สมาคมการค้าพืชไร่เร่งรัด​ นบขพ. วางกรอบนำเข้าข้าวโพดเลี้ยงสัตว์จากสหรัฐฯ 1 ล้านตัน ภายใต้กรอบ WTO ให้ชัดเจน หวั่นหากเปิดนำเข้าแบบภาษี 0% โดยไม่กำหนดช่วงเวลา อาจกระทบทั้งเกษตรกรและผู้ค้าท้องถิ่น พร้อมขอให้กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ออกมาตรการจูงใจในการปรับเปลี่ยนการเพาะปลูก จากข้าวนาปรังเป็นข้าวโพดเลี้ยงสัตว์ที่ยังไม่เพียงพอต่อความต้องการใช้ในประเทศ

เมื่อวันที่ 26 พฤษภาคม 2569  นายพรเทพ ปู่ประเสริฐ อุปนายกสมาคมการค้าพืชไร่ เปิดเผยว่า สมาคมฯ ยื่นหนังสือถึงกระทรวงพาณิชย์ เพื่อขอให้ทบทวนนโยบายการนำเข้าข้าวโพดเลี้ยงสัตว์จากสหรัฐอเมริกา ภายใต้กรอบองค์การการค้าโลก (WTO) จำนวน​ 1 ล้านตัน ล่าสุดเบื้องต้นได้รับทราบว่า คณะกรรมการนโยบายและบริหารจัดการข้าวโพดเลี้ยงสัตว์ (นบขพ.) ซึ่งมีนางศุภจี สุธรรมพันธุ์ รองนายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงพาณิชย์ เป็นประธาน จะมีการประชุมในช่วงต้นเดือนมิถุนายน เพื่อพิจารณาวางกรอบและหลักเกณฑ์การนำเข้าให้ชัดเจน​ ก่อนจะเปิดนำเข้า​ซึ่งสมาคมฯ ไม่ได้มีเจตนาขัดขวางการนำเข้า แต่ต้องการให้ภาครัฐกำหนดหลักเกณฑ์กำกับดูแลที่เหมาะสม โดยเฉพาะช่วงเวลาการนำเข้า เพื่อไม่ให้กระทบต่อเสถียรภาพตลาดภายในประเทศ และป้องกันไม่ให้เกิดปัญหาซ้ำรอยกรณีการนำเข้าข้าวสาลีในอดีต

“สิ่งที่กังวลคือ หากเปิดให้นำเข้าแบบภาษี 0% โดยไม่มีกรอบเวลา อาจทำให้มีการนำเข้ามาทับซ้อนกับช่วงผลผลิตข้าวโพดของไทยออกสู่ตลาดมากที่สุดในช่วงกันยายน–ธันวาคม ซึ่งเป็นฤดูเก็บเกี่ยวหลัก ส่งผลให้โรงงานอาหารสัตว์มีสต็อกเต็ม และลดหรือชะลอการรับซื้อผลผลิตจากเกษตรกรไทย” นายพรเทพกล่าว

