การเลือกตั้งทั่วไปวันที่ 8 กุมภาพันธ์ 2569 ถูกจับตามองว่าเป็นจุดเปลี่ยนทางประวัติศาสตร์การเมืองไทยอีกครั้ง ไม่เพียงเพราะเกิดขึ้นท่ามกลางวิกฤตเศรษฐกิจและความไม่แน่นอนทางการเมือง แต่ยังเป็นการเผชิญหน้ากันโดยตรงของสองชุดความคิดทางนโยบายที่แตกต่างอย่างรากฐาน ระหว่าง พรรคเพื่อไทย ที่เสนอแนวทาง “ยกเครื่องประเทศไทย” กับ พรรคประชาชน ที่ชูนโยบาย “ปฏิรูปโครงสร้าง”

นักวิชาการจำนวนไม่น้อยมองว่า การเลือกตั้งครั้งนี้คือการตัดสินใจเลือก “ระบบปฏิบัติการของประเทศ” มากกว่าการเลือกเพียงตัวบุคคลหรือพรรคการเมือง

ภูมิทัศน์วิกฤตซ้อนวิกฤต ก่อนเลือกตั้ง
บริบทการเมืองก่อนเลือกตั้ง 2569 เต็มไปด้วยความผันผวน จากเหตุการณ์ยุบพรรค การเปลี่ยนผ่านอำนาจรัฐบาล และการยุบสภาในช่วงปี 2567–2568 ส่งผลให้ระบบการเมืองไทยติดอยู่ในสิ่งที่นักรัฐศาสตร์เรียกว่า “กับดักวงจรรัฐประหาร” คือ สังคมยอมรับอำนาจรัฐสูง แต่ความมั่นคงทางการเมืองต่ำ และเต็มไปด้วยความแบ่งขั้ว

ด้านเศรษฐกิจ ประเทศไทยเผชิญการเติบโตต่ำ หนี้ครัวเรือนใกล้ 90% ของ GDP และแรงกดดันจากเศรษฐกิจโลก กลายเป็น “พายุสมบูรณ์แบบ” ที่บีบให้พรรคการเมืองต้องนำเสนอทางออกอย่างจริงจังและแตกต่าง

เพื่อไทย: “ยกเครื่องประเทศไทย” เน้นรัฐจัดการ–ฟื้นเศรษฐกิจเร็ว
พรรคเพื่อไทย ภายใต้แคนดิเดตนายกรัฐมนตรี ยศชนัน วงศ์สวัสดิ์ และทีมเศรษฐกิจ เสนอแนวคิด รัฐจัดการ (Managerial State) มองว่าปัญหาหลักของไทยคือ “ประสิทธิภาพ” ของรัฐที่ถดถอย ไม่ใช่โครงสร้างอำนาจโดยตรง
หัวใจนโยบายคือการฟื้นเศรษฐกิจแบบ Quick Win ผ่านการบริหารแบบ CEO ใช้เครื่องมือการเงินและเทคโนโลยี โดยหลีกเลี่ยงการแตะประเด็นอ่อนไหวอย่างกองทัพหรือศาล
นโยบายเด่น
ภาษีเงินได้ติดลบ (Negative Income Tax – NIT) ช่วยผู้มีรายได้น้อยแบบมุ่งเป้า พร้อมดึงแรงงานนอกระบบเข้าสู่ฐานข้อมูลรัฐ
แก้หนี้ด้วย AMC ใช้บริษัทบริหารสินทรัพย์รับซื้อหนี้รายย่อย ลดภาระหนี้ เพื่อปลดล็อกการบริโภค
เมกะโปรเจกต์–โครงสร้างพื้นฐาน เช่น แลนด์บริดจ์ รถไฟความเร็วสูง
Soft Power และเศรษฐกิจสร้างสรรค์ Reskill แรงงานเข้าสู่อุตสาหกรรมมูลค่าสูง
นักวิเคราะห์มองว่า เพื่อไทยเสนอ “ความหวังที่จับต้องได้” ผ่านเม็ดเงินและกลไกการคลัง แต่เป็นการแก้ปัญหาที่ปลายเหตุ โดยยังคงโครงสร้างอำนาจเดิมไว้

