เมื่อวันที่ 8 พฤษภาคม 2569 เวลา 10.15 น. ณ Hall 1 ศูนย์การประชุมมักตัน สาธารณรัฐฟิลิปปินส์ นายอนุทิน ชาญวีรกูล นายกรัฐมนตรี เข้าร่วมและกล่าวถ้อยแถลงในการประชุมสุดยอดอาเซียน ครั้งที่ 48 แบบเต็มคณะ ร่วมกับผู้นำและผู้แทนประเทศสมาชิกอาเซียน เลขาธิการอาเซียน และประธานธนาคารพัฒนาเอเชีย ในฐานะแขกของประธานอาเซียน

นายกรัฐมนตรีกล่าวแสดงความยินดีกับฟิลิปปินส์ ในโอกาสดำรงตำแหน่งประธานอาเซียน พร้อมแสดงความยินดีกับนายกรัฐมนตรีคนใหม่ของเวียดนาม และยืนยันว่า ไทยพร้อมทำงานร่วมกับทุกประเทศสมาชิกอย่างใกล้ชิด เพื่อให้อาเซียนยังคงเป็นเสาหลักแห่งสันติภาพ เสถียรภาพ และความรุ่งเรืองของภูมิภาค

นายอนุทิน ระบุว่า การประชุมครั้งนี้เกิดขึ้นท่ามกลางความผันผวนของโลกที่เพิ่มสูงขึ้น แต่ที่ผ่านมาอาเซียนเคยผ่านวิกฤตใหญ่มาแล้วหลายครั้ง และทุกครั้งภูมิภาคสามารถก้าวผ่านไปได้ด้วยความร่วมมือและความเป็นเอกภาพ พร้อมเชื่อมั่นว่าอาเซียนจะสามารถรับมือกับความท้าทายครั้งใหม่ได้อีกครั้งเช่นกัน

พร้อมกันนี้ นายกรัฐมนตรีเห็นว่า หัวข้อการประชุม “Navigating Our Future, Together” หรือ “ร่วมกันนำทางสู่อนาคต” สะท้อนสถานการณ์โลกในปัจจุบันได้อย่างชัดเจน เพราะการรับมือกับโลกยุคใหม่ ไม่สามารถทำได้โดยประเทศใดประเทศหนึ่ง แต่ต้องอาศัยความร่วมมือจากทุกภาคส่วนในภูมิภาค

นายอนุทิน ยังสะท้อนความกังวลต่อสถานการณ์ความตึงเครียดในตะวันออกกลาง ซึ่งกำลังกระทบต่อราคาพลังงาน ความมั่นคงทางอาหาร และคุณภาพชีวิตของประชาชนในหลายประเทศ พร้อมเสนอ 3 แนวทางสำคัญ ที่อาเซียนควรเร่งผลักดันร่วมกัน

ประการแรก ด้านความมั่นคงทางพลังงาน ไทยเสนอให้อาเซียนเร่งสร้างความร่วมมือเชิงปฏิบัติ ทั้งการผลักดันโครงข่ายไฟฟ้าอาเซียน การใช้ประโยชน์จากความตกลงด้านความมั่นคงปิโตรเลียมอาเซียน และการลงทุนในพลังงานหมุนเวียนที่มีศักยภาพเชิงพาณิชย์ เช่น พลังงานแสงอาทิตย์ และเชื้อเพลิงชีวภาพ เพื่อสร้างเสถียรภาพด้านพลังงานในระยะยาว

ประการที่สอง ด้านความมั่นคงทางอาหาร นายกรัฐมนตรีระบุว่า ไทยพร้อมทำหน้าที่เป็นหนึ่งในฐานการผลิตอาหารสำคัญของโลก และพร้อมสนับสนุนความร่วมมือด้านอาหารของอาเซียนอย่างเต็มที่ เพื่อให้ภูมิภาคสามารถรับมือกับความผันผวนของห่วงโซ่อุปทานโลกได้อย่างมีประสิทธิภาพ

ประการที่สาม การคุ้มครองประชาชนอาเซียน โดยย้ำว่า “ประชาชน” ต้องเป็นศูนย์กลางของการดำเนินงานทุกด้าน และประเทศไทยพร้อมทำงานร่วมกับประเทศสมาชิก เพื่อผลักดันมาตรการที่เป็นรูปธรรมในการดูแลความปลอดภัยและคุณภาพชีวิตของประชาชนในภูมิภาค

นอกจากนี้ ที่ประชุมยังได้เห็นชอบ “พิธีสารเซบู” เพื่อปรับแก้กฎบัตรอาเซียน รองรับการเข้าเป็นสมาชิกอาเซียนของติมอร์-เลสเต รวมถึงร่วมรับรองแถลงการณ์สำคัญ 4 ฉบับ ได้แก่ ความร่วมมือทางทะเล การรับมือผลกระทบจากสถานการณ์ตะวันออกกลาง ความร่วมมือด้านการจัดการภัยพิบัติ และการเสริมพลังเยาวชนด้านการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศและการรับมือภัยพิบัติ สะท้อนบทบาทของอาเซียนในการเตรียมพร้อมรับมือโลกยุคใหม่ ที่เต็มไปด้วยความท้าทายทั้งด้านเศรษฐกิจ พลังงาน ความมั่นคง และสภาพภูมิอากาศที่เปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็ว