ทั้งนีัปัจจุบันแม้ฤดูเก็บเกี่ยวข้าวโพดเลี้ยงสัตว์จะสิ้นสุดลงแล้ว แต่ราคาข้าวโพดเลี้ยงสัตว์หน้าโรงงานอาหารสัตว์ยังอยู่ที่ประมาณกิโลกรัมละ 12–12.90 บาท ซึ่งถือว่ายังอยู่ในระดับที่เกษตรกรพออยู่ได้ จึงกังวลว่า​ หากมีการเปิดนำเข้าโดยไม่มีมาตรการกำกับที่เหมาะสม อาจส่งผลต่อทิศทางราคาในฤดูกาลผลผลิตถัดไปโดยปัญหาดังกล่าวไม่ได้กระทบเฉพาะเกษตรกร แต่จะลามไปถึงผู้ค้าท้องถิ่นและผู้รวบรวมสินค้าในพื้นที่ ซึ่งส่วนใหญ่เป็นผู้ประกอบการรายเล็กและรายกลาง หากไม่สามารถระบายสินค้าเข้าสู่โรงงานอาหารสัตว์ได้ จะเกิดปัญหาสต็อกและขาดสภาพคล่อง จนจำเป็นต้องลดหรือหยุดรับซื้อจากเกษตรกรในที่สุด และสมาคมฯ เห็นว่า บทเรียนจากช่วงปี 2558–2559 ที่มีการปรับลดภาษีนำเข้าข้าวสาลีเหลือ 0% เป็นตัวอย่างสำคัญ เพราะในเวลานั้นได้ส่งผลกระทบต่อราคาข้าวโพดเลี้ยงสัตว์ภายในประเทศอย่างมาก และนำไปสู่การกำหนดมาตรการ 3 ต่อ 1 ในเวลาต่อมา ซึ่งแม้การนำเข้าข้าวโพดภายใต้กรอบ AFTA จากประเทศเพื่อนบ้านจะมีภาษี 0% เช่นกัน แต่ยังมีการกำหนดช่วงเวลานำเข้า เช่น ระหว่างวันที่ 1 กุมภาพันธ์–30 มิถุนายน เพื่อหลีกเลี่ยงผลกระทบต่อฤดูเก็บเกี่ยวของไทย ขณะที่การนำเข้าภายใต้กรอบ WTO ยังไม่มีการกำหนดกรอบเวลาที่ชัดเจน

อย่างไรก็ตามที่ผ่านมา สมาคมฯ ยังได้เข้าหารือกับนายสุริยะ จึงรุ่งเรืองกิจ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ ซึ่งได้มอบหมายให้นายสรวุฒิ เนื่องจำนงค์ เลขานุการรัฐมนตรีว่าการกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ เป็นผู้รับฟังปัญหาและข้อเสนอของเกษตรกรและผู้ประกอบการ​ โดยยืนยันว่า มีแนวคิดส่งเสริมการปรับเปลี่ยนการเพาะปลูกพืชในพื้นที่ที่ไม่เหมาะสม โดยเฉพาะการส่งเสริมพืชใช้น้ำน้อยและเป็นที่ต้องการของตลาดเช่น ข้าวโพดเลี้ยงสัตว์ เพื่อลดปัญหาผลผลิตข้าวล้นตลาดและลดการใช้น้ำในภาคเกษตรและ สมาคมฯ ได้เสนอให้ภาครัฐออกมาตรการจูงใจเพิ่มเติมสำหรับเกษตรกรที่ปรับเปลี่ยนจากการทำนาปรังมาปลูกข้าวโพดเลี้ยงสัตว์ เนื่องจากปัจจุบันยังไม่มีแรงจูงใจเพียงพอ ขณะที่การปลูกข้าวนาปรังยังมีมาตรการช่วยเหลือจากภาครัฐเช่น​ เงินช่วยเหลือ​ "ไร่ละพัน" ทำให้เกษตรกรจำนวนมากยังไม่ตัดสินใจเปลี่ยนพื้นที่เพาะปลูก

ขณะที่เลขา​นุการ​รัฐมนตรี​ว่าการ​กระทรวง​เกษตร​ฯ​แจ้ง​ว่า​ กระทรวงจะพิจารณาแนวทางสนับสนุนเพิ่มเติมเช่น การสนับสนุนปัจจัยการผลิต และมาตรการจูงใจอื่นๆ เพื่อให้การปรับเปลี่ยนพื้นที่เพาะปลูกเกิดผลอย่างเป็นรูปธรรม โดยจะต้องมีหลักเกณฑ์ตรวจสอบพื้นที่เพาะปลูกและการดำเนินการจริง เพื่อให้การสนับสนุนเกิดประสิทธิภาพสูงสุดซึ่งสิ่งที่สมาคมฯ ต้องการคือ​ การบริหารจัดการที่สมดุล ระหว่างความต้องการใช้วัตถุดิบของอุตสาหกรรมอาหารสัตว์ กับการคุ้มครองเสถียรภาพตลาดและรายได้ของเกษตรกรไทย ซึ่งถือเป็นกลุ่มที่เปราะบางที่สุดในห่วงโซ่การผลิต