เมื่อวันที่ 7 ตุลาคม 2569 ศาสตราจารย์สุชาติ ธาดาธำรงเวช สมาชิกสภาผู้แทนราษฎร พรรคเพื่อไทย อภิปรายในที่ประชุมสภาผู้แทนราษฎร เสนอแนวทางพัฒนากองทุนการออมแห่งชาติ (กอช.) ให้ตอบโจทย์ประชาชนอย่างแท้จริง โดยเน้นเพิ่มจำนวนผู้ที่ออมเงินจริงอย่างต่อเนื่อง เพิ่มแรงจูงใจด้วยเงินสมทบจากรัฐบาลอย่างเหมาะสม และยกระดับการบริหารกองทุนให้มีประสิทธิภาพ โปร่งใส เพื่อให้ประชาชนมีรายได้เพียงพอสำหรับการดำรงชีวิตในวัยเกษียณอย่างมีศักดิ์ศรี

ศาสตราจารย์สุชาติกล่าวว่า กองทุนการออมแห่งชาติจัดตั้งขึ้นเพื่อส่งเสริมการออมและสร้างหลักประกันรายได้หลังเกษียณให้แก่เกษตรกร ผู้ประกอบอาชีพอิสระ และแรงงานนอกระบบ ซึ่งส่วนใหญ่ไม่มีระบบบำนาญรองรับ โดยข้อมูล ณ วันที่ 31 สิงหาคม 2569 กอช. มีสมาชิกประมาณ 2.92 ล้านคน และมีสินทรัพย์กองทุนประมาณ 16,290 ล้านบาท

อย่างไรก็ตาม ประเทศไทยยังมีแรงงานนอกระบบประมาณ 20.9 ล้านคน ขณะที่ผู้เข้าสู่ระบบการออมเพื่อวัยเกษียณมีสัดส่วนเพียงประมาณ 14% อีกทั้งการมีชื่อเป็นสมาชิกไม่ได้หมายความว่าทุกคนจะส่งเงินออมอย่างสม่ำเสมอ จึงจำเป็นต้องปรับแนวทางดำเนินงานให้มุ่งเน้นผลลัพธ์ที่เกิดขึ้นกับประชาชนมากกว่าการเพิ่มจำนวนสมาชิกเพียงอย่างเดียว

เสนอ 3 แนวทาง ยกระดับ กอช. ให้เกิดผลเป็นรูปธรรม

1. เพิ่มจำนวนผู้ที่ออมเงินจริงอย่างต่อเนื่อง

ศาสตราจารย์สุชาติเสนอให้ กอช. เปิดเผยข้อมูลอย่างชัดเจนว่า จากสมาชิกทั้งหมด 2.92 ล้านคน มีผู้ส่งเงินออมจริงในช่วง 12 เดือนที่ผ่านมาเท่าใด และมีสมาชิกจำนวนเท่าใดที่หยุดออมไปแล้ว เพื่อให้สามารถประเมินประสิทธิผลของกองทุนได้อย่างแท้จริง

นอกจากนี้ ควรพัฒนาระบบหักเงินออมอัตโนมัติด้วยความสมัครใจผ่านธนาคารหรือช่องทางชำระเงินต่าง ๆ เพื่ออำนวยความสะดวกให้ประชาชนสามารถออมเงินได้อย่างต่อเนื่อง แม้จะมีรายได้ไม่แน่นอน โดยเฉพาะเกษตรกร ผู้ประกอบอาชีพอิสระ และแรงงานนอกระบบ

2. เพิ่มแรงจูงใจในการออมด้วยเงินสมทบจากรัฐบาลอย่างเหมาะสม

ปัจจุบันรัฐบาลจ่ายเงินสมทบให้สมาชิกตามช่วงอายุ โดยสูงสุดไม่เกิน 1,800 บาทต่อคนต่อปี ศาสตราจารย์สุชาติเสนอให้ศึกษาความเป็นไปได้ในการเพิ่มเงินสมทบแก่ประชาชนผู้มีรายได้น้อย และผู้ที่มีวินัยในการออมอย่างต่อเนื่อง โดยต้องพิจารณาภาระงบประมาณของประเทศในระยะยาวควบคู่กันไป

