เมื่อวันที่ 12 พฤศจิกายน 2569 นายวราวุธ ศิลปอาชา รัฐมนตรีว่าการกระทรวงอุตสาหกรรม เดินทางไปรัฐสภาเพื่อตอบกระทู้สดด้วยวาจา ของ น.ส.จิรัชยา สัพโส สส.สกลนคร พรรคเพื่อไทย เรื่อง โครงการขุดเจาะแร่โพแทช ใน จ.อุดรธานี สกลนคร นครพนม โดยมีนายสรชัด สุจิตต์ สส.สุพรรณบุรี เขต 1 พรรคภูมิใจไทย นายนิกร จำนง สส.บัญชีรายชื่อ พรรคภูมิใจไทย ผู้บริหารกระทรวงอุตสาหกรรม ประกอบด้วย รองปลัดกระทรวงอุตสาหกรรม อธิบดีกรมอุตสาหกรรมพื้นฐานและการเหมืองแร่ รองอธิบดีกรมโรงงานอุตสาหกรรม และข้าราชการกระทรวงอุตสาหกรรม เข้าร่วมสนับสนุนข้อมูล 
    
จากนั้นในการประชุมสภาผู้แทนราษฎร ที่มีนายโสภณ ซารัมย์ ประธานสภาฯ ทำหน้าที่ประธานที่ประชุม นายวราวุธ ได้ตอบกระทู้ของ น.ส.จิรัชยา สัพโส สส.สกลนคร พรรคเพื่อไทย เรื่อง โครงการขุดเจาะแร่โพแทช ใน จ.อุดรธานี สกลนคร นครพนม ว่า ขณะนี้กระทรวงอุตสาหกรรมมีการอนุญาตอาชญาบัตรพิเศษแล้ว 10 แปลง ในจำนวนดังกล่าวมีที่กำลังดำเนินการแค่ 3 แปลงเท่านั้น อยู่ที่ จ.อุดรธานี นครราชสีมา และชัยภูมิ พื้นที่อื่นยังไม่ได้มีการดำเนินการ ส่วนพื้นที่ จ.สกลนคร มีการยื่นคำขออาชญาบัตรพิเศษ แต่ยังไม่ได้มีการอนุญาต เนื่องจากมีการคัดค้านในพื้นที่ ทางกระทรวงอุตสาหกรรมจึงไม่อนุญาตให้มีการดำเนินการต่อ ส่วน จ.นครพนม ยังไม่ได้มีการอนุญาตเช่นกัน อย่างไรก็ตาม การสำรวจแร่นั้น เป็นเพียงแค่การเจาะรูขนาดเล็กเท่านั้น ยังไม่ได้มีผลกระทบด้านสิ่งแวดล้อม แต่ที่ประชาชนเป็นห่วงคือ ขั้นตอนต่อไป ว่าเมื่อสำรวจแล้วจะนำไปสู่การเกิดขึ้นของเหมืองหรือไม่ ซึ่งขั้นตอนนี้จะเป็นช่วงที่ประชาชนในพื้นที่จะเป็นผู้ออกเสียงว่าเห็นด้วยที่จะให้เหมืองโพแทชหรือไม่ หากไม่เห็นด้วยคือจบเลย ไม่ต้องกังวลอีก จะไม่มีโครงการนี้เกิดขึ้นแน่นอน
    
นายวราวุธ กล่าวว่า แต่หากประชาชนในพื้นที่เห็นด้วยที่จะให้มีเหมืองโพแทชนั้น จะมีการควบคุมดูแลของส่วนราชการ มีการทำรายงานผลกระทบด้านสิ่งแวดล้อม (อีไอเอ) มีการควบคุมคุณภาพดิน คุณภาพน้ำทั้งบนดินและใต้ อัตราการทรุดของดิน รวมถึงสุขภาพของประชาชนในพื้นที่ประทานบัตร โดยจะมีการตรวจสุขภาพประจำปี เพื่อติดตามว่ามีการเปลี่ยนแปลงมากน้อยเพียงใด
 
