นายกรัฐมนตรีนำครม.น้อมรำลึกพระมหากรุณาธิคุณ "สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง" เตรียมจัดพระราชพิธีสมพระเกียรติ ลดธงครึ่งเสา 30 วัน – ข้าราชการไว้ทุกข์ 1 ปี 

เมื่อวันที่ 25 ตุลาคม 2568 ที่ห้องประชุม 501 ตึกบัญชาการ 1 ทำเนียบรัฐบาล นายอนุทิน ชาญวีรกูล นายกรัฐมนตรี และรัฐมนตรีว่าการกระทรวงมหาดไทย เป็นประธานการประชุมคณะรัฐมนตรี (พิเศษ ครั้งที่ 2/2568)  

ในที่ประชุม นายกรัฐมนตรีกล่าวน้อมรำลึกในพระมหากรุณาธิคุณอันหาที่สุดมิได้ของ สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง ที่ทรงประกอบพระราชกรณียกิจนานัปการเพื่อประโยชน์สุขของประเทศชาติและประชาชน เป็นแบบอย่างแห่งความเสียสละ ความเมตตา และความห่วงใยต่อพสกนิกรชาวไทยอย่างแท้จริง

นายอนุทินกล่าวว่า ในนามของคณะรัฐมนตรี ขอให้ทุกคนร่วมกันแสดงความอาลัย และน้อมรำลึกถึงพระมหากรุณาธิคุณอันยิ่งใหญ่ พร้อมยึดมั่นในพระราชปณิธาน สืบสานแนวทางการทำงานเพื่อความเจริญก้าวหน้า ความมั่นคง และความสุขของประชาชนชาวไทย

ภายหลังคำกล่าว นายกรัฐมนตรีได้นำคณะรัฐมนตรี ยืนสงบนิ่งถวายความอาลัย แด่สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง

ต่อมาเวลา 11.10 น. นายอนุทินให้สัมภาษณ์ภายหลังการประชุม โดยระบุว่า ที่ประชุมได้หารือเพื่อเตรียมความพร้อมในการจัดพระราชพิธีถวายความอาลัยให้สมพระเกียรติสูงสุด โดยมีมาตรการเบื้องต้นดังนี้

หน่วยงานราชการ รัฐวิสาหกิจ สถานพยาบาล โรงเรียน และหน่วยงานของรัฐทั่วประเทศ ให้ลดธงครึ่งเสาเป็นเวลา 30 วัน

ข้าราชการ เจ้าหน้าที่รัฐ และพนักงานรัฐวิสาหกิจ ให้ไว้ทุกข์โดยการแต่งกายด้วยชุดสีดำเป็นเวลา 1 ปี นับตั้งแต่วันที่ 25 ตุลาคม 2568 เป็นต้นไป

สำหรับ ประชาชนทั่วไป ขอความร่วมมือแต่งกายด้วยโทนสีสุภาพหรือสีไม่ฉูดฉาดเป็นเวลา ประมาณ 90 วัน เพื่อร่วมถวายความอาลัย

นายกรัฐมนตรีกล่าวทิ้งท้ายว่า “ขอให้พวกเราทุกคนร่วมแรงร่วมใจ ทำงานด้วยความมุ่งมั่น ซื่อสัตย์ และเสียสละ เพื่อสืบสานพระราชปณิธานให้ประเทศไทยเจริญรุ่งเรือง มั่นคง และให้ประชาชนมีความสุขทั่วกัน”

หมายกำหนดการเคลื่อนพระบรมศพฯ 

วันอาทิตย์ที่ 26 ต.ค. 2568 
เวลา 15.30 น. : พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว เสด็จฯถึงโรงพยาบาลจุฬาฯ
เวลา 16.00 น. : พิธีเคลื่อนพระบรมศพ ไปยังพระที่นั่งดุสิตมหาปราสาท  ในพระบรมมหาราชวัง 
ประชาชนร่วมส่งเสด็จฯ 

เส้นทางเคลื่อนย้ายพระบรมศพฯ 

โดยเส้นทางใช้โรงพยาบาลจุฬาฯ เลี้ยวซ้ายถนนอังรีดูนังต์แล้วเลี้ยวขวาออกเส้นถนนพระราม 4 แยกสามย่านเลี้ยวขวาเข้าถนนพญาไท แยกพญาไทเลี้ยวซ้ายเข้าถนนศรีอยุธยา ผ่าน 901 Land ผ่านวัดเบญจมบพิตรเลี้ยวซ้ายเข้าถนนราชดำเนิน ระยะทางประมาณ 10 กม.

