ฟื้นคลองคูเมืองเดิม ฟื้นคืนเวนิสตะวันออก

“คลองคูเมืองเดิม หรือ คลองหลอด” คลองประวัติศาสตร์ที่พระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราชรัชกาลที่ 1 โปรดฯ ให้ขุดขึ้น เมื่อครั้งย้ายเมืองหลวงจากกรุงธนบุรีมาอยู่ฝั่งพระนคร โดยเชื่อมคลองคูเมืองเดิมออกไปบรรจบกับคลองรอบกรุง ด้วยระบบคลองที่สมบูรณ์ สวยงาม เป็นระเบียบ จึงทำให้ได้สมญาว่า “เวนิส ตะวันออก”

แม้ในช่วงเวลาหนึ่งคลองเหล่านี้จะเคยมีสภาพที่ไม่น่ามอง ขาดความเป็นระเบียบ จากการจับจองเป็นพื้นที่ค้าขายและพักอาศัย ส่งผลให้น้ำในคลองตื้นเขินและสกปรกจากการทิ้งขยะและของเสียลงในน้ำ เป็นอุปสรรคต่อการระบายน้ำจนเกิดปัญหาเมื่อยามฝนตกหนักทำให้เกิดน้ำท่วมได้ง่าย ซึ่งกรุงเทพมหานครได้เข้าไปจัดระเบียบมีการผลักดันชุมชนและผู้ที่ทำการค้าออกจากจุดที่มีการลุกล้ำ โดยใช้ทั้งการเจรจา การทำความเข้าใจ การขอความร่วมมือ อีกทั้งบังคับใช้กฎหมาย มีการผลักดันและกลับเข้ามารุกล้ำใหม่อยู่หลายรอบเป็นเวลายาวนาน จนกระทั่งปัจจุบันแทบเรียกได้ว่าปลอดการรุกล้ำ 100%  แต่ก็ยังคงต้องกวดขันเพื่อไม่ให้กลับเข้ามาซ้ำอีก 

นอกเหนือจากการจัดระเบียบพื้นที่ริมคลองแล้ว สิ่งที่กรุงเทพมหานครได้ดำเนินควบคู่ไปด้วย โดยร่วมกับหลายหน่วยงานก็คือ การปรับปรุงภูมิทัศน์ริมคลองคูเมืองเดิมและบริเวณโดยรอบให้สวยงามร่มรื่นมากขึ้น มีการจัดระเบียบสายสื่อสาร การพัฒนาความสะอาด เก็บขยะ วัชพืชในคลองและทางเดินริมคลอง ขัดล้างและทาสีผนังเขื่อนริมคลอง ราวขอบสะพาน บูรณะสะพานข้ามคลองและทาสีใหม่ทั้งหมด ดูแลต้นไม้ริมคลองให้สดชื่นเขียวขจีและตัดแต่งกิ่งไม้ให้รกรุงรัง จนในวันนี้คลองคูเมืองเดิมแลดูสดใส สวยงามและเป็นระเบียบ  

ในส่วนของน้ำในคลองนั้น กรุงเทพมหานครได้ใช้กลไกการเปิดปิดประตูระบายน้ำ ผันน้ำดีเข้าในคลองเพื่อไล่น้ำเสียออกไป โดยไม่ลืมให้ความสำคัญในการดูแลความปลอดภัย มีการทำราวกันตก ติดตั้งไฟฟ้าส่องสว่างอย่างทั่วถึง พร้อมทั้งติดตั้งกล้อง CCTV เพื่อดูแลระวังภัยอย่างครอบคลุม  ขณะเดียวกันยังร่วมกับชาวชุมชนที่อยู่ริมคลองและบริเวณใกล้เคียงดูแลรักษาคลองไม่ให้มีการทิ้งขยะ ไม่วางสิ่งของกีดขวางเส้นทางเดินริมคลอง เพื่อให้ประชาชนได้ใช้ประโยชน์เป็นเส้นทางสาธารณะในการสัญจรร่วมกัน

นับเป็นพระมหากรุณาธิคุณล้นเกล้าฯ ที่พระบาทสมเด็จพระปรเมนทรรามาธิบดีศรีสินทรมหาวชิราลงกรณ พระวชิรเกล้าเจ้าอยู่หัว ทรงโปรดเกล้าฯ ให้หน่วยพระราชทานและประชาชนจิตอาสา “เราทำความ ดี ด้วยหัวใจ” ร่วมกันทำกิจกรรมบำเพ็ญประโยชน์ ระดมสรรพกำลัง ทั้งคนและเครื่องไม้เครื่องมือ พัฒนาคลองในพื้นที่รอบเกาะรัตนโกสินทร์อย่างต่อเนื่อง ทำให้คลองเหล่านี้ได้รับการดูแลอย่างสม่ำเสมอจนกลับมาดูสดใสมีชีวิตชีวาอีกครั้ง  ดังที่ประจักษ์แก่พสกนิกรมาเฝ้าฯ รับเสด็จตลอดเส้นทางเสด็จพระราชดำเนินเลียบพระนครโดยขบวนพยุหยาตราสถลมารค ในงานพระราชพิธีบรมราชาภิเษก พุทธศักราช 2562 ระหว่างวันที่ 4 - 6 พฤษภาคม 2562 ที่ผ่านมา ความสะอาดเป็นระเบียบเรียบร้อย และร่มรื่น สวยงามของคลองเหล่านี้ เป็นส่วนหนึ่งที่ช่วยเสริมสร้างการจัดงานพระราชพิธีให้มีความสง่างามสมพระเกียรติมากยิ่งขึ้น ฟื้นบรรยากาศของกรุงเทพฯ ที่ได้รับสมญาว่า “เวนิส ตะวันออก” ให้คืนมาอีกครั้ง นับเป็นเสน่ห์ดึงดูดนักท่องเที่ยวให้เข้ามาเที่ยวชมอีกด้วย