พรรคประชาชน: “ปฏิรูปโครงสร้าง” สร้างรัฐสวัสดิการ–กระจายอำนาจ
ในอีกฟากหนึ่ง พรรคประชาชน สานต่ออุดมการณ์จากอนาคตใหม่–ก้าวไกล มองว่าปัญหาไทยคือ โครงสร้างอำนาจและทุนผูกขาด ที่บิดเบือนเศรษฐกิจและประชาธิปไตย
แนวคิดหลักคือ รัฐสวัสดิการประชาธิปไตย และยุทธศาสตร์ “3D” ได้แก่
De-militarization เอาทหารออกจากการเมือง
De-centralization กระจายอำนาจสู่ท้องถิ่น
De-monopolization ทลายทุนผูกขาด
นโยบายเด่น
สวัสดิการถ้วนหน้า บำนาญผู้สูงอายุ 3,000 บาท เงินอุดหนุนเด็กถ้วนหน้า
ทลายทุนผูกขาด สุราก้าวหน้า พลังงานเสรี กฎหมายแข่งขันทางการค้าเข้มงวด
ผู้ว่าราชการจังหวัดจากการเลือกตั้ง โอนอำนาจ งบประมาณ และบุคลากรสู่ท้องถิ่น
พรรคประชาชนชู “ความหวังเชิงโครงสร้าง” เน้นสิทธิและศักดิ์ศรี แต่ถูกตั้งคำถามถึงความเป็นไปได้ทางการคลัง และความเสี่ยงต่อแรงต้านจากกลุ่มอำนาจเดิม

เปรียบเทียบชัด: ประสิทธิภาพ vs ความเป็นธรรม
นักวิเคราะห์สรุปว่า ความแตกต่างหลักไม่ใช่เพียงนโยบายเศรษฐกิจ แต่คือ ตำแหน่งแห่งที่ของอำนาจ
เพื่อไทย รวมศูนย์อำนาจเพื่อประสิทธิภาพ เชื่อมั่นผู้นำและทีมบริหาร
พรรคประชาชน กระจายอำนาจเพื่อความเป็นธรรมและการตรวจสอบ
อย่างไรก็ดี ทั้งสองพรรคมีจุดร่วม คือ ยอมรับว่าโมเดลเศรษฐกิจเดิมหมดอายุ ต้องพึ่งเทคโนโลยีดิจิทัล และต้องรับมือสังคมสูงวัย

ข้อจำกัดใหญ่: งบประมาณและการเมือง
ภายใต้งบประมาณปี 2569 วงเงินราว 3.78 ล้านล้านบาท พื้นที่ทางการคลังเหลือจำกัด
เพื่อไทยเสี่ยงชนเพดานหนี้สาธารณะ หากเศรษฐกิจไม่โตตามเป้า
พรรคประชาชนต้องเผชิญแรงต้านหากขึ้นภาษีเพื่อทำสวัสดิการถ้วนหน้า
ขณะที่ความเปราะบางของระบบการเมืองทำให้นโยบายปฏิรูปโครงสร้างของพรรคประชาชนมีความเสี่ยงต่อการถูกสกัดด้วยกลไกนอกระบบ ส่วนเพื่อไทยถูกมองว่า “ปลอดภัยกว่า” ในสายตาชนชั้นนำ

บทสรุป: สองทางแพร่งของอนาคตไทย
การเลือกตั้ง 2569 จึงเป็นการเลือกระหว่าง
เส้นทางเพื่อไทย ที่เน้นการบริหารจัดการ แก้ปัญหาเฉพาะหน้า ให้เศรษฐกิจเดินต่อภายใต้โครงสร้างเดิม
เส้นทางพรรคประชาชน ที่มุ่งรื้อโครงสร้างอำนาจ สร้างความเท่าเทียม แม้ต้องแลกกับแรงปะทะทางการเมือง

คำถามสำคัญไม่ใช่แค่ “ใครชนะ” แต่คือ ชัยชนะนั้นจะได้รับการยอมรับและถูกปล่อยให้บริหารประเทศหรือไม่ ภายใต้เงาของ “กับดักวงจรรัฐประหาร” ที่ยังคงปกคลุมการเมืองไทยในปี 2569