แนวทางการใช้ถ้อยคำเพื่อแสดงความอาลัยให้ถูกต้องตามความเหมาะสม

พร้อมกันนี้สำนักงานราชบัณทิตยสภา ได้ให้แนวทางการใช้ราชาศัพท์และถ้อยคำเพื่อแสดงความอาลัยอย่างถูกต้องและเหมาะสม เมื่อปี พ.ศ. 2559  อ้างอิงจากคำชี้แจงของสำนักงานราชบัณทิตยสภา เมื่อครั้งการสวรรคตของ พระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร ซึ่งได้อธิบายการใช้วลี “เสด็จสู่สวรรคาลัย” ว่า ควร ละการใช้คำว่า “ส่ง” และใช้ถ้อยคำว่า “เสด็จสู่สวรรคาลัย” หรือ “พระผู้เสด็จสู่สวรรคาลัย” เพื่อความถูกต้องตามหลักราชาศัพท์ และเพื่อให้ถ้อยคำมีความงดงาม เหมาะสมกับพระเกียรติยศ

สำนักงานราชบัณทิตยสภาได้อธิบาย คำว่า “สวรรคาลัย” ความหมายตาม พจนานุกรม ฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. 2542 (ปัจจุบันใช้ พจนานุกรม ฉบับราชบัณทิตยสถาน พ.ศ. 2554) คือ เป็นคำกริยา หมายความว่า ตาย (ใช้แก่เจ้านายชั้นสูง) ซึ่งไม่ได้หมายถึงการส่งเสด็จไปสู่สวรรค์ ทำให้การใช้คำว่า “สวรรคาลัย” เป็นการสื่อความหมายไม่ถูกต้องนั้น เป็นความเข้าใจที่เกิดจากการแปลตรงตามรูปศัพท์

โดยแท้จริงแล้วคำว่า “สวรรคาลัย” มาจากคำว่า “สวรรค” (สะ-หวัน-คะ) และ “อาลัย” ซึ่งคำว่า “สวรรค, สวรรค์” เป็นคำนาม หมายถึง โลกของเทวดา, เมืองฟ้า คำว่า “อาลัย” ที่เป็นคำนาม มีความหมายว่า ที่อยู่ ที่พัก ดังนั้น วลี “สู่สวรรค” จึงหมายถึง สู่ที่อยู่ในสวรรค์ สู่ที่พักในสวรรค์ ส่วนวลี “เสด็จไปสู่สวรรคาลัย” จึงสื่อความหมายได้ว่า (พระองค์) เสด็จสู่สวรรคาลัย หรือ (พระองค์) เสด็จสู่สรวงสวรรค์

ตามความเห็นของ พลตรี หม่อมราชวงศ์ศุภวัฒย์ เกษมศรี ประธานคณะกรรมการจัดทำหลักเกณฑ์ การใช้ราชศัพท์แห่งราชบัณฑิตยสถาน ศาสตราจารย์พิเศษจำนง ทองประเสริฐ ราชบัณฑิต และที่ปรึกษาคณะกรรมการฯ และอาจารย์จุลทรรศน์ พยาฆรานนท์ รองประธานคณะกรรมการฯ มีความเห็นพ้องกันว่า พระองค์ทรงมีบุญญาบารมีที่จะเสด็จไปสู่สรวงสวรรค์ด้วยพระองค์เอง

ดังนั้น หากละการใช้คำว่า “ส่ง” ออกไป เหลือ “เสด็จสู่สวรรคาลัย” หรือใช้คำว่า “พระผู้เสด็จสู่สวรรคาลัย” ก็จะทำให้ถ้อยคำดูสวยงามและสื่อความหมายได้ชัดเจน

นอกจากนี้ สำนักงานราชบัณทิตยสภายังชี้แจงหลักการใช้คำว่า “ข้าพระพุทธเจ้า” ว่า ให้ระบุชื่อบุคคล คณะบุคคล และหน่วยงาน หลังคำว่า “ข้าพระพุทธเจ้า” อาทิ

ข้าพระพุทธเจ้า นายจงรัก ภักดี
ข้าพระพุทธเจ้า คณะครูและนักเรียน โรงเรียน...
ข้าพระพุทธเจ้า คณะผู้บริหาร และพนักงาน บริษัท...