นายกสมาคมชาวนาและเกษตรกรไทย แนะรัฐบาลทบทวนแนวคิดใช้งบกว่า 5,000 ล้านบาท แจกปุ๋ยอินทรีย์และปุ๋ยชีวภาพให้เกษตรกร ชี้ไม่สอดคล้องกับการทำนาที่ต้องพึ่งปุ๋ยเคมีตามช่วงอายุข้าว พร้อมเสนอเปลี่ยนเป็นคูปองช่วยซื้อปุ๋ยเคมี​ หรือสนับสนุนต้นทุนหมักฟางลดการเผาในพื้นที่เกษตรแทน 

   เมื่อวันที่ 6 พฤษภาคม 2569 นายปราโมทย์ เจริญศิลป์ นายกสมาคมชาวนาและเกษตรกรไทยเปิดเผยถึงกรณีนายสุริยะ จึงรุ่งเรืองกิจ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ เตรียมเสนอของบกลางกว่า 5,000 ล้านบาท เพื่อจัดซื้อปุ๋ยอินทรีย์และปุ๋ยชีวภาพแจกจ่ายเกษตรกรทั่วประเทศ หลังชะลอการนำเข้าปุ๋ยยูเรียจากรัสเซีย เนื่องจากส่งมอบไม่ทันฤดูกาลผลิต ว่า สมาคมฯ ไม่ได้คัดค้านแนวทางของรัฐบาล แต่เห็นว่า ควรปรับรูปแบบการช่วยเหลือให้ตรงกับการใช้งานจริงของเกษตรกรมากกว่า

ทั้งนี้การทำนาในปัจจุบันยังจำเป็นต้องใช้ปุ๋ยเคมีและปุ๋ยสูตรตามช่วงอายุของต้นข้าว เนื่องจากข้าวมีอายุการผลิตเฉลี่ยเพียง 95–100 วัน โดยเกษตรกรต้องใส่ปุ๋ยยูเรีย​ตั้งแต่ช่วงอายุประมาณ 25 วัน จากนั้น​ช่วง​ 45 วันเริ่​มให้​ปุ๋ย​สูตร และอาจต้องใส่อีกครั้งในช่วง 60–70 วัน เพื่อเร่งการออกรวง​ โดยปุ๋ยยูเรียใช้ในช่วงแรกเพื่อ​เร่งต้น-เร่งใบ หลังจากนั้นเกษตรกรจะใช้ปุ๋ยสูตรเป็นหลัก เพราะให้ธาตุอาหารที่เหมาะสมต่อการเจริ​ญเติบโตข้าวในแต่ละระยะจนกระทั่ง​ให้​ผลผลิต​ ส่วนปุ๋ยอินทรีย์และปุ๋ยชีวภาพ แม้มีประโยชน์ต่อการปรับปรุงดิน แต่ให้ผลช้า และไม่สามารถทดแทนปุ๋ยเคมีได้ทั้งหมดในระบบการผลิตปัจจุบัน

“ชาวนาไม่ได้ปฏิเสธปุ๋ยอินทรีย์หรือปุ๋ยชีวภาพ แต่ถ้านำมาแจกแทนปุ๋ยเคมี หลายคนกังวลว่า​ อาจไม่ตอบโจทย์การผลิต เพราะผลผลิตไม่ได้ทั้งคุณภาพ​และ​ปริมาณ​ตามเป้าหมาย” นายปราโมทย์กล่าว

อย่างไรก็ตามหากรัฐบาลต้องการช่วยเหลือเกษตรกรอย่างตรงจุด ควรพิจารณาใช้รูปแบบคูปองหรือส่วนลดให้เกษตรกรนำไปซื้อปุ๋ยเคมีหรือปุ๋ยสูตรที่จำเป็นต่อการผลิตจริง มากกว่าการจัดหาปุ๋ยที่เกษตรกรส่วนใหญ่ยังไม่ได้ใช้เป็นหลักในปัจจุบัน

นอกจากนี้ ยังเสนอให้ภาครัฐสนับสนุนงบประมาณช่วยเหลือการหมักตอซังและฟางหลังเก็บเกี่ยว เช่น การสนับสนุนไร่ละ 500 บาทสำหรับค่าจุลินทรีย์​ให้​แก่เกษตรกรที่ไม่เผาเพราะนอกจากช่วยเพิ่มอินทรียวัตถุในดินแล้ว ยังช่วยลดปัญหาฝุ่นควันและ PM2.5 จากการเผาในพื้นที่เกษตรอีกด้วย ซึ่งปัจจุบันต้นทุนการหมักฟางยังอยู่ในระดับสูง โดยเฉพาะ​ค่าน้ำมันสำหรับ​สูบน้ำ​เข้า​แปลง อีก​ทั้ง​ระยะเวลาในการย่อยสลายนาน หากรัฐช่วยสนับสนุนต้นทุนดังกล่าว จะทำให้เกษตรกรมีแรงจูงใจลดการเผาฟางมากขึ้น และเป็นแนวทางที่สอดคล้องกับการใช้ปุ๋ยอินทรีย์และ​ชีวภาพ​มากกว่าโดยสมาคมฯ พร้อมสนับสนุนแนวทางลดต้นทุนการผลิตและการฟื้นฟูคุณภาพดิน แต่ต้องการให้การใช้งบประมาณภาครัฐเกิดประโยชน์สูงสุด และตอบโจทย์การใช้งานจริงของเกษตรกรทั่วประเทศ​.