เมื่อวันที่ 9 สิงหาคม 2569 กองทุนศรีบูรพา ร่วมกับ กองทุนพัฒนาสื่อปลอดภัยและสร้างสรรค์ หอศิลปวัฒนธรรมแห่งกรุงเทพมหานคร และองค์กรร่วมสนับสนุน จัดงานเปิดตัวหนังสือ “ทินกรณ์ของศรีบูรพา ระหว่างลี้ภัยทางการเมืองในสาธารณรัฐประชาชนจีน” โดยมี นางชมัยภร บางคมบาง ศิลปินแห่งชาติ สาขาวรรณศิลป์ ประจำปี 2557 และประธานกองทุนศรีบูรพา นายธนิสร์ ศรีกลิ่นดี  ศิลปินแห่งชาติ สาขาศิลปะการแสดง (ดนตรีไทยสากล) ประจำปี 2559 นายชำนาญ งามมณีอุดม รองผู้จัดการกองทุนพัฒนาสื่อปลอดภัยและสร้างสรรค์ พร้อมด้วย นางกอบกาญจน์ วัฒนวรางกูร ประธานกรรมการ มูลนิธิหอศิลปวัฒนธรรมแห่งกรุงเทพมหานคร นายฉัตรวิชัย พรหมทัตตเวที รองประธานกรรมการ มูลนิธิหอศิลปฯ คณะกรรมการมูลนิธิหอศิลปฯ นักเขียนรางวัลศรีบูรพา กวี นักเขียน ศิลปิน นักวิชาการ ตลอดจนประชาชนผู้สนใจด้านวรรณกรรม เข้าร่วมงานอย่างคับคั่ง ณ ห้องอเนกประสงค์ ชั้น 1 หอศิลปวัฒนธรรมแห่งกรุงเทพมหานคร 

 นายชำนาญ งามมณีอุดม รองผู้จัดการกองทุนพัฒนาสื่อปลอดภัยและสร้างสรรค์ กล่าวถึงการสนับสนุน “โครงการอนุรักษ์และจัดทำหนังสือ ทินกรณ์ของ กุหลาบ สายประดิษฐ์ (ศรีบูรพา) ระหว่างลี้ภัยทางการเมืองในสาธารณรัฐประชาชนจีน” ว่า กองทุนฯ เห็นคุณค่าของโครงการทั้งในมิติประวัติศาสตร์และวรรณกรรม โดยเฉพาะการเติมเต็มช่วงชีวิตที่ขาดหายไปของศรีบูรพา นักคิด นักเขียน และบุคคลสำคัญของไทย จึงอนุมัติการสนับสนุนในปี 2568 เพื่อนำสมุดบันทึกลายมือมาผ่านกระบวนการอนุรักษ์ ถอดความ เรียบเรียง และวิเคราะห์เชื่อมโยงกับบริบททางการเมืองของไทย จีน และโลก

“หนังสือ ‘ทินกรณ์ของศรีบูรพา’ ไม่เพียงช่วยเติมเต็มประวัติศาสตร์วรรณกรรมไทย แต่ยังเปิดโอกาสให้คนรุ่นหลังได้ศึกษาแนวคิดและอุดมการณ์ของศรีบูรพา ทำให้เรื่องราวที่อาจถูกลืมเลือนกลับมาเป็นส่วนหนึ่งของความทรงจำของสังคมไทย และเป็นแหล่งอ้างอิงสำหรับเยาวชน ประชาชน และผู้สนใจต่อไป” รองผู้จัดการกองทุนพัฒนาสื่อฯ กล่าว

ด้าน นางชมัยภร บางคมบาง ศิลปินแห่งชาติ สาขาวรรณศิลป์ ประจำปี 2557 ประธานกองทุนศรีบูรพา และหัวหน้าคณะทำงานโครงการฯ กล่าวถึงที่มาของโครงการว่า เรื่องราว “ทินกรณ์ของศรีบูรพา” เริ่มเปิดเผยหลังจากวาณี พนมยงค์ สายประดิษฐ์ บุตรสะใภ้ของกุหลาบ สายประดิษฐ์ แจ้งต่อคณะกรรมการกองทุนศรีบูรพาว่า ภายในบ้านมีกล่องเก็บ “ทินกรณ์” หรือบันทึกประจำวันของศรีบูรพาที่นำกลับมาจากสาธารณรัฐประชาชนจีน พร้อมข้อความกำกับให้เปิดในปี 2568 ซึ่งตรงกับวาระ 50 ปีการเสียชีวิต และ 120 ปีชาตกาลของศรีบูรพา

เมื่อเปิดกล่องพบสมุดบันทึกจำนวน 25 เล่ม ครอบคลุมช่วงวันที่ 3 ตุลาคม 2501 ถึง 12 พฤษภาคม 2517 ซึ่งเป็นช่วงที่ศรีบูรพาพำนักอยู่ในจีน และเป็นช่วงชีวิตประมาณ 17 ปีที่ข้อมูลยังไม่ปรากฏอย่างสมบูรณ์ คณะทำงานจึงถ่ายภาพต้นฉบับทุกหน้าเป็นไฟล์ดิจิทัล ก่อนที่คณะผู้ถอดทินกรณ์ซึ่งประกอบด้วย ชมัยภร บางคมบาง สมปอง ดวงไสว จรูญพร ปรปักษ์ประลัย พุทธิชาต มาแดง ศราวุธ วังหลวง และอัศวุธ อุปติ จะดำเนินการถอดคำอย่างเคร่งครัดตามต้นฉบับ และนำเนื้อหามาวิเคราะห์เชื่อมโยงกับบริบททางการเมืองของไทย จีน และโลก รวมถึงชีวิต ความคิด การทำงาน และสุขภาพของศรีบูรพา พร้อมจัดทำ “ปฏิทินชีวิต 17 ปี ศรีบูรพา” เพื่อให้เห็นภาพชีวิตในช่วงเวลาดังกล่าวชัดเจนยิ่งขึ้น

