เมื่อวันที่ 12 พฤศจิกายน 2569 สส.ฐิติมา ฉายแสง ประธานคณะกรรมาธิการการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม สภาผู้แทนราษฎร เปิดเผยภายหลังการประชุม กมธ.อว. วันที่ 12 พฤศจิกายน 2569 ว่า คณะกรรมาธิการฯ ได้เชิญสำนักงานสภาความมั่นคงแห่งชาติ (สมช.) สำนักงานสภานโยบายการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรมแห่งชาติ (สอวช.) และสำนักงานคณะกรรมการส่งเสริมวิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (สกสว.) มาร่วมให้ข้อมูลเกี่ยวกับการเตรียมความพร้อมของประเทศไทยต่อวิกฤตโลก โดยเฉพาะภัยคุกคามทางไซเบอร์ที่อาจส่งผลกระทบต่อความมั่นคงและชีวิตความเป็นอยู่ของประชาชน

สส.ฐิติมา กล่าวว่า ปัจจุบันภัยไซเบอร์ไม่ใช่เพียงเรื่องคอมพิวเตอร์ถูกแฮ็กหรือข้อมูลรั่วไหลอีกต่อไป แต่สามารถกระทบระบบธนาคาร โรงพยาบาล ไฟฟ้า ประปา การคมนาคม และบริการสำคัญที่ประชาชนต้องพึ่งพาในชีวิตประจำวัน หากระบบเหล่านี้ถูกโจมตีจนหยุดชะงัก ประเทศไทยจะรับมืออย่างไร และจะฟื้นฟูระบบให้กลับมาทำงานได้รวดเร็วเพียงใด

“คำถามสำคัญที่ดิฉันถามในที่ประชุมคือ งานวิจัยของไทยจะช่วยให้ประเทศไม่หยุดชะงักเวลาถูกโจมตีทางไซเบอร์ได้แค่ไหน เพราะเราไม่ได้ต้องการเพียงงานวิจัยที่อยู่บนกระดาษ แต่ต้องการเทคโนโลยีที่นำมาใช้ปกป้องประเทศและประชาชนได้จริง”

จากการประชุมพบว่า แม้ประเทศไทยจะมีการสนับสนุนงานวิจัยและพัฒนาเทคโนโลยีด้านความมั่นคงทางไซเบอร์อยู่แล้ว แต่เมื่อสอบถามถึงการนำผลงานวิจัยเหล่านั้นไปใช้รับมือกับภัยคุกคามในสถานการณ์จริง ยังไม่ได้รับคำตอบที่ชัดเจนเพียงพอ โดยเฉพาะเรื่องการนำเทคโนโลยีไปใช้กับระบบสำคัญของประเทศ และการกำหนดหน่วยงานเจ้าภาพที่จะประสานงานเมื่อเกิดวิกฤต

อีกประเด็นที่น่าห่วงคือ การเชื่อมโยงระหว่างหน่วยงานด้านความมั่นคงกับระบบ อววน. ยังไม่ชัดเจน ทั้งในเรื่องการกำหนดโจทย์วิจัย การวางแผนเตรียมความพร้อม และการนำบุคลากรหรือผู้เชี่ยวชาญจากมหาวิทยาลัยและสถาบันวิจัยมาร่วมแก้ไขปัญหา ทั้งที่ประเทศไทยมีองค์ความรู้และบุคลากรที่สามารถนำมาใช้ประโยชน์ได้อีกมาก

“เราอาจมีนักวิจัยเก่ง มีมหาวิทยาลัย มีเทคโนโลยี และมีงบประมาณสนับสนุนงานวิจัย แต่หากเกิดเหตุขึ้นจริง แล้วไม่รู้ว่าใครต้องทำอะไร จะเรียกใช้ผู้เชี่ยวชาญจากที่ไหน หรือมีเทคโนโลยีใดพร้อมใช้งาน ก็อาจไม่ทันต่อสถานการณ์”

สส.ฐิติมา จึงเสนอให้หน่วยงานในระบบ อววน. และหน่วยงานด้านความมั่นคงเร่งเชื่อมโยงการทำงานร่วมกัน โดยเริ่มจากการสำรวจว่าประเทศไทยมีผลงานวิจัยและเทคโนโลยีด้านไซเบอร์อะไรบ้างที่พร้อมใช้งานจริง มีเรื่องใดที่ยังต้องพัฒนา และควรให้หน่วยงานใดรับผิดชอบเป็นเจ้าภาพในการประสานงาน พร้อมทั้งนำความเสี่ยงด้านความมั่นคงของประเทศมาเป็นโจทย์สำคัญในการกำหนดทิศทางงานวิจัยและพัฒนากำลังคน

นอกจากนี้ ควรมีการเตรียมแผนรับมือและฝึกซ้อมร่วมกันระหว่างหน่วยงานด้านความมั่นคง หน่วยงานผู้ดูแลระบบสำคัญของประเทศ มหาวิทยาลัย และสถาบันวิจัย เพื่อให้มั่นใจว่าเมื่อเกิดเหตุการณ์จริง ประเทศไทยจะสามารถนำความรู้และเทคโนโลยีที่มีอยู่มาใช้ได้อย่างทันท่วงที

“ดิฉันไม่ได้ต้องการให้หน่วยงานต่าง ๆ ทำงานวิจัยเพิ่มขึ้นเพียงอย่างเดียว แต่อยากเห็นว่างานวิจัยที่ประเทศลงทุนไปแล้ว สามารถนำมาใช้ช่วยประเทศชาติได้จริงมากน้อยเพียงใด เพราะความมั่นคงของประเทศไม่ใช่เรื่องของทหารหรือหน่วยงานด้านความมั่นคงเท่านั้น แต่เป็นเรื่องที่วิทยาศาสตร์ เทคโนโลยี และนวัตกรรมต้องเข้ามามีบทบาทสำคัญด้วย”

สส.ฐิติมา กล่าวทิ้งท้ายว่า การเตรียมพร้อมรับมือภัยคุกคามต้องเริ่มตั้งแต่วันนี้ ไม่ใช่รอให้เกิดวิกฤตแล้วจึงหาทางแก้ไข โดย กมธ.อว. จะให้ความสำคัญกับการติดตามและผลักดันให้เกิดความร่วมมือระหว่างหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง เพื่อให้งานวิจัยและนวัตกรรมของไทยเป็นเครื่องมือสำคัญในการปกป้องประชาชน ลดความเสียหาย และสร้างความมั่นคงให้ประเทศอย่างแท้จริง