กกต.งัดคำตัดสิน “14 คดี” ศาลฎีกายกคำร้องปมคุณสมบัติผู้สมัครเลือกตั้ง พร้อมยืนยัน กกต.มีเหตุผลร้องศาลรัฐธรรมนูญวินิจฉัยปมข้อขัดแย้ง

จากกรณีคณะกรรมการการเลือกตั้ง (กกต.) มีมติ 5 ต่อ 2 ยื่นคำร้องต่อศาลรัฐธรรมนูญขอให้พิจารณาวินิจฉัยปัญหาเกี่ยวกับหน้าที่และอำนาจของ กกต.ตามรัฐธรรมนูญ มาตรา 210 (2) ในส่วนที่เกี่ยวข้องกับการจัดให้มีการเลือกสมาชิกวุฒิสภา (สว.) โดยสาเหตุหลักของการยื่นคำร้องเกิดจากการที่ศาลฎีกามีคำสั่งรับคำร้องจำนวน 3 คดีขอให้ศาลตรวจสอบคุณสมบัติและลักษณะต้องห้ามของผู้สมัครรับเลือก สว. รวมทั้งขอให้ทบทวนคำวินิจฉัยของ กกต. โดยนายสิทธิโชติ อินทรวิเศษ และะนายชาย นครชัย กกต.2 คนเสียงข้างน้อยได้มีคำวินิจฉัยส่วนตนประกอบมติเสียงข้างมาก โดยเห็นว่าการที่ กกต.ยื่นให้ศาลรัฐธรรมนูญวินิจฉัยในขณะที่ยังไม่มีข้อเท็จจริงเกี่ยวกับการพิจารณาปัญหาอำนาจ หน้าที่เกิดขึ้นจริง ถือเป็นเพียง "ข้อสงสัย ข้อหารือ หรือการคาดการณ์" และไม่สามารถนำเรื่องไปยื่นต่อศาลฎีกาเพื่อขอให้รอคำวินิจฉัยได้ เนื่องจากไม่ใช่กรณีบทบัญญัติขัดหรือแย้งต่อรัฐธรรมนูญตาม มาตรา 212

ทั้งนี้ ข้อเท็จจริงของปัญหาปรากฏว่ามีผู้สมัคร / ผู้มีสิทธิเลือก ส.ว.ได้ยื่นคำร้องต่อศาลฎีกา และะศาลประทับรับฟ้องคดีเพื่อขอให้ศาลฎีกาตรวจสอบคุณสมบัติของผู้สมัคร / ผู้มีสิทธิเลือกรวม 5 ราย ประกอบด้วย นายบัลลังค์ ศรีมงคล นางวรรษมนต์ คุณแสน นางแดง กองมา นายสมพาน พละศักดิ์, นางทองเสียน วงษ์ประจันทร์

แหล่งข่าวจาก กกต.ระบุว่า กรณีนี้มีรายละเอียดสำคัญของคำตัดสินของศาลฎีกา “ยกคำร้อง” ในปี 2567 ในคำร้องของ กกต.เมื่อครั้งที่ยื่นศาลรัฐธรรมนูญคือ “…..โดยผู้สมัครที่มีชื่อในประกาศบัญชีรายชื่อผู้สมัครดังกล่าว ถือว่าเป็นผู้มีคุณสมบัติ และไม่มีลักษณะต้องห้ามเป็นที่สุด เว้นแต่กรณีตามพระราชบัญญัติประกอบรัฐธรรมนูญว่าด้วยการได้มาซึ่งสมาชิกวุฒิสภา พ.ศ.2561 มาตรา 26 ที่อยู่ในอำนาจวินิจฉัยของศาลรัฐธรรมนูญในการวินิจฉัยคุณสมบัติและลักษณะต้องห้ามของสมาชิกวุฒิสภา ดังนั้นการดำเนินการของ กกต.เกี่ยวกับการตรวจคุณสมบัติ และการไม่มีลักษณะต้องห้ามของผู้สมัครเป็นสมาชิกวุฒิสภาดังกล่าว จึงเป็นการปฏิบัติไปตามรัฐธรรมนูญและตามกฎหมาย ผ่านกระบวนการชั้นสืบสวนไต่สวน การพิจารณา และการวินิจฉัยก่อนที่จะมีคำสั่ง ซึ่งเป็นไปตามหลักนิติธรรมและโดยสุจริต นอกจากนี้การดำเนินการของ กกต.โดยผู้อำนวยการการเลือก ผู้สมัครที่มีชื่อในประกาศบัญชีรายชื่อผู้สมัครดังกล่าว ถือว่าเป็นผู้มีคุณสมบัติและไม่มีลักษณะต้องห้ามเป็นที่สุด