พร้อมเน้นย้ำว่า การใช้เงินภาษีของประชาชนเพื่อส่งเสริมการออม เป็นการลงทุนสร้างความมั่นคงในอนาคต ไม่ใช่เพียงมาตรการกระตุ้นการบริโภคในระยะสั้น เพราะเมื่อประชาชนมีเงินออมเพิ่มขึ้น ประเทศก็จะมีเงินทุนระยะยาวมากขึ้น และช่วยลดความเสี่ยงที่ผู้สูงอายุจะขาดรายได้ในการดำรงชีวิต

3. บริหารกองทุนอย่างมีประสิทธิภาพ โปร่งใส และสร้างบำนาญที่เพียงพอ

สำหรับสินทรัพย์กองทุนที่มีมูลค่าประมาณ 16,290 ล้านบาท ซึ่งเป็นเงินออมเพื่ออนาคตของประชาชน ศาสตราจารย์สุชาติเสนอให้ กอช. เปิดเผยผลตอบแทนจากการลงทุน ต้นทุนการบริหารจัดการ และผลการดำเนินงานเมื่อเปรียบเทียบกับเกณฑ์มาตรฐานอย่างชัดเจน เพื่อให้ประชาชนสามารถตรวจสอบและติดตามการบริหารเงินของกองทุนได้

ขณะเดียวกัน การลงทุนต้องให้ความสำคัญกับความมั่นคงของเงินต้นควบคู่กับการสร้างผลตอบแทนในระยะยาว โดยไม่รับความเสี่ยงเกินสมควร

ประเด็นสำคัญที่ต้องได้รับคำตอบ คือ ปัจจุบันสมาชิกที่เกษียณอายุแล้วได้รับเงินบำนาญเฉลี่ยเดือนละเท่าใด และรายได้ดังกล่าวเพียงพอต่อการดำรงชีวิตหรือไม่ เพราะหากประชาชนออมเงินมาเป็นเวลาหลายสิบปี แต่เมื่อถึงวัยเกษียณกลับได้รับบำนาญเพียงเล็กน้อย ก็ยังไม่สามารถแก้ไขปัญหาความยากจนในวัยชราได้อย่างแท้จริง

ย้ำความสำเร็จของ กอช. ต้องวัดจากคุณภาพชีวิตประชาชน

ในช่วงท้ายของการอภิปราย ศาสตราจารย์สุชาติสรุปว่า กองทุนการออมแห่งชาติควรมุ่งดำเนินงานให้บรรลุเป้าหมาย 3 ประการ ได้แก่ การเพิ่มจำนวนผู้ที่ออมเงินจริงอย่างต่อเนื่อง การเพิ่มแรงจูงใจในการออมด้วยเงินสมทบจากรัฐบาลที่เหมาะสม และการบริหารเงินกองทุนอย่างมีประสิทธิภาพ เพื่อให้ประชาชนได้รับบำนาญที่มั่นคงเมื่อเข้าสู่วัยเกษียณ

พร้อมย้ำว่า ความสำเร็จของ กอช. ไม่ได้อยู่ที่จำนวนสมาชิกหลายล้านคน หรือการมีเงินกองทุนหลายหมื่นล้านบาทเท่านั้น แต่อยู่ที่การทำให้ประชาชนมีเงินเพียงพอสำหรับการดำรงชีวิตในวัยชราอย่างมีศักดิ์ศรี สามารถพึ่งพาตนเองได้ และไม่ต้องเป็นภาระแก่ลูกหลาน

ข้อเสนอครั้งนี้จึงสะท้อนถึงความจำเป็นในการพัฒนาระบบการออมเพื่อวัยเกษียณของประเทศไทยให้เข้มแข็งยิ่งขึ้น โดยมุ่งให้เงินออมและเงินสมทบจากภาครัฐเกิดประโยชน์สูงสุดต่อประชาชน พร้อมสร้างหลักประกันทางรายได้ที่มั่นคงและยั่งยืนในระยะยาว