“ครั้งหนึ่ง ช่วงเวลา 17 ปีแห่งการพำนักอยู่ในสาธารณรัฐประชาชนจีนของศรีบูรพาเป็นภาพเลือนราง มาบัดนี้เราได้พลิกภาพด้านหลังของความว่างเปล่านั้นขึ้นมาแล้ว และ ‘ข้างหลังภาพ’ นั้นก็คือ ‘ทินกรณ์’ ทั้ง 25 เล่ม ที่ยืนยันถึงชีวิตและอุดมการณ์ของกุหลาบ สายประดิษฐ์ หรือ ‘ศรีบูรพา’ สุภาพบุรุษนักมนุษยธรรมพลัดถิ่นที่โลกต้องคารวะ” ประธานกองทุนศรีบูรพากล่าว

ขณะที่ นายฉัตรวิชัย พรหมทัตตเวที รองประธานกรรมการ มูลนิธิหอศิลปวัฒนธรรมแห่งกรุงเทพมหานคร กล่าวถึงบทบาทของหอศิลปวัฒนธรรมแห่งกรุงเทพมหานครว่า นอกจากงานด้านทัศนศิลป์แล้ว ปัจจุบันหอศิลปฯ ยังให้ความสำคัญกับกิจกรรมด้านวรรณกรรมมากขึ้น โดยเริ่มพัฒนาแพลตฟอร์มและพื้นที่สำหรับงานวรรณกรรมอย่างจริงจัง

“การเปิดตัวหนังสือ ‘ทินกรณ์ของศรีบูรพา’ มีความสำคัญ เพราะวรรณกรรมร่วมสมัยมีประวัติศาสตร์และรากฐานที่ควรย้อนกลับไปศึกษา โดยเฉพาะชีวิตและผลงานของ ‘ศรีบูรพา’ บุคคลสำคัญที่มีบทบาทต่อสังคมไทย การจัดงานครั้งนี้ที่หอศิลปวัฒนธรรมแห่งกรุงเทพมหานคร จึงสอดคล้องกับการเปิดพื้นที่ให้วรรณกรรมเป็นส่วนหนึ่งของการขับเคลื่อนศิลปวัฒนธรรมร่วมสมัย” รองประธานกรรมการ มูลนิธิหอศิลปฯ กล่าว

 กิจกรรมภายในงาน มีทั้งการฉายวีดิทัศน์ความเป็นมาของการจัดทำโครงการฯ การอ่านบทกวีโดย ชมัยภร บางคมบาง พร้อมการบรรเลงขลุ่ยโดย ธนิสร์ ศรีกลิ่นดี ศิลปินแห่งชาติ รวมถึงการอ่านบทกวีโดย คณะผู้ถอด “ทินกรณ์” พร้อมดนตรีประกอบโดย สุริยัน สุดศรีวงศ์ หรือ “แม้ว คนรักแมว” การเสวนาหัวข้อ “อุดมการณ์ของศรีบูรพา” จากทินกรณ์ในประเทศไทย (2485) ถึงทินกรณ์ในสาธารณรัฐประชาชนจีน (2501–2517) โดย ชมัยภร บางคมบาง จรูญพร ปรปักษ์ประลัย สมปอง ดวงไสว และวิริยะ สว่างโชติ ดำเนินรายการโดย เอกรัตน์ จิตรมั่นเพียร ก่อนปิดท้ายด้วยการอ่านบทกวีโดย “นายทิวา” ปรีดา ข้าวบ่อ และพินิจ นิลรัตน์ และการนำผลงานวรรณศิลป์ของศรีบูรพามาถ่ายทอดผ่านบทเพลง “หยดฝนย้อย” และ “อาลัยรัก” โดย สุริยัน สุดศรีวงศ์ หรือ “แม้ว คนรักแมว”

 ทั้งนี้ การจัดพิมพ์และจัดกิจกรรมเปิดตัวหนังสือ “ทินกรณ์ของศรีบูรพา” ได้รับการสนับสนุนจากหน่วยงานต่างๆ ได้แก่ กองทุนพัฒนาสื่อปลอดภัยและสร้างสรรค์ หอศิลปวัฒนธรรมแห่งกรุงเทพมหานคร หอสมุดแห่งมหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ สำนักพิมพ์ คมบาง มูลนิธิทำดี สถาบันไทยปัญญ์สุข บริษัท บ้านไร่ซับแดง จำกัด บริษัท ปันการดี จำกัด บริษัท เป็นลาว กรุ๊ป จำกัด บริษัท ออน อาร์ต ครีเอชั่น จำกัด และนายวิญญู ไชยวรรณ โดยผู้สนใจหนังสือ “ทินกรณ์ของศรีบูรพา” สามารถดาวน์โหลด E-BOOK ได้ที่ https://projectinfo.online/SriburaphaDiary หรือ Facebook กองทุนศรีบูรพา