทั้งทางอากาศและทางน้ำ โดยที่ผ่านมา นายกรัฐมนตรี และนายอนุทิน ชาญวีรกูล รองนายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงมหาดไทย ได้ติดตามสถานการณ์อย่างใกล้ชิด และมีการประชุมหารือในพื้นที่จังหวัดเชียงใหม่เกี่ยวกับปัญหาดังกล่าวแล้ว

นายสุชาติ กล่าวว่า กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม โดยกรมควบคุมมลพิษ ได้ตั้งคณะทำงานเฉพาะกิจและคณะอนุกรรมการขับเคลื่อนแก้ปัญหาคุณภาพน้ำในแหล่งน้ำผิวดิน ตั้งแต่วันที่ 31 ต.ค. 2568 เพื่อเร่งติดตามและแก้ไขปัญหาอย่างเป็นระบบ พร้อมประสานความร่วมมือระหว่างประเทศ ทั้งผ่าน MRC กระทรวงการต่างประเทศ และฝ่ายความมั่นคง เพื่อแก้ปัญหาที่ต้นทาง ปัจจุบันทุกฝ่ายทราบดีว่าต้นตอของการปนเปื้อนมาจากพื้นที่ใด โดยรัฐบาลไทยอยู่ระหว่างประสานประเทศที่มีอิทธิพลต่อพื้นที่ต้นทาง เช่น จีน ญี่ปุ่น และออสเตรเลีย เพื่อช่วยเจรจาและหาคนกลางในการพูดคุย รวมถึงผลักดันให้มีการตั้งสถานีตรวจวัดคุณภาพน้ำในฝั่งประเทศต้นทาง เพื่อแจ้งเตือนหากพบค่าปนเปื้อนเกินมาตรฐานก่อนปล่อยลงสู่แม่น้ำสายหลัก

“รัฐบาลเข้าใจดีว่าปัญหานี้กระทบต่อวิถีชีวิตและเศรษฐกิจของชาวบ้านริมแม่น้ำ ทั้งการท่องเที่ยว โฮมสเตย์ แพริมน้ำ และอาชีพประมง ซึ่งรัฐบาลจะเร่งหามาตรการช่วยเหลือและฟื้นฟูอย่างเต็มที่ ขณะนี้ได้ส่งทีมไปพูดคุยกับฝ่ายเมียนมาแล้ว แม้ข้อตกลงจะยังไม่ตกผลึก แต่รัฐบาลจะเดินหน้าแก้ปัญหาอย่างต่อเนื่อง” นายสุชาติ กล่าว