มหาเถรสมาคมเดินหน้าปรับระบบการศึกษาสงฆ์ เปิดทางเรียนรู้หลากหลายวิชา เสริมศักยภาพพระภิกษุ-สามเณรสู่บทบาทในสังคมยุคใหม่  มุ่งเรียนรู้รอบด้าน ไม่ขัดพระวินัย พร้อมรับมือความเปลี่ยนแปลงของโลก 

เมื่อวันที่ 23 กรกฎาคม 2568    ผู้สื่อข่าวรายงานว่า เพจสำนักงานพระพุทธศาสนาแห่งชาติได้เผยเผยแพร่ ประกาศนโยบายด้านการศึกษาของพระภิกษุ สามเณร มหาเถรสมาคม มีมติเห็นชอบนโยบายการศึกษาพระภิกษุ สามเณร มุ่งเน้นการปรับปรุงหลักสูตรทุกระดับ พัฒนาทักษะด้านภาษา เทคโนโลยี การสื่อสาร และเปิดโอกาสให้เรียนรู้หลากหลายสาขาวิชา ที่ไม่ขัดต่อพระธรรมวินัย กฎหมาย กฎมหาเถรสมาคม ข้อบังคับ ระเบียบ คำสั่ง มติ และประกาศของคณะสงฆ์  ตั้งแต่วันที่ 31 พฤษภาคม 2568 โดยรายละเอียดคำประกาศมีดังนี้

 ประกาศมหาเถรสมาคม
เรื่อง นโยบายด้านการศึกษาของพระภิกษุ สามเณร
โดยที่ สมควรกำหนดนโยบายด้านการศึกษาของพระภิกษุ สามเณร เพื่ออุปถัมภ์และอำนวยประโยชน์ต่อการสืบทอดและเผยแผ่พระพุทธศาสนา อาศัยอำนาจตามความในมาตรา ๑๕ ตรี
แห่งพระราชบัญญัติคณะสงฆ์ พ.ศ. ๒๕๐๕ ซึ่งแก้ไขเพิ่มเติมโดยพระราชบัญญัติคณะสงฆ์ (ฉบับที่ ๒) พ.ศ. ๒๕๓๕ มหาเถรสมาคม ในการประชุม ครั้งที่ ๑๒/๒๕๖๘ เมื่อวันที่ 6 พฤษภาคม ๒๕๖๘ จึงออกประกาศไว้ดังต่อไปนี้

๑. ดำเนินการปรับปรุงกระบวนการศึกษาพระปริยัติธรรมทุกระดับ ให้เป็นไป เพื่อการธำรงรักษาพระธรรมวินัย โดยคำนึงถึงความเหมาะสมกับการเปลี่ยนแปลงของโลก สนับสนุนการจัดการศึกษาพระปริยัติธรรมและการศึกษาด้านอื่น ๆ ทั้งในระบบและนอกระบบ มุ่งเน้นหลักการเรียนรู้ตลอดชีวิตและการมีส่วนร่วมของผู้มีส่วนเกี่ยวข้อง โดยสอดคล้องกันกับนโยบายการจัดการศึกษาที่เปิดกว้างสามเณร โดยเฉพาะการระดมทรัพยากรทางการศึกษาจากความร่วมมือทุกภาคส่วน จัดสรรทุนการศึกษาแก่พระภิกษุ สามเณร อย่างเพียงพอพร้อมกับสร้างสภาพแวดล้อมที่เอื้อต่อการเรียนรู้ด้วยเทคโนโลยีที่ทันสมัย และให้ความสำคัญต่อการส่งเสริมกระบวนการคิดวิเคราะห์ การวิจัยการให้เหตุผล ทักษะภาษาต่างประเทศ และทักษะความชำนาญด้านเทคโนโลยีดิจิทัล เป็นอาทิ

๓. สนับสนุนการศึกษาของพระภิกษุ สามเณร โดยพิจารณาถึงหลักการเสริมสร้างศักยภาพมนุษย์และการบริหารทรัพยากรบุคคลเพื่อสร้างศาสนทายาทสำหรับรับภารธุระการพระศาสนา เปิดโอกาสให้พระภิกษุ สามเณร สามารถเข้าถึงการศึกษาที่มีคุณภาพ ตรงตามความถนัดและความสนใจของผู้เรียน พัฒนาบุคลากรของคณะสงฆ์ให้เชี่ยวชาญเฉพาะด้านและมีความสามารถครอบคลุมภารกิจหลักที่จำเป็นต่อการธำรงรักษาและเผยแผ่พระพุทธศาสนาอย่างมีคุณภาพในอนาคต