นายวราวุธ กล่าวว่า ส่วนในมิติเศรษฐกิจนั้น ปัจจุบันประเทศไทยนำเข้าแร่โพแทชปีละ 1 ล้านตัน เมื่อเกิดเหตุการณ์ไม่สงบในตะวันออกกลาง ทำให้ราคาแร่โพแทชขึ้นไปตันละ 1.2 – 1.4 หมื่นบาท ซึ่งแต่ละปีไทยจะต้องเสียดุลการค้านำเข้าแร่โพแทช 1.2 – 1.4 หมื่นล้านบาท ส่วนเหมืองแร่โพแทชใน จ.อุดรธานี นครราชสีมา และชัยภูมิ สามารถผลิตได้ปีละ 3.2 ล้านตัน เมื่อเทียบกับความต้องการในประเทศ ที่มีอยู่เพียง 1 ล้านตัน อีก 2 ล้านตันเราจะสามารถส่งออกได้ ทำให้เราไม่เสียดุลการค้า และยังได้ดุลการค้าเกือบ 3 หมื่นล้านบาทจากการส่งออก ขณะที่ผลต่อเกษตรกร ราคาปุ๋ยในประเทศจะถูกลงประมาณ 20% ส่วนจังหวัดที่เป็นพื้นที่ของเหมือง ราคาจะถูกลงอีก 15% จาก 20% ดังกล่าว และหากอยู่ในพื้นที่ประทานบัตรจะมีกองทุนตั้งขึ้นมา ทำให้ราคาปุ๋ยในพื้นที่เหมืองถูกลงไปอีกเกือบ 50%     

รัฐมนตรีว่าการกระทรวงอุตสาหกรรม กล่าวว่า ส่วนกรณีประชาชนกังวลเรื่องผลกระทบด้านสุขภาพและด้านสิ่งแวดล้อมของเหมืองแร่โพแทชที่ จ.อุดรธานีนั้น เรามีการทำอีไอเอไปเมื่อปี 2556 และจะเริ่มผลิตในปี 2573 ส่วนปี 2570 ทางบริษัทจะเริ่มเจาะพื้นที่ ขณะนี้ยังไม่ได้เจาะลงไปแม้แต่เมตรเดียว อย่างไรก็ดี ในแต่ละปีเมื่อตัวชี้วัดต่างๆ เปลี่ยนไป ทางกรมอุตสาหกรรมพื้นฐานและการเหมืองแร่จะมีการปรับมาตรฐานในการสำรวจอยู่ทุกปี หากต้องมีการเก็บข้อมูลเพิ่ม หรือปรับค่าชี้วัดต่างๆ ให้เข้ากับสถานการณ์ปัจจุบัน ขอให้คำยืนยันกับประชาชนว่า เราจะดูแลความปลอดภัยของประชาชนไม่ให้เกิดผลกระทบ ในส่วนของหลักประกันนั้น ทางบริษัทมีกองทุนฟื้นฟูและเยียวยาไว้ดูแลประชาชนประมาณ 1,856 ล้านบาท มีกองทุนประกันความเสี่ยง 100 ล้านบาท มีประกันภัยไม่ต่ำกว่า 500 ล้านบาท และหากพบว่ามีความเสี่ยงเกิดขึ้น เจ้าหน้าที่จะสั่งให้เหมืองหยุดปฏิบัติการได้ทันที 

รัฐมนตรีว่าการกระทรวงอุตสาหกรรม ยังกล่าวถึงข้อกังวลกรณีบริษัท เอเชีย แปซิฟิก Potash Corporation จำกัด (APPC) เพิ่มทุนจดทะเบียน จะทำให้มีการตั้งคำถามบริษัทจะยังเป็นของคนไทยอยู่หรือไม่ว่า เป็นการถือหุ้นของบริษัทไทยทั้งหมด กระทรวงการคลัง 10% และบริษัทไทย 2 แห่ง ถือหุ้นอีก 90% ดังนั้น ยืนยันว่ายังเป็นของคนไทย ไม่ใช่เป็นของจีนแน่นอน ส่วนบริษัทที่เข้ามาร่วมลงทุนรายใหม่นั้น เป็นรัฐวิสาหกิจของจีน มีกำลังทรัพย์ แต่ผลประโยชน์หรือสินทรัพย์ที่เกิดขึ้น แร่ที่ขุดขึ้นมาเป็นของคนไทยและประเทศไทย 100% ยืนยันว่า 1 ล้านตันแรกใช้ในประเทศ อีก 2 ล้านกว่าตัน เราอาจส่งออกหรือมีการแลกเปลี่ยนกับแร่บางชนิดกับบางประเทศ เพื่อทำให้ภาพรวมราคาปุ๋ยในประเทศลดลง ดังนั้น ผลผลิตและผลประโยชน์ของเหมืองแห่งนี้จะเป็นผลประโยชน์ของเกษตรและคนไทย 100% ไม่ใช่คนต่างชาติ ส่วนผลกระทบด้านสิ่งแวดล้อมนั้น ยืนยันว่าตนมีการคำนึงถึงประเด็นสิ่งแวดล้อมนี้มาโดยตลอด กระทรวงอุตสาหกรรมจะคอยติดตามอย่างต่อเนื่อง