กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ ยืนยันการปรับปรุงกฎหมายคุ้มครองพันธุ์พืชและอนุสัญญา UPOV 1991 ไม่กระทบวิถีชีวิตเกษตรกร ยังคงสิทธิเก็บเมล็ดพันธุ์ไว้ปลูกต่อและแจกจ่ายได้ตามปกติ  เน้นการคุ้มครองเฉพาะพันธุ์พืชใหม่เชิงพาณิชย์เท่านั้น  ปัจจุบันแค่อยู่ระหว่างศึกษาและเตรียมเปิดเวทีรับฟังความคิดเห็นจากทุกภาคส่วน 

เมื่อวันที่ 21 กันยายน 2569 นายสรวุฒิ เนื่องจำนงค์ เลขานุการรัฐมนตรีว่าการกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ ชี้แจงข้อเท็จจริงกรณีข้อห่วงใยเรื่องการเข้าร่วมอนุสัญญาระหว่างประเทศเพื่อการคุ้มครองพันธุ์พืชใหม่ (UPOV 1991) และการปรับปรุงพระราชบัญญัติคุ้มครองพันธุ์พืช พ.ศ. 2542 ว่า กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ พร้อมรับฟังความคิดเห็นจากทุกภาคส่วนอย่างรอบคอบ และจะยึดถือประโยชน์สูงสุดของประเทศชาติ และพี่น้องเกษตรกรเป็นหลักในการตัดสินใจ โดยประเด็นในเรื่องการเก็บเมล็ดพันธุ์พืชไว้ปลูกต่อนั้น ยืนยันว่า เกษตรกรยังคงมีสิทธิ์เก็บเมล็ดพันธุ์พืช โดยเฉพาะข้าว หรือพืชที่เพาะปลูกในไร่นาของตนเอง ไว้ใช้ ทำพันธุ์ แจกจ่าย หรือขยายพันธุ์ต่อได้ตามวิถีชีวิตดั้งเดิมโดยไม่ผิดกฎหมาย และไม่ว่าไทยจะมีการตัดสินเข้าร่วมอนุสัญญาฯ หรือไม่ ก็จะไม่กระทบต่อการเพาะปลูกและการดำเนินชีวิตของเกษตรกรอย่างแน่นอน 

ทั้งนี้ในส่วนขอบเขตการคุ้มครองตามหลักการสากลของ UPOV 1991 จะมุ่งเน้นคุ้มครองเฉพาะพันธุ์พืชใหม่ที่ผ่านการวิจัยพัฒนาและจดทะเบียนทางการค้าเท่านั้น ไม่ได้รวมถึงพันธุ์พืชดั้งเดิม พันธุ์พื้นเมืองเฉพาะถิ่น หรือพันธุ์พืชตามธรรมชาติที่มีอยู่เดิมแต่ประการใด การปรับปรุงกฎหมายคุ้มครองพันธุ์พืชซึ่งใช้นานกว่า 20 ปี มีเป้าหมายเพื่อส่งเสริมให้นักวิจัยไทยพัฒนาสายพันธุ์ใหม่ที่ทนโรค ทนแล้ง และเพิ่มผลผลิต เพื่อสร้างโอกาสการแข่งขันในตลาดโลก

ส่วนกรณีที่มีกระแสข่าวในสื่อสังคมออนไลน์ว่าการเข้าร่วม UPOV จะนำไปสู่การฟ้องร้องเกษตรกรนั้น  นายกฤต อุตตมเวทิน รองปลัดกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ ในฐานะโฆษกกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ ชี้แจงว่า ที่ผ่านมาประเทศสมาชิก UPOV ไม่เคยมีรายงานการฟ้องร้องเกษตรกรด้วยกฎหมายคุ้มครองพันธุ์พืช นอกจากนี้ การเข้าร่วมหรือปรับปรุงกฎหมายยังช่วยป้องกันการเสียโอกาสทางการวิจัยและการลงทุน อย่างไรก็ตามขณะนี้ยังอยู่ในขั้นตอนการศึกษาข้อมูลและยังไม่ได้ข้อสรุปในการเข้าร่วม ซึ่งกระทรวงเกษตรและสหกรณ์เตรียมเปิดเวทีหารือร่วมกับภาคีเครือข่าย ทั้งสมาคมชาวนา สมาคมเมล็ดพันธุ์ นักวิชาการ และผู้มีส่วนเกี่ยวข้องทุกฝ่าย ก่อนจะนำเสนอต่างๆ ไปหารือกับภาคส่วนที่เกี่ยวข้องเพื่อประกอบการพิจารณาตัดสินใจในขั้นตอนต่อไป