ตู้คอนโทรล (Control Panel) เปรียบเสมือนสมองสั่งการของระบบไฟฟ้า ไม่ว่าจะเป็นในโรงงานอุตสาหกรรมหรืออาคารขนาดใหญ่ ความเสถียรของระบบจึงขึ้นอยู่กับการประกอบตู้ที่ได้มาตรฐาน แต่บ่อยครั้งเรามักพบปัญหาไฟไหม้ตู้ เบรกเกอร์ทริปบ่อย หรือระบบรวนโดยหาสาเหตุไม่ได้ ซึ่งต้นตอของปัญหาใหญ่เหล่านี้ มักเกิดจากจุดเล็ก ๆ ที่ถูกมองข้าม นั่นคือขั้นตอนการเลือกใช้และการติดตั้งสายไฟตู้คอนโทรล งานวายริ่งสายไฟไม่ใช่แค่การทำให้ไฟติดหรือเครื่องจักรทำงานได้ แต่ต้องคำนึงถึงความปลอดภัย และอายุการใช้งานในระยะยาว ปัญหาเหล่านี้ป้องกันได้หากเข้าใจหลักการที่ถูกต้อง 

1. ห้ามใช้สายไฟผิดประเภทและผิดขนาด

จุดเริ่มต้นที่ผิดพลาดที่สุดคือการลดสเปก เพื่อประหยัดต้นทุน การเลือกขนาดสายไฟต้องสัมพันธ์กับพิกัดกระแสของเบรกเกอร์และโหลดที่ใช้

• ข้อห้าม: ห้ามใช้สายไฟที่มีขนาดเล็กกว่าพิกัดกระแสที่คำนวณไว้เด็ดขาด เพราะจะทำให้สายไฟตู้คอนโทรลเกิดความร้อนสะสมจนฉนวนละลายและเกิดไฟไหม้ได้
• ชนิดของสาย: นอกจากขนาดแล้ว ชนิดของสายก็สำคัญ สำหรับงานในตู้คอนโทรลที่ต้องมีการดัดโค้งงอ ควรเลือกใช้สายอ่อน เช่น สาย VSF หรือ THW-f แทนสายแข็ง เพื่อลดแรงงัดที่ขั้วต่ออุปกรณ์

2. ห้ามละเลยการย้ำหางปลาและการขันแน่น

สถิติเพลิงไหม้จากไฟฟ้าลัดวงจรส่วนใหญ่เกิดจากจุดต่อสายที่หลวม

• ข้อห้าม: ห้ามนำทองแดงเปลือย ๆ แหย่เข้าเทอร์มินอลโดยไม่ย้ำหางปลา ยกเว้นเทอร์มินอลชนิดที่ออกแบบมาเฉพาะ เพราะจะทำให้หน้าสัมผัสไม่สนิท
• แรงบิด: ห้ามขันสกรูแน่นเกินไปจนเกลียวหวาน หรือหลวมเกินไป การขันที่ไม่พอดีจะทำให้เกิดค่าความต้านทานสูง กลายเป็นจุดร้อน นำไปสู่การอาร์ก และสร้างความเสียหายให้กับอุปกรณ์ภายในตู้ได้ทันที

3. ห้ามจัดสายไฟรกและอัดแน่นเกินไป 

ความสวยงามของตู้คอนโทรลบ่งบอกถึงความเป็นมืออาชีพ แต่ที่สำคัญกว่าความสวยคือการระบายความร้อน

• ข้อห้าม: ห้ามยัดสายไฟตู้คอนโทรลลงในรางเก็บสาย จนแน่นเอี๊ยด 100% เพราะกระแสไฟที่ไหลผ่านสายจะก่อให้เกิดความร้อน หากไม่มีอากาศถ่ายเท ความร้อนสะสมจะทำให้ฉนวนเสื่อมสภาพเร็วขึ้น
• คำแนะนำ: ควรเผื่อพื้นที่ว่างในรางเก็บสายไว้อย่างน้อย 20-40% และแยกรางระหว่างสาย Power (กระแสสูง) กับสาย Control (สัญญาณ) เพื่อป้องกันสัญญาณรบกวน

4. ห้ามดัดสายไฟในองศาที่แคบเกินไป 

ช่างหลายคนต้องการเก็บงานให้ดูเนี้ยบ จึงพยายามดัดสายไฟให้เข้ามุมฉาก 90 องศาแบบหักพับ

• ข้อห้าม: ห้ามหักสายไฟตู้คอนโทรลเป็นมุมแหลมหรือแคบเกินไป เพราะจะทำให้โครงสร้างทองแดงภายในบิดเบี้ยวเสียหาย เพิ่มความต้านทานไฟฟ้า และที่สำคัญคือฉนวนบริเวณจุดพับจะเกิดความเครียด ทำให้แตกปริง่ายเมื่อใช้งานไปนาน ๆ ควรดัดโค้งตามรัศมีที่มาตรฐานกำหนด

5. ห้ามมั่วสีสายไฟ 

มาตรฐานสีไม่ใช่เรื่องของความสวยงาม แต่เป็นเรื่องของความปลอดภัยสากล

• ข้อห้าม: ห้ามใช้สีสายไฟตามใจชอบ หรือใช้สีเดียวทั้งตู้เพื่อความง่าย การทำแบบนี้จะทำให้ยากต่อการซ่อมบำรุง และเสี่ยงต่ออุบัติเหตุไฟดูดเมื่อช่างคนอื่นมาทำงานต่อ
• มาตรฐาน: ควรยึดตามมาตรฐาน วสท. หรือ IEC เช่น L1 (น้ำตาล), L2 (ดำ), L3 (เทา), N (ฟ้า), G (เขียวแถบเหลือง) เพื่อให้ทุกคนเข้าใจตรงกันว่าเส้นไหนคือเส้นที่มีไฟ

งานระบบไฟฟ้าเป็นงานที่ยอมให้มีความผิดพลาดไม่ได้ การใส่ใจรายละเอียดเล็ก ๆ น้อย ๆ เกี่ยวกับสายไฟตู้คอนโทรลตั้งแต่การเลือกขนาด การเข้าหัวสาย ไปจนถึงการจัดเก็บสาย ล้วนเป็นปัจจัยสำคัญที่ช่วยยืดอายุการใช้งานของอุปกรณ์และป้องกันเหตุไม่คาดฝัน หากคุณเป็นช่างที่ใส่ใจในมาตรฐาน การหลีกเลี่ยง 5 ข้อห้ามนี้จะช่วยยกระดับงานของคุณให้ดูเป็นมืออาชีพ ปลอดภัย และสร้างความมั่นใจให้กับลูกค้าได้อย่างแน่นอน