กรมทะเล ใช้แนวทาง 4R ฟื้นชีวิตแนวปะการัง-หญ้าทะเล คืนความอุดมสมบูรณ์แก่ท้องทะเลไทย

วันที่ 6 กุมภาพันธ์ 2569 ดร.ปิ่นสักก์ สุรัสวดี อธิบดีกรมทรัพยากรทางทะเลและชายฝั่ง (อทช.) เปิดเผยว่า ปัจจุบันทะเลไทยกำลังเผชิญวิกฤตจากภัยคุกคามหลายด้าน โดยเฉพาะผลกระทบที่เกิดจากมนุษย์และมลภาวะการเปลี่ยนแปลงคุณภาพน้ำ รวมถึงการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศและปัจจัยทางชีวภาพ ที่ส่งผลให้แนวปะการัง และหญ้าทะเลเสื่อมโทรมลง

ทั้งนี้ ในปี 2569 กรมทรัพยากรทางทะเลและชายฝั่ง ได้มุ่งเน้นขับเคลื่อนการดำเนินงานด้วยแนวทาง 4R Appoaches for Ecosystem Recovery เพื่อฟื้นฟูระบบนิเวศทางทะเลแบบบูรณาการ ครอบคลุมทั้งแหล่งหญ้าทะเล และ แนวปะการัง ซึ่งเป็นฐานทรัพยากรสำคัญของความหลากหลายทางชีวภาพและความมั่นคงทางอาหารของประเทศ โดยตั้งเป้าหมายในปี 2569 ฟื้นฟูพื้นที่หญ้าทะเลจำนวน 940 ไร่ ควบคู่การเสริมศักยภาพแนวปะการังและถิ่นอาศัยใต้ทะเลจำนวน 295 ไร่ เพื่อคืนความอุดมสมบูรณ์แก่ท้องทะเลไทย

กรมฯ ได้วางแนวทาง 4R: ฟื้นฟู “หญ้าทะเล–ปะการัง” ดังนี้
1. Restoration – ฟื้นฟูพื้นที่เสื่อมโทรม
- ด้านหญ้าทะเล ดำเนินการย้ายปลูก เพาะเมล็ด และแยกกอ เพื่อเพิ่มพื้นที่หญ้าทะเลในจุดที่เสื่อมโทรม และฟื้นคืนแหล่งอาหารของสัตว์ทะเลหายาก
- ด้านปะการัง เพิ่มพื้นที่แนวปะการังหรือซ่อมแซมแนวปะการังโดยการปลูกเสริม เพื่อรักษาและเพิ่มแหล่งพ่อแม่พันธุ์ปะการัง สนับสนุนการฟื้นตัวของแนวปะการังธรรมชาติ

2. Regeneration – ป้องกันภัยคุกคามและรักษาพื้นที่ฟื้นฟู
- ด้านหญ้าทะเล กำหนดแนวเขตคุ้มครองโดยการกั้นพื้นที่ เพื่อลดผลกระทบจากเรือ การทำประมง และลดการกัดกินของสัตว์น้ำ เต่าทะเล เพื่อป้องกันการทำลายซ้ำ
- ด้านปะการัง จำกัดผู้ล่าปะการังในธรรมชาติ ควบคุมกิจกรรมท่องเที่ยวและกิจกรรมทางทะเลในพื้นที่เปราะบาง ลดแรงกดดันต่อแนวปะการัง เพื่อสนับการฟื้นตัวของปะการัง

3. Rehabilitation – ปรับสภาพแวดล้อมให้เหมาะสมต่อการฟื้นตัว
- ด้านหญ้าทะเล ควบคุมตะกอน ลดมลพิษจากชายฝั่ง และปรับคุณภาพน้ำ เพื่อให้เหมาะสมต่อการเจริญเติบโตของหญ้าทะเล
- ด้านปะการัง ออกแบบโครงสร้างเชิงนิเวศและพื้นที่อาศัยใต้ทะเล เพื่อกระตุ้นการตั้งถิ่นฐานของตัวอ่อนปะการัง เพิ่มพื้นที่แนวปะการังเทียม เพื่อเพิ่มอัตราการรอดของปะการังวัยอ่อนและเร่งการฟื้นตัวของแนวปะการังธรรมชาติ

4. Rewilding – คืนชีวิตและสมดุลระบบนิเวศ
- ด้านหญ้าทะเล เพิ่มสิ่งมีชีวิตหน้าดิน เช่น ปลิงทะเล เพื่อช่วยลดตะกอน ปรับคุณภาพพื้นทะเล และเสริมกระบวนการฟื้นตัวตามธรรมชาติ
- ด้านปะการัง ส่งเสริมการกลับคืนของสิ่งมีชีวิตแนวปะการังที่สำคัญและสัตว์น้ำประจำถิ่น เพื่อสร้างห่วงโซ่อาหารและสมดุลระบบนิเวศใต้ทะเลอย่างยั่งยืน

ที่ผ่านมา กรมฯ ได้ผนึกกำลังทุกหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง เพื่อร่วมกันบูรณาการความร่วมมือด้านการอนุรักษ์และฟื้นฟูทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม รวมถึงการป้องกันและแก้ไขปัญหาสถานการณ์ทรัพยากรทะเลเสื่อมโทรม นอกจากนี้ กรมฯ ได้เร่งประชาสัมพันธ์เพื่อสร้างความตระหนักรู้ให้แก่พี่น้องประชาชน ถึงความสำคัญของหญ้าทะเลและปะการังที่เป็นระบบนิเวศชายฝั่งที่คอยทำหน้าที่เป็นแหล่งอนุบาล สัตว์น้ำวัยอ่อน แหล่งอาหารของสัตว์ทะเลหายาก และยังเป็นแนวกันคลื่นธรรมชาติเพื่อลดการกัดเซาะชายฝั่ง สุดท้ายนี้ หากเราไม่ช่วยกันอนุรักษ์และฟื้นฟูทรัพยากรเหล่านี้ ที่เป็นบ้านของสัตว์ทะเลและแหล่งอาหารสำคัญของมนุษย์ ปัญหาเหล่านี้อาจส่งผลกระทบต่อลูกหลานของเราได้ในอนาคต