อาการปวดท้องในเด็กเป็นปัญหาที่พบได้บ่อย ตั้งแต่ทารกแรกเกิด เด็กเล็กไปจนถึงวัยเรียน สาเหตุอาจเป็นเพียงความผิดปกติเล็กน้อย แต่บางกรณีอาจเป็นสัญญาณของโรคที่ต้องได้รับการรักษาอย่างเร่งด่วน คุณพ่อคุณแม่จึงควรสังเกตอาการลูกน้อยอย่างใกล้ชิด ซึ่งบทความให้ความรู้โดย นพ.ปรเมศวร์ วงศ์ประเสริฐ (ว.37712) กุมารแพทย์เฉพาะทางด้านทารกแรกเกิดและปริกำเนิด ศูนย์สุขภาพเด็ก (Children's Health Center) โรงพยาบาลนวเวช ได้อธิบายถึงสาเหตุของอาการปวดท้องในเด็กที่พบบ่อย  อาการปวดท้องแบบไหนที่ควรพาเด็กไปพบแพทย์ทันที และการดูแลเด็กเบื้องต้นเมื่อมีอาการปวดท้อง เพื่อจะได้นำไปใช้สังเกตอาการลูกน้อย นำไปสู่การรักษาที่ถูกต้องและเหมาะสมต่อไป

สาเหตุของอาการปวดท้องในทารก/เด็กที่พบบ่อย

1. อาหารเป็นพิษหรือการติดเชื้อในลำไส้: มักมีอาการปวดท้องร่วมกับท้องเสีย อาเจียน หรือมีไข้
2. ท้องผูก: เด็กจะปวดท้องเป็น ๆ หาย ๆ อุจจาระแข็ง หรือถ่ายยาก
3. อาหารไม่ย่อย / แพ้อาหารบางชนิด: ทำให้แน่นท้อง ท้องอืด หรือผื่นขึ้นตามตัว
4. พยาธิในลำไส้: อาจมีอาการปวดท้อง น้ำหนักลด หรือคันรอบทวารหนัก
5. ไส้ติ่งอักเสบ: ปวดท้องบริเวณรอบสะดือแล้วร้าวไปท้องขวาล่าง เป็นภาวะฉุกเฉินที่ต้องรีบพบแพทย์
6. ลำไส้อุดตัน: ปวดท้องรุนแรงไม่ถ่ายไม่ผายลม

อาการปวดท้องแบบไหนที่ควรระวัง ควรพาลูกน้อยไปพบแพทย์ทันที หากมีอาการดังต่อไปนี้

• ปวดท้องรุนแรงหรือปวดต่อเนื่องไม่หาย: ปวดจนงอตัวหรือปวดนานปวดตลอดเวลา
• มีไข้สูง ซึม ไม่เล่น ไม่กินอาหาร: เด็กอ่อนเพลีย ซึมลง ไม่ดูดนม ปฏิเสธอาหาร
• อาเจียนมาก หรืออาเจียนเป็นสีเขียว/มีเลือด: อาเจียนหลายครั้ง
• ถ่ายเป็นเลือด หรือท้องเสียรุนแรง: ถ่ายเป็นมูกเลือด
• ปวดท้องร่วมกับท้องแข็ง หรือร้องไห้ผิดปกติ: กดเจ็บท้อง ท้องบวมแข็ง หรือร้องไห้งอแงไม่หยุด

หากพบว่าทารกหรือเด็กมีอาการเหล่านี้ คุณพ่อคุณแม่ไม่ควรเฝ้าดูอาการเองที่บ้าน แนะนำให้พารับการตรวจวินิจฉัยโดยเร็วกับกุมารแพทย์ เพื่อป้องกันอันตรายร้ายแรงโรคต่าง ๆ  เช่น ไส้ติ่งอักเสบ หรือลำไส้อุดตัน เป็นต้น

การดูแลทารก/เด็ก เบื้องต้นเมื่อมีอาการปวดท้อง

สำหรับทารก

จับเรอหลังกินนม: อุ้มทารกพาดบ่าแล้วลูบหลังเบา ๆ ทุกครั้งหลังให้นม เพื่อระบายลม

อุ้มทารกท่าคว่ำ (Colic Hold):  ให้ท้องลูกอยู่บนแขนแม่ มืออีกข้างลูบหลังช่วยให้ผ่อนคลาย

นวดท้องทารกเบา ๆ: ใช้ฝ่ามือวนตามเข็มนาฬิการอบสะดือ ให้นมแม่จะลดอาการ ปวดท้อง ท้องอืด ได้ดี

ท่าปั่นจักรยาน: จับขาทารกงอเข้าหาหน้าท้องสลับซ้าย-ขวา ช่วยไล่ลมในลำไส้

ปรับสภาพแวดล้อม: หรี่ไฟ ลดเสียงดัง หรือใช้เสียงพัดลมกล่อม

สำหรับเด็กเล็ก

• พักผ่อนและดื่มน้ำเกลือแร่ให้เพียงพอ
• หลีกเลี่ยงอาหารมัน อาหารรสจัด และขนมหวาน
• ไม่ควรซื้อยาแก้ปวดหรือยาหยุดถ่ายให้เด็กกินเอง
• สังเกตอาการอย่างใกล้ชิด หากไม่ดีขึ้นแนะนำให้ควรพาไปพบกุมารแพทย์

อาการปวดท้องในเด็กแม้จะพบได้บ่อย แต่ไม่ควรมองข้าม โดยเฉพาะหากมีอาการผิดปกติดังที่กล่าวมาข้างต้นแล้ว คุณพ่อคุณแม่หมั่นสังเกตอาการและรีบพาลูกน้อยเข้ารับการตรวจรักษาอย่างถูกต้อง จะสามารถลดความเสี่ยงของภาวะแทรกซ้อนในบุตร หลานของท่านได้ ทั้งนี้ ศูนย์สุขภาพเด็ก ได้ให้ความสำคัญกับคุณภาพการรักษา มาตรฐานการให้บริการ  ระบบการดูแลผู้ป่วยด้วยบุคลากรที่มีคุณภาพ และผ่านการรับรองมาตรฐาน AACI (American Accreditation Commission International) ค.ศ. 2025, AACI Clinical Excellence Certification Maternity Services: ความเป็นเลิศด้านสตรีมีครรภ์ ค.ศ. 2025, ISO 7101:2023 – Health Care Organization Management และ ISO 9001:2015 – Quality Management Systems กรณีหากมีข้อสงสัยสามารถสอบถามรายละเอียดและขอรับคำปรึกษาได้ที่ โรงพยาบาลนวเวช โทร.1507 Line: @navavej