เมื่อวันที่ 23 กันยายน 2569 ที่กระทรวงเกษตรฯตัวแทนเครือข่ายเกษตรกรจากทั่วประเทศ รวมตัวกันมากกว่า 100 คน ร่วมเดินขบวนจากลานคนเมือง ศาลาว่าการกรุงเทพมหานคร สู่ กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ ก่อนจัดกิจกรรมแสดงออกเชิงสัญลักษณ์ โดยนั่งล้อมวงเป็นกลุ่ม เพื่อร่วมปกป้องพืชผลทางการเกษตรของไทย อีกทั้งยังใส่ผ้าโพกหัวสีเขียว ระบุข้อความ “ไม่เอา UPOV 1991” จากนั้นแกนนำพลัดเปลี่ยนกันขึ้นปราศรัยแสดงข้อกังวลต่อการเจรจา FTA รอบที่ 10 ระหว่างรัฐบาลไทย กับสหภาพยุโรป โดยเฉพาะประเด็นเกี่ยวกับการคุ้มครองพันธุ์พืชใหม่ ภายใต้อนุสัญญา UPOV  1991 ซึ่งกำลังจะมีขึ้นในช่วงระหว่างที่ 28 กันยายน - 6 ตุลาคม 2569 ณ จังหวัดภูเก็ต

นางสาวปรกชล อู๋ทรัพย์ ผู้ประสานงานเครือข่ายเตือนภัยสารเคมีกำจัดศัตรูพืช (Thai-PAN)  ระบุว่า เกษตรกรไทยไม่ยอมรับข้อเสนอของสหภาพยุโรปในมาตรา X.51 ของการเจรจา FTA ที่จะมีผลให้ประเทศไทยต้องแก้ไข พ.ร.บ. คุ้มครองพันธุ์พืช พ.ศ. 2542 ให้เป็นไปตามอนุสัญญา UPOV 1991 เนื่องจากจะส่งผลกระทบอย่างมีนัยยะสำคัญต่อภาคเกษตรกรรมและเศรษฐกิจฐานรากของประเทศ โดยเฉพาะผลกระทบต่อสิทธิ์ของเกษตรกรในการเก็บรักษาและนำเมล็ดพันธุ์ไปปลูกต่อ แม้ขณะนี้จะยังไม่เกิดขึ้น แต่เบื้องต้น กรมวิชาการเกษตร ได้มีการเปิดรับฟังความคิดเห็นจากผู้ได้รับประโยชน์ บริษัทและสมาคมเมล็ดพันธุ์ต่างๆ มาอย่างต่อเนื่อง รวมถึงยังให้บริษัทข้ามชาติด้านเมล็ดพันธุ์มาเป็นวิทยากรให้ความรู้ ซึ่งแสดงเจตจำนง ว่าอยากจะเข้าร่วมในอนุสัญญา UPOV 1991 แล้วหรือไม่ 

วัตถุประสงค์ในครั้งนี้ จึงอยากจะให้รัฐบาลนำการเจรจาเข้าร่วมในอนุสัญญา UPOV 1991 ออกจากการเจรจา FTA ไทย-EU เพราะการเข้าร่วมและการปรับแก้กฎหมาย จะยิ่งเป็นการละเมิดสิทธิของเกษตรกรรายย่อย ส่งผลกระทบต่อวิถีชีวิต และต้นทุนการผลิต และมีความเสี่ยงต่อการผิดกฎหมายโดยไม่ได้ตั้งใจ  ขณะเดียวกันอยากให้รัฐบาลไทยยึดแนวทาง ปฏิบัติแบบประเทศอินเดีย ที่ไม่เอากฎหมาย UPOV และยังคงกฎหมายในประเทศของตนเอง เพื่อปกป้องเกษตรกร 

โดย  นายสรวุธ เนื่องจำนงค์  เลขานุการรัฐมนตรีว่าการกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ ลงมารับหนังสือและรับฟังเสียงสะท้อนของเครือข่ายเกษตรกร พร้อมชี้แจงในประเด็นที่เกี่ยวข้องทั้งข้อกฎหมายและสิทธิในเมล็ดพันธุ์พืช โดยย้ำว่า ภาครัฐพร้อมที่จะรับฟังทุกภาคส่วนเพื่อแก้ไขความเข้าใจคลาดเคลื่อนและให้ข้อมูลที่ถูกต้อง โดยเจตนารมณ์คือการปกป้องผลประโยชน์ของเกษตรกรเป็นสำคัญ ส่วนประเด็นการเก็บหรือขยายพันธุ์พืชที่ถูกบิดเบือนไปจากบริบทจริง ยืนยันว่า กฎหมายในต่างประเทศไม่ได้ส่งผลเสียร้ายแรงตามที่ถูกกล่าวหา  เพราะหากเป็นเมล็ดพันธุ์ที่เกษตรกรวิจัยเอง จะได้รับผลกระทบอย่างแน่นอน  ขณะที่ท่าทีของกระทรวงเกษตร ต่อการเข้าร่วมในอนุสัญญา UPOV  1991 ทางกรมวิชาการเกษตรได้เผยผลการศึกษา โดยอ้างอิงจากกลุ่มประเทศที่ปฏิเสธการเข้าร่วมในอนุสัญญาฯ เช่น ประเทศอินเดีย พบว่า เกษตรกรส่วนใหญ่ยังขาดรายได้และเสียโอกาสในการทำเกษตรกรรม แต่ในทางกลับกันประเทศที่เข้าร่วมในอนุสัญญาฯ สามารถสร้างโอกาสในการต่อยอดอุตสาหกรรมเกษตรได้มากกว่า  อย่างไรก็ตาม ยืนยันว่า ขณะนี้จะไม่ดำเนินการใดๆ ที่ทำให้ประชาชนเสียเปรียบหรือถูกเอาเปรียบจากข้อกำหนดใหม่ ต้องมีการพูดคุยในเชิงลึกและเปิดเผยข้อมูลข้อเท็จจริงของทุกภาคส่วนที่มีส่วนได้เสีย เพื่อนำมาประกอบการตัดสินใจ 

ทั้งนี้หลังรับหนังสือ นายนายสรวุธ  ได้เชิญ กลุ่มผู้ชุมนุม เข้ารับฟังข้อซึ่งกันและกันทั้งสองฝ่าย แต่แกนนำผู้ชุมไม่รับฟังและเกิดการปะทะคารมระหว่างกัน โดยเครือข่ายภาคเกษตรกร ยังคงต้องการความชัดเจนให้ยกเลิก โดยยืนยันจุดยืน อยากให้ถอดการหารือในประเด็นนี้ออกจากการเจรจา FTA  หากไม่เห็นการเปลี่ยนแปลงหรือมีความคืบหน้าในเรื่องนี้โดยเร็ว จะบุกการประชุม FTA ไทย-EU ที่จะมีการเจรจากัน ณ จังหวัดภูเก็ตในช่วงปลายเดือนกันยายนนี้ จากนั้น แกนนำเกษตรกร ได้สั่งให้ผู้ชุมเดินทางกลับโดยไม่สนใจในการการเปิดโต๊ะรับฟังข้อมูล ก่อนเกษตรกรจะสลายการชุมนุมแล้วเดินทางกลับไปยังลานคนเมือง ศาลาว่าการกรุงเทพมหานคร