ชุมชน 5 ชาติพันธุ์อุทัยธานี ชูอาหารชาติพันธุ์ สร้างแรงบันดาลใจเยาวชนให้เห็นคุณค่ารากเหง้าวิถีชีวิตวัฒนธรรมของชุมชน

บ้านไร่อุทัยยิ้ม ภาคีเครือข่ายโครงการพื้นที่นี้ดีจัง ภายใต้การสนับสนุนของสำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.) จับมือองค์การบริหารส่วนจังหวัดอุทัยธานี องค์การบริหารส่วนตำบลบ้านไร่ จัดงานเทศกาลอาหารชาติพันธุ์ โชว์ภูมิปัญญาชุมชนผ่านอาหารประจำท้องถิ่นที่รุ่มรวยทั้งด้านสุขภาพและคุณค่าทางวัฒนธรรม

โครงการบ้านไร่อุทัยยิ้ม ชุมชนบ้านสะนำ อ.บ้านไร่ จ.อุทัยธานี ได้เนรมิตรพื้นที่จากถนนทางเข้าต้นไม้ยักษ์บ้านสะนำ ไปจรดถึงบ้านครูภูมิปัญญา ลุงชมภู คณฑา จัดเป็นเทศกาลอาหารชาติพันธุ์ รวม 5 ชาติพันธุ์ของจังหวัดอุทัยธานี ประกอบด้วย ลาว กะเหรี่ยง มอญ ขมุ จีน หวังใช้อาหารเป็นสื่อสร้างสรรค์ในการเชื่อมโยงชุมชนและเยาวชนคนรุ่นใหม่ให้เห็นคุณค่าถึงรากเหง้าวิถีชีวิตวัฒนธรรมของชุมชน นอกจากนี้ยังได้เปิดตัวบ้านปราชญ์พื้นบ้าน ลุงชมภู คณฑา ให้เป็นพิพิธภัณฑ์บ้านเล่าเรื่อง ส่งต่อเรื่องราววิถีชีวิตการหากินแบบพรานบ้านของชาวบ้านไร่สู่การเรียนรู้ของเยาวชนและประชาชนทั่วไป มีการแสดงศิลปะวัฒนธรรมและการละเล่นเด็กพื้นบ้าน ร่วมด้วยศิลปินที่มาร่วมขับกล่อมให้ความบันเทิง อาทิ ศักดิ์สิริ มีสมสืบ ศิลปินแห่งชาติ, ชิ - สุวิชาน พัฒนาไพรวัลย์ ศิลปินชาวปกาเกอะญอ, เอก-พจนาถ พจนาพิทักษ์ กวี/นักร้อง/นักเขียน บรรยากาศเต็มไปด้วยความอบอุ่นสนุกสนาน

วรพจน์ โอสถาภิรัตน์ ผู้รับผิดชอบโครงการพื้นที่นี้ดีจัง กล่าวถึงที่มาในการจัดงานครั้งนี้ว่า "บ้านไร่อุทัยยิ้ม เป็นหนึ่งในภาคีเครือข่ายภายใต้โครงการพื้นที่นี้ดีจัง ซึ่งมีเป้าหมายในการสร้างพื้นที่สร้างสรรค์ให้เกิดขึ้นในทุกภูมิภาคทั่วประเทศไทย เป็นพื้นที่ที่เปิดโอกาสให้เยาวชนได้เรียนรู้และเติบโต เพื่อส่งต่อให้เกิดเป็นนักสื่อสารสุขภาวะที่จะเป็นกำลังในการขับเคลื่อนให้เกิดสังคมสุขภาวะต่อไปในอนาคต สำหรับความพิเศษของบ้านไร่อุทัยยิ้มที่โดดเด่นก็คือ เราเริ่มต้นการทำงานกับกลุ่มเด็กและเยาวชน โดยให้เด็กๆ ลงไปค้นหาเรียนรู้ของดีที่อยู่ในชุมชน แต่กลายเป็นว่ากระบวนการตรงนี้ไปจุดประกายให้กลุ่มผู้ใหญ่ในชุมชนรู้สึกสนใจ และลุกขึ้นมาเห็นคุณค่าในวิถีชีวิตและวัฒนธรรมของตัวเอง จนเกิดเป็นความต้องการที่จะส่งต่อความภาคภูมิใจในวิถีชีวิตวัฒนธรรมของคนบ้านไร่ออกไปให้สังคมได้มองเห็น จนในที่สุดก็เกิดเป็นความร่วมมือของชาวชุมชนในการจัดงานเทศกาลอาหารชาติพันธุ์วันนี้ขึ้นมา"

