เมื่อวันที่ 23 มีนาคม 2569 นายอัครา พรหมเผ่า รัฐมนตรีว่าการกระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์ (รมว.พม.) เป็นประธานในพิธีเปิดงาน KICK OFF การประเมินความพิการจากปัจจัยทางสังคมหรือพฤติการณ์แวดล้อม โดยมีนายกันตพงศ์ รังษีสว่าง ปลัดกระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์ (ปลัด พม.) , นางสาวสนธยา บุณยภูษิต อธิบดีกรมส่งเสริมและพัฒนาคุณภาพชีวิตคนพิการ , คณะผู้บริหารกระทรวง พม. , พัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์จังหวัด 76 จังหวัด , นายวิทยุต บุนนาค นายกสมาคมสภาคนพิการทุกประเภทแห่งประเทศไทย , ผู้นำและผู้แทนองค์กรคนพิการ ทั้ง 7 ประเภทความพิการ , คนพิการ , ผู้ดูแลคนพิการ และเครือข่ายด้านคนพิการ เข้าร่วมงาน ณ ห้องประชุมปกรณ์ อังศุสิงห์ ชั้น 2 อาคารกรมพัฒนาสังคมและสวัสดิการ กระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์ สะพานขาว กรุงเทพฯ และผ่านสื่ออิเล็กทรอนิกส์ทั่วประเทศ

ในโอกาสนี้ มีการจัดแสดงนิทรรศการ บทบาท ภารกิจ ระบบสนับสนุน MAP Able+ ปักหมุด รู้จุดพิกัด สวัสดิการคนพิการ กระบวนการประเมินความพิการจากปัจจัยทางสังคมหรือพฤติการณ์แวดล้อม และการออกบัตรประจำตัวคนพิการ ที่ผ่านการประเมินความพิการจากปัจจัยทางสังคมหรือพฤติการณ์แวดล้อม พร้อมมอบบัตรประจำตัวคนพิการ 4 ภาค และกรุงเทพมหานคร

นายอัครา กล่าวว่า กระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์ (พม.) ได้ขับเคลื่อนนโยบาย "พม. ใกล้คุณ" ลดรายจ่าย สร้างรายได้ รีสตาร์ทชีวิต เพื่อให้เข้าถึงประชาชนทุกกลุ่มเป้าหมาย ด้วยการรับฟังปัญหาที่เกิดขึ้นจริงในสังคม อย่างไรก็ตาม พบว่ายังมีกลุ่มเป้าหมายจำนวนหนึ่งที่มีข้อจำกัดในการดำรงชีวิตจากปัจจัยทางสังคมและสภาพแวดล้อม แต่ยังไม่เข้าเกณฑ์ความพิการตามหลักเกณฑ์ทางการแพทย์ ทำให้ไม่สามารถเข้าถึงสิทธิ สวัสดิการสังคม และบริการของรัฐได้อย่างที่ควรจะเป็น ทั้งนี้ กระทรวง พม. โดยกรมส่งเสริมและพัฒนาคุณภาพชีวิตคนพิการ (พก.) จึงได้เร่งทบทวนหลักเกณฑ์การประเมินความพิการ ให้ครอบคลุมมิติทางสังคมและพฤติการณ์แวดล้อมมากยิ่งขึ้น โดยในช่วงที่ผ่านมา มีการปรับปรุงประกาศกระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์ เรื่อง ประเภทและหลักเกณฑ์ความพิการ พ.ศ. 2568 และคู่มือการวินิจฉัยและตรวจประเมินความพิการ พร้อมทั้งซักซ้อมแนวทางอย่างเข้มข้น เพื่อให้ผู้ปฏิบัติงานมีความรู้ ความเข้าใจ และมีความมั่นใจต่อการประเมินความพิการ รวมถึงกระบวนการและขั้นตอน จนสามารถออกบัตรประจำตัวคนพิการได้ 

นายอัครา กล่าวว่า ขณะนี้ กระทรวง พม. ได้ให้ความสำคัญกับมิติสังคมในการประเมินความพิการ ถือเป็นกลไกสำคัญในการช่วยเหลือกลุ่มเป้าหมายที่มีข้อจำกัดในการดำรงชีวิตจากสภาพแวดล้อมและบริบททางสังคม โดยเฉพาะบุคคลที่มีความบกพร่องทางการเคลื่อนไหวหรือทางร่างกายที่ปรากฏให้เห็นได้อย่างชัดเจน อาทิ ความบกพร่องของตา ใบหู ใบหน้า ศีรษะ นิ้วมือ แขน ขา หรือส่วนของลำตัว เป็นลักษณะที่ไม่สามารถรักษาให้กลับคืนสู่สภาพเดิมได้ ซึ่งเกณฑ์การประเมินความพิการแนวทางนี้ ได้ช่วยเหลือบุคคลที่มีข้อบกพร่องดังกล่าว ให้สามารถขอมีบัตรประจำตัวคนพิการที่ครอบคลุมมากขึ้น นับเป็นการทำงานเชิงรุกในการค้นหาและนำคนพิการเข้าสู่กระบวนการประเมินได้มากขึ้น โดยเฉพาะบุคคลที่อาจไม่เข้าเกณฑ์การประเมินตามหลักทางการแพทย์ แต่มีข้อจำกัดในการดำรงชีวิตจากปัจจัยทางสังคมและสภาพแวดล้อม ส่งผลให้มีการเปิดโอกาสในการเข้าถึงสิทธิ สวัสดิการสังคม และบริการของรัฐที่ครอบคลุมมากขึ้น นำไปสู่การยกระดับคุณภาพชีวิตที่ดีของคนพิการ โดยบูรณาการการทำงานร่วมกับองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น ศูนย์บริการคนพิการระดับจังหวัด ศูนย์บริการคนพิการทั่วไป หน่วยงานระดับชุมชน และอาสาสมัครพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์ (อพม.)  นับเป็นความร่วมมือระหว่างหน่วยงานท้องถิ่นในพื้นที่ ภายใต้แนวคิด "พม.ใกล้คุณ พก.ใกล้บ้าน ศูนย์บริการคนพิการใกล้ใจ" 

นายอัครา กล่าวเพิ่มเติมว่า กิจกรรม KICK OFF ในครั้งนี้  มีทั้งในรูปแบบ Onsite ที่กระทรวง พม. ส่วนกลาง และ Online ผ่านสื่ออิเล็กทรอนิกส์ ของหน่วยบริการในพื้นที่ 76 จังหวัดทั่วประเทศและกรุงเทพมหานคร โดยมีการประเมินความพิการจากปัจจัยทางสังคมหรือพฤติการณ์แวดล้อม โดยเฉพาะในกลุ่มบุคคลที่อาจไม่เข้าเกณฑ์การประเมินตามหลักทางการแพทย์ แต่มีข้อจำกัดในการดำรงชีวิตจากปัจจัยทางสังคมและสภาพแวดล้อม วันนี้จึงถือเป็นก้าวสำคัญของการ "เปิดประตูสู่สิทธิให้กว้างขึ้น" ลดการตกหล่นของบุคคลที่ควรได้รับการคุ้มครอง และเพิ่มโอกาสในการเข้าถึงสิทธิ สวัสดิการสังคม และบริการของรัฐ รวมถึงการทำงานประกอบอาชีพ สร้างรายได้ เพื่อการพัฒนาคุณภาพชีวิตที่ดีของคนพิการทุกกลุ่มอย่างยั่งยืนโดยไม่ทิ้งใครไว้ข้างหลัง