รัฐขยับท่ามกลางเสียงเรียกร้องให้ตรวจสอบกิจการวัดอย่างโปร่งใส หลังกรณีวัดไร่ขิงสะท้อนความเปราะบางของระบบตรวจสอบ นายชูศักดิ์ มอบนโยบายเข้มให้ พศ. ประสาน มส. หาทางออกอย่างยั่งยืน 

เมื่อวันที่ 19 พฤษภาคม 2568  เวลา 11.20 น. ที่ทำเนียบรัฐบาล นายชูศักดิ์ ศิรินิล รมต.ประจำสำนักนายกรัฐมนตรี ในฐานะกำกับดูแลสำนักงานพระพุทธศาสนาแห่งชาติ (พศ.) ให้สัมภาษณ์ถึงการเข้าพบมหาเถรสมาคม (มส.) เพื่อหารือมาตรการป้องกันหลังเกิดกรณีของวัดไร่ขิง ว่า ได้มอบหมายให้ผู้อำนวยการ พศ.ไปหารือกับ มส.แล้ว ส่วนที่มีการเรียกร้องให้ตรวจสอบอีกหลายวัด เพื่อต่อยอดจากกรณีของวัดไร่ขิงนั้น ได้ให้ ผู้อำนวยการ พศ.ไปคุยแล้ว ซึ่งตนได้มอบนโยบายไปแล้วว่า ให้ไปตรวจสอบกันโดยละเอียด เมื่อถามย้ำว่า พศ.ต้องทำงานเชิงรุก ไม่ได้ทำพิธีกรรมอย่างเดียวใช่หรือไม่ นายชูศักดิ์ กล่าวว่า ใช่ 

ทั้งนี้กรณีวัดไร่ขิงซึ่งได้รับความสนใจจากสังคมในช่วงที่ผ่านมา ได้สะท้อนให้เห็นถึงความจำเป็นในการกำกับดูแลวัดและการบริหารกิจการทางพระพุทธศาสนาอย่างมีประสิทธิภาพ โดยเฉพาะในด้านความโปร่งใส การตรวจสอบ และการเสริมสร้างศรัทธาต่อพระพุทธศาสนาในสังคมไทย ในประเด็นนี้ นายชูศักดิ์ ศิรินิล รัฐมนตรีประจำสำนักนายกรัฐมนตรี ในฐานะผู้กำกับดูแลสำนักงานพระพุทธศาสนาแห่งชาติ (พศ.) ได้มีท่าทีชัดเจนในการผลักดันให้มีมาตรการเชิงรุก และให้ความสำคัญกับบทบาทของ พศ. มากยิ่งขึ้น

ปัญหาที่เกิดขึ้น: ความท้าทายของการกำกับดูแลวัด
กรณีวัดไร่ขิงมีนัยสำคัญต่อการบริหารกิจการศาสนา โดยเฉพาะอย่างยิ่งในแง่ของการใช้ทรัพยากรของวัด การบริหารงานภายใน และความสัมพันธ์กับชุมชน ซึ่งสะท้อนถึงความเปราะบางของระบบตรวจสอบภายในวัด ที่ยังพึ่งพากลไกแบบเดิมและเน้นเพียงพิธีกรรม มากกว่าการบริหารจัดการเชิงรุกเชิงระบบ

บทบาทของ พศ. และมหาเถรสมาคม (มส.)
ในการให้สัมภาษณ์เมื่อวันที่ 19 พฤษภาคม 2568 นายชูศักดิ์ได้เน้นย้ำถึงการเปลี่ยนบทบาทของ พศ. ให้มีลักษณะ “เชิงรุก” โดยได้มอบหมายให้ผู้อำนวยการ พศ. เข้าหารือกับมหาเถรสมาคมเพื่อหามาตรการป้องกันซ้ำรอยกรณีวัดไร่ขิง และให้ขยายผลไปยังวัดอื่นที่อาจมีลักษณะคล้ายคลึงกัน ทั้งนี้ สะท้อนถึงความพยายามในการสร้างแนวทางป้องกันเชิงระบบ มิใช่เพียงการแก้ปัญหาเฉพาะหน้า

แนวทางการป้องกันและข้อเสนอเชิงนโยบาย 

สร้างระบบการตรวจสอบภายในวัดอย่างเป็นระบบ
พัฒนาระบบบัญชีและการรายงานการเงินภายในวัด
จัดตั้งคณะกรรมการตรวจสอบระดับพื้นที่ โดยให้ประชาชนและองค์กรภายนอกเข้ามามีส่วนร่วม

ส่งเสริมบทบาทเชิงรุกของ พศ.

ขยายบทบาทจากการจัดพิธีกรรม ไปสู่การพัฒนาและส่งเสริมธรรมาภิบาลภายในวัด
จัดอบรมพระและเจ้าหน้าที่วัดด้านการบริหารจัดการและจริยธรรม
ประสานความร่วมมือกับมหาเถรสมาคมอย่างใกล้ชิด
หารือร่วมกันเพื่อจัดทำแนวทางปฏิบัติที่เป็นมาตรฐานสำหรับทุกวัด
ใช้กรณีวัดไร่ขิงเป็นบทเรียนในการกำหนดมาตรฐานใหม่ของการบริหารกิจการวัด

ส่งเสริมการมีส่วนร่วมของประชาชนและชุมชน

เปิดพื้นที่ให้ประชาชนสามารถเสนอข้อสังเกต หรือร้องเรียนต่อหน่วยงานรัฐได้โดยสะดวก
สนับสนุนการตั้งคณะกรรมการชุมชนร่วมกับวัด เพื่อร่วมกันดูแลกิจการศาสนาอย่างใกล้ชิด

กรณีวัดไร่ขิงเป็นกรณีศึกษาที่สะท้อนให้เห็นถึงข้อจำกัดในการกำกับดูแลกิจการของวัดและบทบาทของหน่วยงานรัฐด้านพระพุทธศาสนาในอดีต การที่รัฐบาล โดยเฉพาะนายชูศักดิ์ ศิรินิล ได้ออกมาชี้แนะแนวทางอย่างชัดเจน ถือเป็นก้าวสำคัญในการผลักดันให้เกิดการเปลี่ยนแปลงเชิงระบบ โดยเฉพาะการเน้นให้ พศ. ทำงานเชิงรุกมากยิ่งขึ้น หากสามารถดำเนินการตามแนวทางที่เสนอไว้ได้อย่างจริงจัง จะสามารถฟื้นฟูความเชื่อมั่นของประชาชนต่อพระพุทธศาสนา และสร้างมาตรฐานใหม่ของการบริหารวัดที่โปร่งใส ยั่งยืน และมีส่วนร่วมจากทุกภาคส่วนในสังคม