ดร.ปลอดประสพ สุรัสวดี อดีตรองนายกรัฐมนตรี อธิบายสาเหตุปลาลอยหัวและปลาตายบริเวณทุ่งรังสิต ชี้น้ำท่วมขังซากพืช ขยะ และอินทรียวัตถุ อาจทำให้ออกซิเจนในน้ำลดลงอย่างรวดเร็ว เตือนปลาในพื้นที่ที่ตายแล้วหรือเริ่มเน่าไม่ควรนำมาบริโภค พร้อมเสนอรัฐบาลจัดงบพิเศษให้กรมประมงเพาะพันธุ์ปลาปล่อยทดแทนทรัพยากรที่เสียหาย 

เมื่อวันที่ 17 ตุลาคม 2569 ดร.ปลอดประสพ สุรัสวดี อดีตรองนายกรัฐมนตรี โพสต์ข้อความผ่านเฟซบุ๊กในประเด็น “ถามมา ปลารังสิตคลอง 12 ทานได้ไหม” หลังมีรายงานข่าวปลาลอยตายบริเวณปากคลอง 2 ในพื้นที่รังสิต โดยมีการประเมินปริมาณปลาตายสูงถึง 40 ตัน ขณะเดียวกันมีรายงานว่าชาวบ้านบริเวณคลอง 12 จับปลาที่เริ่มลอยขึ้นมาบริเวณผิวน้ำไปจำหน่าย จนเกิดคำถามถึงความปลอดภัยในการนำปลาจากพื้นที่น้ำท่วมมาบริโภค

ดร.ปลอดประสพอธิบายว่า ปรากฏการณ์ปลาลอยหัวมักเกิดขึ้นได้ในช่วงต้นฤดูฝน โดยเฉพาะเมื่อมีฝนตกหนัก น้ำฝนอาจชะล้างสารอินทรีย์ลงสู่บ่อเลี้ยงปลา ทำให้เกิดกระบวนการย่อยสลายและใช้ออกซิเจนในน้ำ ส่งผลให้ปริมาณออกซิเจนละลายน้ำลดลงอย่างรวดเร็ว ปลาจึงพยายามขึ้นมาบริเวณผิวน้ำเพื่อรับออกซิเจนมากขึ้น

นอกจากนี้ การเปลี่ยนแปลงอุณหภูมิของน้ำจากฝนที่ตกลงมาอาจทำให้ปลาเกิดความเครียดและมีพฤติกรรมผิดปกติได้ ส่วนผู้เลี้ยงปลาที่เข้าใจสถานการณ์มักเพิ่มการให้ออกซิเจนในน้ำเพื่อช่วยลดความเสี่ยงที่ปลาจะตาย

แยกสถานการณ์คลอง 2 กับคลอง 12–15

สำหรับกรณีปลาตายบริเวณปากคลอง 2 ดร.ปลอดประสพตั้งข้อสังเกตว่า พื้นที่ดังกล่าวอยู่ใกล้สถานีสูบน้ำที่ระบายน้ำลงสู่แม่น้ำเจ้าพระยา จึงอาจมีกระแสน้ำพัดพาปลาที่ตายจากบริเวณทุ่งรังสิตเข้ามาสะสม โดยมีสาเหตุเกี่ยวข้องกับน้ำท่วมพื้นที่เพาะปลูก พืชผัก ซากอินทรียวัตถุ และขยะ ซึ่งเมื่อจมอยู่ในน้ำและเกิดการย่อยสลาย อาจทำให้คุณภาพน้ำเสื่อมโทรมและออกซิเจนไม่เพียงพอต่อการดำรงชีวิตของปลา

ดร.ปลอดประสพระบุว่า ปลาที่ตายแล้วและอาจเริ่มเน่าเสียไม่ควรนำไปบริโภค พร้อมเห็นว่าการนำปลาตายไปกำจัดอย่างเหมาะสมเป็นแนวทางที่ถูกต้องในการป้องกันความเสี่ยงต่อสุขภาพและสิ่งแวดล้อม

ส่วนบริเวณคลอง 12 ถึงคลอง 15 โดยเฉพาะพื้นที่ตอนบนของคลองรังสิต ดร.ปลอดประสพประเมินจากลักษณะสีของน้ำว่าอาจยังมีคุณภาพดีกว่าบริเวณปากคลอง 2 แต่ก็มีความเป็นไปได้ที่น้ำจะเริ่มเสื่อมคุณภาพและมีออกซิเจนไม่เพียงพอ จนทำให้ปลาขึ้นมาบริเวณผิวน้ำและถูกจับได้ง่าย