๔. ขยายโอกาสให้พระภิกษุ สามเณร สามารถศึกษาเล่าเรียนได้ในสาขาวิชาต่าง ๆ ที่ไม่ขัดต่อพระธรรมวินัย มีตัวอย่างแขนงสาขาวิชา เช่น (๑) วิชาที่เป็นประโยชน์ต่อการธำรงรักษาพระธรรมวินัยและการศึกษา พระพุทธศาสนา เช่น ภาษาบาลี พุทธศาสตร์ พระไตรปิฎกศึกษา และภาษาสันสกฤต วิชาเหล่านี้ มหาเถรสมาคมสนับสนุนให้พระภิกษุ สามเณร ศึกษาเล่าเรียนเป็นพิเศษ เพราะจะเป็นประโยชน์ยิ่ง ในพระพุทธศาสนา (๒)วิชาที่เอื้อประโยชน์ต่อการเผยแผ่พระพุทธศาสนา เช่น ภาษาต่างประเทศทุกภาษา ปรัชญา ศาสนาเปรียบเทียบ ภาษาศาสตร์ การสื่อสารมวลชน สังคมสงเคราะห์ ศึกษาศาสตร์เทคโนโลยีทางการศึกษา

(๓) วิชาที่เอื้อประโยชน์ต่อการบริหารคณะสงฆ์ เช่น นิติศาสตร์ รัฐศาสตร์เศรษฐศาสตร์ วิทยาการจัดการ สถิติ การบัญชี รัฐประศาสนศาสตร์ (๔) วิชาที่สามารถบูรณาการเพื่อพัฒนามวลความรู้สำหรับการสร้างสรรค์คุณประโยชน์ต่อการพระศาสนาและสังคม เช่น ประวัติศาสตร์ ภูมิศาสตร์ โบราณคดี สังคมวิทยา จิตวิทยา สถาปัตยกรรมศาสตร์ วิทยาการคอมพิวเตอร์
อนึ่ง วิชาเหล่านี้ไม่ขัดต่อคำสั่งมหาเถรสมาคมที่ ๑/๒๕๖๔ เรื่อง กรณีพระภิกษุ สามเณรเรียนวิชาหรือสอบแข่งขันหรือสอบคัดเลือกอย่างคฤหัสถ์ พ.ศ. ๒๕๖๔ แต่อย่างใด และการเล่าเรียน
วิชาการตามข้อนี้ ไม่เป็นข้อยกเว้นการปฏิบัติตามพระธรรมวินัย กฎหมาย กฎมหาเถรสมาคมข้อบังคับ ระเบียบ คำสั่ง มติ และประกาศของคณะสงฆ์ หรือการครองจริยาตามสมณสารูป
อีกทั้งพระภิกษุสามเณรที่ศึกษาเรียนวิชาต่าง ๆ จึงสังวรระวังพิจารณาความเหมาะสมในการประพฤติปฏิบัติตนอยู่เสมอ

๕. ให้เจ้าคณะภาคภายใต้การกำกับดูแลของเจ้าคณะใหญ่ วางแผนและแนวทางปฏิบัติ ในระดับภาคให้เป็นไปตามประกาศนี้ โดยอาจจัดทำเป็นโครงการระยะสั้น ระยะกลาง ระยะยาว
และหรือร่วมมือดำเนินการกับมหาวิทยาลัยสงฆ์ ทั้ง ๒ แห่ง เพื่อความต่อเนื่องและยั่งยืน
ในการพัฒนาบุคลากรด้านการศึกษาของคณะสงฆ์ หากในเขตปกครองใดขาดแคลนทุนทรัพย์
ในการดำเนินการ ให้นำเสนอมหาเถรสมาคมพิจารณาตามลำดับชั้น เพื่อกำหนดแนวทางสนับสนุนงบประมาณ
ให้สัมฤทธิ์ผลตามนโยบายต่อไป
ประกาศ ณ วันที่ 9 เดือน พฤษภาคม พ.ศ. ๒๕๖๘
(สมเด็จพระอริยวงศาคตญาณ)
สมเด็จพระสังฆราช สกลมหาสังฆปริณายก
ประธานกรรมการมหาเถรสมาคม