เมื่อวันที่ 11 พฤศจิกายน 2569 นายพงศกร ขวัญเมือง โฆษกพรรคประชาธิปัตย์ เปิดเผยภายหลังการประชุมสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร (สส.) ของพรรค ว่า ที่ประชุมพรรคประชาธิปัตย์มีมติมอบหมายให้ นาย กรณ์ จาติกวณิช รองหัวหน้าพรรค เตรียมยื่นญัตติต่อสภาผู้แทนราษฎร เพื่อผลักดันการจัดระเบียบและวางระบบควบคุมมูลนิธิต่าง ๆ ในประเทศไทยให้มีมาตรฐานความโปร่งใส ตรวจสอบบัญชีได้จริง พร้อมทั้งสร้างกลไกป้องกันการโยกย้ายถ่ายโอนทรัพย์สินหรือเงินบริจาค และกำหนดให้เปิดบัญชีเฉพาะกิจตามแต่ละภารกิจ เพื่อให้ประชาชนรับทราบวัตถุประสงค์การใช้จ่ายเงินอย่างชัดเจน

นายพงศกร ระบุว่า ปัจจุบันมูลนิธิจำนวนมากยังขาดระบบการตรวจสอบที่มีประสิทธิภาพ จนนำไปสู่ข้อกังขาเรื่องการนำเงินบริจาคไปใช้เพื่อประโยชน์ส่วนตน ซึ่งจากการเจาะลึกโครงสร้างการกำกับดูแล พบปัญหาสำคัญ 3 ประการ คือ

1.บัญชีเป็น ตรวจสอบไม่ได้จริง ขณะที่นิติบุคคลธุรกิจทั่วไปต้องเปิดเผยงบการเงินและรายชื่อกรรมการผ่านระบบออนไลน์ของกรมพัฒนาธุรกิจการค้า (DBD) ให้สาธารณชนเข้าถึงได้ทันที แต่มูลนิธิที่รับเงินบริจาคจากประชาชนกลับไม่มีข้อบังคับทางกฎหมายให้เปิดเผยข้อมูลแบบโปร่งใส แม้จะส่งรายงานต่อนายทะเบียนทุกเดือนมีนาคม แต่ประชาชนที่ต้องการตรวจสอบกลับต้องฟันฝ่าขั้นตอนตาม พ.ร.บ.ข้อมูลข่าวสารฯ เดินทางไปพบนายทะเบียน ยอมเสียค่าธรรมเนียม และมักได้ข้อมูลที่ไม่ครบถ้วน

2. ช่องโหว่ผลประโยชน์ทับซ้อน เงินไหลสู่เครือญาติ พบสัญญาณพฤติกรรมโยกย้ายเงินบริจาคเข้าสู่กระเป๋าคนใกล้ชิด กรรมการ หรือเครือญาติของเจ้าของมูลนิธิ ซึ่งเข้าข่ายการขัดกันแห่งผลประโยชน์ (Conflict of Interest) โดยยังไร้กลไกทางกฎหมายเข้ามาควบคุมอย่างจริงจัง จึงขอเรียกร้องให้กระทรวงมหาดไทยและหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง เร่งวางระบบตรวจสอบธุรกรรมการเงินที่มีความเสี่ยงสูงเหล่านี้อย่างเข้มงวด

3.การใช้เงินผิดฝาผิดตัว ประชาชนตั้งใจบริจาคเงินเพื่อภารกิจเฉพาะหน้า เช่น ช่วยเหลือน้ำท่วม หรือเยียวยาทหารชายแดน แต่มูลนิธิกลับนำเงินไปกองรวมกันจนไม่สามารถแยกยอดรับ-จ่ายที่แท้จริงได้

เพื่ออุดช่องโหว่ดังกล่าว พรรคประชาธิปัตย์จึงผลักดันข้อเสนอให้บังคับเปิดบัญชีย่อยเฉพาะกิจ แยกตามแต่ละโครงการหรือภารกิจอย่างชัดเจน เพื่อให้ประชาชนตรวจสอบเส้นทางการเงินได้แบบเรียลไทม์ หากมีงบประมาณเหลือจ่าย จึงค่อยดำเนินกระบวนการขออนุมัติคณะกรรมการเพื่อเปลี่ยนวัตถุประสงค์ตามระเบียบ ทั้งนี้เพื่อคืนความเชื่อมั่นและทำให้มูลนิธิกลับมาเป็นที่พึ่งที่โปร่งใสของสังคมอย่างแท้จริง