อย่างไรก็ตาม ข้อสังเกตดังกล่าวเป็นการประเมินเบื้องต้นจากลักษณะพื้นที่และสภาพน้ำ ไม่ใช่ผลตรวจทางห้องปฏิบัติการ จึงยังไม่สามารถยืนยันได้ว่าปลาจากคลอง 12–15 ปลอดภัยสำหรับการจำหน่ายหรือบริโภค

เตือนอย่าตัดสินความปลอดภัยจากการที่ปลายังมีชีวิต

ประเด็นสำคัญของเหตุการณ์นี้คือ การแยกความแตกต่างระหว่างปลาที่กำลังขาดออกซิเจนกับปลาที่ตายและเริ่มเน่าเสีย แม้ปลาจะยังเคลื่อนไหวหรือลอยหัวอยู่ ก็ไม่ได้หมายความว่าจะปลอดภัยจากสารปนเปื้อนในน้ำเสมอไป ขณะที่ปลาที่ตายแล้ว โดยเฉพาะเมื่อไม่ทราบเวลาที่ตายและสภาพการเก็บรักษา มีความเสี่ยงต่อการเสื่อมคุณภาพและการเจริญเติบโตของจุลินทรีย์

ดังนั้น ประชาชนและผู้ค้าควรหลีกเลี่ยงการนำปลาจากพื้นที่ที่พบปลาตายผิดปกติมาจำหน่ายหรือบริโภค จนกว่าหน่วยงานที่เกี่ยวข้องจะตรวจสอบคุณภาพน้ำและยืนยันความปลอดภัยของสัตว์น้ำในพื้นที่นั้นอย่างชัดเจน

เสนอรัฐบาลใช้งบพิเศษฟื้นฟูประมงน้ำจืด

ดร.ปลอดประสพยังระบุว่า ความเสียหายต่อทรัพยากรประมงน้ำจืดจากน้ำหลาก หรือที่เรียกว่า “Flood Fishery” อาจมีมูลค่าสูงมาก และอาจมากกว่าความเสียหายที่เกิดขึ้นในบ่อเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำ เนื่องจากส่งผลกระทบต่อปลาในแหล่งน้ำธรรมชาติเป็นบริเวณกว้าง

อดีตรองนายกรัฐมนตรีจึงเสนอให้รัฐบาลจัดสรรงบประมาณพิเศษแก่กรมประมง เพื่อเร่งฟื้นฟูทรัพยากรสัตว์น้ำด้วยการเพาะพันธุ์และปล่อยปลาทดแทน แต่ไม่ควรดำเนินการโดยอาศัยการประมาณการเพียงอย่างเดียว ควรสำรวจพื้นที่และเก็บข้อมูลว่าปลาชนิดใดได้รับความเสียหายมากหรือน้อย ก่อนกำหนดชนิดและสัดส่วนของปลาที่จะเพาะพันธุ์เพื่อปล่อยคืนสู่ธรรมชาติให้เหมาะสมกับระบบนิเวศเดิม

กรณีปลาลอยตายในพื้นที่รังสิตสะท้อนให้เห็นถึงผลกระทบของน้ำท่วมต่อคุณภาพน้ำ สุขภาพประชาชน และทรัพยากรประมงน้ำจืด การแก้ไขปัญหาจำเป็นต้องดำเนินการควบคู่กัน ทั้งการตรวจสอบสาเหตุและคุณภาพน้ำ การป้องกันไม่ให้ปลาที่ไม่ปลอดภัยเข้าสู่ตลาด การจัดการซากปลาอย่างถูกสุขลักษณะ และการฟื้นฟูทรัพยากรสัตว์น้ำในระยะยาว

สิ่งที่ประชาชนควรยึดถือในขณะนี้คือ อย่าตัดสินว่าปลากินได้จากสีของน้ำหรือการที่ปลายังลอยหัวอยู่เพียงอย่างเดียว แต่ควรรอผลตรวจจากหน่วยงานประมงและสิ่งแวดล้อม เพื่อให้การบริโภคและจำหน่ายสัตว์น้ำเป็นไปอย่างปลอดภัย