UNGA 81 เดือด “กาซา–อิหร่าน” ขณะสหรัฐฯ–จีนเดินหน้าลดแรงเสียดทานการค้า และอินเดีย–ยุโรปขยายความร่วมมืออวกาศ

บรรยากาศการเมืองระหว่างประเทศยังคงเข้มข้นในช่วงการประชุมสมัชชาใหญ่แห่งสหประชาชาติ สมัยที่ 81 โดยประเด็นสงครามกาซา ความขัดแย้งสหรัฐฯ–อิหร่าน ตลอดจนการแข่งขันทางเศรษฐกิจและเทคโนโลยีระหว่างสหรัฐฯ กับจีน กลายเป็นประเด็นสำคัญ ขณะที่ความร่วมมือด้านอวกาศระหว่างอินเดียและยุโรปเดินหน้าต่อเนื่อง

1. UNGA 81 เดือด “กาซา” — มาครงโต้ทรัมป์ ย้ำสันติภาพต้องมาพร้อมความช่วยเหลือ

เวทีสมัชชาใหญ่แห่งสหประชาชาติ สมัยที่ 81 ที่นครนิวยอร์ก เปิดฉากด้วยความขัดแย้งทางการทูตเกี่ยวกับสถานการณ์ในฉนวนกาซา หลังประธานาธิบดีโดนัลด์ ทรัมป์ แห่งสหรัฐฯ นำเสนอความพยายามด้านสันติภาพในกาซาว่าเป็นความสำเร็จทางการทูต

อย่างไรก็ตาม ประธานาธิบดีเอ็มมานูเอล มาครง แห่งฝรั่งเศส แสดงความเห็นโต้แย้ง โดยระบุว่าสถานการณ์ด้านมนุษยธรรมในกาซายังไม่สามารถคลี่คลายได้ และชี้ว่าการประกาศสันติภาพต้องสะท้อนให้เห็นในสถานการณ์จริง โดยเฉพาะการเปิดทางให้ความช่วยเหลือด้านมนุษยธรรมเข้าถึงประชาชนในพื้นที่

ขณะเดียวกัน “Board of Peace” ที่ได้รับการสนับสนุนจากสหรัฐฯ เปิดเผยกรอบแผนฟื้นฟูกาซาระยะ 6 เดือน มูลค่า 2.45 พันล้านดอลลาร์สหรัฐ ครอบคลุมโครงการเบื้องต้น 66 โครงการ ทั้งด้านที่พักอาศัย สุขภาพ การศึกษา โครงสร้างพื้นฐาน และการบริหารพื้นที่ โดยยังมีอุปสรรคสำคัญด้านความมั่นคงและการจัดตั้งกลไกบริหารในพื้นที่

2. “สี จิ้นผิง” เยือนสหรัฐฯ — วอชิงตัน–ปักกิ่งขยายพักรบการค้าถึง 10 ม.ค. 2570

ประธานาธิบดีสี จิ้นผิง ของจีน เดินทางถึงกรุงวอชิงตันเพื่อเยือนสหรัฐฯ อย่างเป็นทางการเป็นเวลา 3 วัน โดยประธานาธิบดีโดนัลด์ ทรัมป์ เดินทางไปต้อนรับด้วยตนเองที่ฐานทัพร่วมแอนดรูว์ส ก่อนกำหนดการต้อนรับอย่างเป็นทางการที่ทำเนียบขาวในวันที่ 24 กันยายน

ความคืบหน้าสำคัญเกิดขึ้นก่อนการพบกันของผู้นำทั้งสอง เมื่อสหรัฐฯ และจีนตกลง ขยายระยะเวลาพักรบทางการค้าออกไปจนถึงวันที่ 10 มกราคม 2027 จากเดิมที่มีกำหนดสิ้นสุดในเดือนพฤศจิกายน เพื่อเปิดพื้นที่สำหรับการเจรจาประเด็นภาษี การค้า สินค้าเกษตร และเทคโนโลยีต่อไป

นอกจากการค้าแล้ว การแข่งขันด้านปัญญาประดิษฐ์ ไต้หวัน และสถานการณ์อิหร่าน ยังเป็นประเด็นที่คาดว่าจะอยู่ในวาระหารือของสองมหาอำนาจ