สิริวรรณ ศรีเพ็ญจันทร์ ผู้ประสานงานโครงการบ้านไร่อุทัยยิ้ม เล่าถึงรายละเอียดในการหยิบเรื่องราวอาหารชาติพันธุ์มาเป็นสื่อในการส่งต่อความหมายและคุณค่าของชุมชนในครั้งนี้ว่า "โครงการบ้านไร่อุท้ยยิ้มเริ่มต้นทำงานกับเยาวชน เราให้เด็กเข้าไปค้นหาของดีของชุมชน เรียนรู้เรื่องของภูมิปัญญา รากเหง้าของชุมชน ชาติพันธุ์ต่างๆ ในชุมชน จนรู้สึกว่าชุมชนแห่งนี้มีเรื่องราวที่มีความงดงาม พื้นที่บ้านไร่นี้ชาวบ้านเชื่อว่าตัวเองเป็นชาวลาวที่ถูกกวาดต้อนอพยพเข้ามาตั้งแต่ในสมัยรัชกาลที่ 3 วัฒนธรรมการแต่งกาย อาหาร วิถีชีวิตของชาวลาวก็จะติดกับเขามาทั้งหมด ประกอบกับพื้นที่ตรงนี้เดิมเป็นพื้นที่ป่า อาหารของชุมชนจึงเป็นอาหารที่อยู่กับป่า ปลูกเองกินเอง มีองค์ความรู้เรื่องสุขภาพ

และวัฒนธรรมอยู่ในอาหารแต่ละชนิด แต่ในจังหวัดอุทัยธานีไม่ได้มีแค่ชาวลาวอย่างเดียว ยังมีชาติพันธุ์อื่นด้วย เราเลยคุยกับชาวบ้าน ทำให้เกิดเป็นการจับมือทำงานร่วมกันของ 5 ชาติพันธุ์ที่อยู่ในอุทัยธานี ทั้งลาว กะเหรี่ยง มอญ ขมุ และจีน แต่ละชาติพันธุ์ก็หยิบเอาอาหารที่โดดเด่นของตัวเองมานำเสนอ เช่น แจ่ว 100 สำรับของชาวลาว แกงบวนของชาวมอญ แกงบุเรงนองของชาวกะเหรี่ยง ฯลฯ"

"ที่เราเลือกอาหารมาเป็นสื่อในการนำเสนอเรื่องราวของชุมชน เพราะอาหารเป็นรูปธรรม จับต้อง เข้าถึงได้ เราอยากให้คนรุ่นใหม่ได้เห็นว่าอาหารพื้นถิ่นของเรากินแล้วมันดีต่อสุขภาพยังไง นอกจากนี้อาหารยังเป็นตัวบอกวัฒนธรรม บอกตัวตนและเรื่องราวของชุมชน อาหารแต่ละอย่างจะมีความเชื่อมโยงสัมพันธ์กับวิถีชีวิต มีภูมิปัญญาซ่อนอยู่ เราอยากให้เด็กรุ่นใหม่และคนข้างนอกได้เห็น ได้เรียนรู้ สืบต่อลมหายใจและภูมิปัญญาที่มีคุณค่าให้ยังคงอยู่ต่อไปกับชุมชนอย่างยั่งยืน"