ทั้งนี้ศาลฎีกาเคยได้รับรองหลักการดังกล่าวผ่านกระบวนการพิจารณาคำร้องของศาลฎีกาที่มีผู้สมัครรับเลือกตั้งคัดค้านเกี่ยวกับคุณสมบัติ และการมีลักษณะต้องห้ามของผู้สมัครที่มีชื่อในประกาศเช่นเดียวกัน โดยขอให้ตรวจสอบคุณสมบัติ ขอให้ลบชื่อ หรือขอให้เพิกถอนสิทธิสมัครรับเลือกตั้ง หรือสิทธิเลือกตั้ง แต่มีมูลเหตุอย่างเดียวกัน ซึ่งมาจากคุณสมบัติของผู้สมัครรับเลือกรายนั้นๆ ขณะเดียวกันศาลฎีกาได้วินิจฉัยในทำนองเดียวกันว่าเป็นกรณีที่ “ไม่มีบทบัญญัติให้ผู้สมัคร หรือบุคคลใดมีสิทธิยื่นคำร้องต่อศาลฎีกา เพื่อมีคำสั่งให้ กกต.ตรวจสอบคุณสมบัติของผู้สมัครรับเลือกได้ หรือลบชื่อ หรือเพิกถอนสิทธิสมัครรับเลือกตั้ง” ผู้ร้องจึงไม่มีสิทธิยื่นคำร้องต่อศาลฎีกา จึงมีคำสั่งให้ “ยกคำร้อง” ซึ่งหลักการดังกล่าวปรากฏตามคำสั่งศาลฎีกา จำนวนอย่างน้อย 14 คำสั่ง อาทิ คดีหมายเลขดำที่ ลต สว 188/2567คดีหมายเลขแดงที่ ลต สว 215/2567 , คดีหมายเลขดำที่ ลต สว 281/2567คดีหมายเลขแดงที่ ลต สว 279/3567 , คดีหมายเลขดำที่ ลต สว 327/2567คดีหมายเลขแดงที่ ลต สว 330/2567 , คดีหมายเลขดำที่ ลต สว 329/2567คดีหมายเลขแดงที่ ลต สว 327/2567

ทั้งนี้ข้อเท็จจริงที่ปรากฏว่ามีกรณีที่ผู้สมัครรับเลือกสมาชิกวุฒิสภาได้ยื่นคำร้องต่อศาลฎีกาขอให้ตรวจสอบคุณสมบัติของผู้สมัครรับเลือกและสมาชิกวุฒิสภา จำนวน 3 คดี ซึ่งเป็นเวลาล่วงพ้นจากเวลาที่ผู้อำนวยการการเลือกระดับอำเภอประกาศรับสมัครและประกาศบัญชีรายชื่อผู้สมัคร ซึ่งมีคุณสมบัติและไม่มีลักษณะต้องห้ามถึง 2 ปีเศษ เช่น 1.คดีหมายเลขดำที่ ลต สว 8/2569 ระหว่าง นายดิเรก พรสิมา ผู้ร้อง กับ กกต.ที่ 1 ผู้คัดค้าน ผู้ร้องขอให้ศาลฎีกามีคำสั่งให้การประชุมของ กกต.ในการมีมติสั่งไม่รับคำร้องคัดค้านของผู้ร้องตามหนังสือของสำนักงาน กกต.ที่ ลต 0007/9754…“

รายงานข่าวระบุว่า หากเปรียบเทียบกรณีวันที่ 4พ.ย.2569 ศาลฎีกาแผนกคดีเลือกตั้งมีคำสั่งรับคำร้องไว้พิจารณาจำนวน 3 คดี เพื่อตรวจสอบคุณสมบัติ และลักษณะต้องห้ามของผู้สมัครและผู้มีสิทธิเลือกสมาชิกวุฒิสภา (สว.) ระดับประเทศ รวม 5 ราย ซึ่งนำไปสู่การขัดแย้งเรื่องขอบเขตอำนาจระหว่างศาลฎีกากับ กกต. โดยรายละเอียดคดีและรายชื่อผู้ถูกร้อง 5 ราย ในคดีหมายเลขดำที่ ลต สว 8/2569 , ลต สว 9/2569 และ ลต สว 10/2569 หากเทียบกับ 14 คำสั่งปี 2567 ที่ศาลฎีกามีคำสั่งยกคำร้องนั้นจะพบข้อสังเกตุว่ามีความย้อนแย้งกันเอง จึงเป็นหนึ่งเหตุผลที่ กกต.ยื่นไปให้ศาลรัฐธรรมนูญวินิจฉัย