3. ทรัมป์กดดันอิหร่านกลาง UNGA — ขู่ “ทำลายล้าง” หากไม่มีข้อตกลง

ประเด็นอิหร่านกลายเป็นหนึ่งในช่วงที่ตึงเครียดที่สุดของการประชุม UNGA หลังประธานาธิบดีทรัมป์กล่าวสุนทรพจน์เมื่อวันที่ 22 กันยายน โดยระบุว่าตนต้องเผชิญกับการตัดสินใจว่าจะเดินหน้าข้อตกลงสันติภาพกับอิหร่าน หรือใช้มาตรการที่รุนแรงถึงขั้น “annihilate” อิหร่าน หากไม่สามารถบรรลุข้อตกลงได้

ขณะเดียวกัน มีรายงานการติดต่อระหว่างฝ่ายสหรัฐฯ และอิหร่านผ่านช่องทางการทูตนอกรอบการประชุม โดยรัฐมนตรีต่างประเทศอิหร่าน อับบาส อารักชี และผู้แทนสหรัฐฯ มีการสื่อสารผ่านคนกลาง ซึ่งสะท้อนว่าควบคู่กับถ้อยแถลงที่แข็งกร้าวยังมีความพยายามทางการทูตเพื่อหาทางออกจากความขัดแย้ง

4. ศาลสหรัฐฯ จับตาคำสั่งแบน CNN–MS NOW–Politico จากทำเนียบขาว

ความขัดแย้งระหว่างทำเนียบขาวกับสื่อสหรัฐฯ เข้าสู่กระบวนการยุติธรรม หลัง CNN, MS NOW และ Politico ยื่นฟ้องรัฐบาลกรณีถูกสั่งห้ามเข้าพื้นที่ทำเนียบขาวและทำข่าว

ในการไต่สวนวันที่ 23 กันยายน ผู้พิพากษา Timothy Kelly แห่งศาลแขวงสหรัฐฯ ประจำกรุงวอชิงตัน แสดงความสงสัยต่อเหตุผลของฝ่ายบริหาร โดยเฉพาะประเด็นว่าการเพิกถอนสิทธิการเข้าถึงทำเนียบขาวดำเนินการโดยไม่ได้ให้สื่อมีโอกาสได้รับกระบวนการที่เหมาะสมหรือไม่ อย่างไรก็ตาม ศาลยังไม่ได้มีคำสั่งให้ยกเลิกมาตรการแบนในทันที

ก่อนหน้านี้ สื่อโทรทัศน์รายใหญ่หลายแห่ง รวมถึง ABC, CBS, NBC และ Fox News ได้ระงับการรายงานภาพกิจกรรมประธานาธิบดีในรูปแบบ press pool เพื่อประท้วงข้อจำกัดดังกล่าว

5. อินเดีย–ยุโรปต่ออายุความร่วมมืออวกาศถึงปี 2032

องค์การวิจัยอวกาศอินเดีย หรือ ISRO และองค์การอวกาศยุโรป หรือ ESA ลงนามแลกเปลี่ยนหนังสือเพื่อขยายและเพิ่มเติมขอบเขตความร่วมมือด้านอวกาศออกไปอีก 5 ปี จนถึงวันที่ 8 มกราคม 2032

ข้อตกลงฉบับขยายครอบคลุมความร่วมมือใหม่หลายด้าน ได้แก่ การสำรวจอวกาศโดยมนุษย์และหุ่นยนต์ สภาพอวกาศ (Space Weather) และความยั่งยืนของกิจกรรมอวกาศ ต่อยอดจากความร่วมมือที่ดำเนินมายาวนานกว่า 20 ปี

ภาพรวมข่าวโลก

ทั้ง 5 ประเด็นสะท้อนแนวโน้มสำคัญของเวทีโลกในขณะนี้ ได้แก่ ความพยายามยุติสงครามและวิกฤตมนุษยธรรมในตะวันออกกลาง การแข่งขันและการเจรจาระหว่างมหาอำนาจสหรัฐฯ–จีน ความตึงเครียดด้านความมั่นคงระหว่างสหรัฐฯ–อิหร่าน ประเด็นเสรีภาพสื่อในสหรัฐฯ และการขยายความร่วมมือด้านเทคโนโลยีอวกาศระหว่างอินเดียกับยุโรป โดย UNGA สมัยที่ 81 กำลังเป็นเวทีสำคัญที่หลายฝ่ายใช้ทั้งการเผชิญหน้าทางการทูตและการเปิดช่องทางเจรจาไปพร้อมกัน