เมื่อวันที่  4 ตุลาคม 2569  ศ.ดร.ยศชนัน วงศ์สวัสดิ์ รองนายกรัฐมนตรี และรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (อว.) ขึ้นเวทีระดับโลกปาฐกถาพิเศษในพิธีเปิดการประชุม Science and Technology in Society forum (STS forum) ครั้งที่ 23 ณ ศูนย์ประชุมนานาชาติเกียวโต ประเทศญี่ปุ่น ซึ่งจัดขึ้นระหว่างวันที่ 4-6 ตุลาคม 2569 ภายใต้แนวคิด “Navigating Tectonic Shifts in Science, Technology, and Society” โดยมีนักวิจัยชั้นนำ ผู้ได้รับรางวัลโนเบล และรัฐมนตรีด้านวิจัยและนวัตกรรมจากกว่า 30 ประเทศทั่วโลกเข้าร่วมอย่างคับคั่ง

ไฮไลต์สำคัญของการปาฐกถาครั้งนี้ ศ.ดร.ยศชนัน ได้จุดประกายให้นักวิจัยทั่วโลกหันมาให้ความสำคัญกับ "การเงินบนฐานทุนธรรมชาติ" (Natural Capital Financing) โดยเปรียบเทียบว่า ในขณะที่กลุ่มประเทศผู้ค้าน้ำมันหรือแร่ธาตุสามารถนำทรัพยากรเหล่านั้นมาตีเป็นมูลค่าทางบัญชี (Book Value) เพื่อเป็นหลักประกันความมั่นคงทางเศรษฐกิจได้ ประเทศไทยซึ่งมีความโดดเด่นด้านความหลากหลายทางชีวภาพและมีทรัพยากรธรรมชาติที่อุดมสมบูรณ์ ก็ควรสามารถจัดทำบัญชีทรัพยากรเหล่านี้เพื่อสร้างความมั่นคงของชาติได้เช่นเดียวกัน ซึ่งขณะนี้ประเทศไทยได้เริ่มเดินหน้าโครงการนำร่องแล้วในพื้นที่จังหวัดน่าน

ทั้งนี้ การจัดทำบัญชีทุนธรรมชาติ (Natural Capital Accounting : NCA) คือระบบการวัดและรายงานปริมาณการเปลี่ยนแปลงของทรัพยากรธรรมชาติ รวมถึงบริการของระบบนิเวศอย่างเป็นระบบ ทั้งในเชิงกายภาพและมูลค่าทางการเงิน เพื่อเป็นฐานข้อมูลสำคัญประกอบการตัดสินใจเชิงนโยบายและการลงทุน โดยอ้างอิงมาตรฐานสากลจากระบบบัญชีสิ่งแวดล้อมและเศรษฐกิจ (SEEA) ของสหประชาชาติ ซึ่งในส่วนของประเทศไทยนั้น เป็นความร่วมมือระหว่างธนาคารโลก (World Bank) สำนักงานสภาพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ และมูลนิธิกสิกรไทย ที่ร่วมกันพัฒนาระบบโดยใช้จังหวัดน่านเป็นพื้นที่ต้นแบบ

นอกจากนี้ ในการประชุมโต๊ะกลมระดับรัฐมนตรี (Ministerial Roundtable) ร่วมกับผู้แทนจากกว่า 30 ประเทศ ศ.ดร.ยศชนัน ได้นำเสนอแผนยุทธศาสตร์สำคัญในการยกระดับประเทศไทยก้าวสู่การเป็น "ประเทศรายได้สูง" โดยใช้วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีเป็นตัวขับเคลื่อน ผ่าน 3 โครงการหลัก ประกอบด้วย

Siam Silica - ยุทธศาสตร์เซมิคอนดักเตอร์แห่งชาติ มุ่งยกระดับไทยจากการเป็นเพียงฐานประกอบและทดสอบอุตสาหกรรมชิป ก้าวขึ้นสู่ขั้นที่มีมูลค่าสูงขึ้นในห่วงโซ่อุปทานของโลก ควบคู่ไปกับการเร่งพัฒนากำลังคนรองรับอุตสาหกรรม

Siam Medica - ยุทธศาสตร์ผลักดันประเทศไทยสู่การเป็นศูนย์กลางด้านสุขภาพแบบองค์รวม (Wellness Hub) ของโลก โดยมีวิทยาศาสตร์เป็นฐานรากสำคัญ

Siam Terra - ยุทธศาสตร์พลิกโฉมภาคการเกษตร ด้วยการนำเทคโนโลยีมาเพิ่มผลิตภาพและรายได้ เปลี่ยนโมเดลจากการขายผลผลิตดิบ สู่การแปรรูปเป็นอาหารและยา โดยตั้งเป้าให้เกษตรกรเป็นเจ้าของห่วงโซ่คุณค่า (Value Chain) อย่างแท้จริง ซึ่งเตรียมเปิดตัวนำร่องในปี 2570

สำหรับการประชุม STS forum ถือเป็นเวทีหารือด้านวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีระดับนานาชาติที่สำคัญ ซึ่งจัดขึ้นเป็นประจำทุกปี ณ นครเกียวโต โดยในปีนี้ถือเป็นการรวมตัวครั้งใหญ่ของบุคลากรระดับมันสมอง ทั้งผู้ได้รับรางวัลโนเบลถึง 12 ท่าน รัฐมนตรี ผู้นำภาคธุรกิจ ผู้บริหารสถาบันวิจัย และอธิการบดีมหาวิทยาลัยชั้นนำ เพื่อร่วมกันกำหนดทิศทางของวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี ที่จะมีผลต่ออนาคตของมนุษยชาติในอีก 100 ถึง 500 ปีข้างหน้า