เมื่อวันที่ 28 ตุลาคม 2569 เวลา 17.15 น.น.ส.วงศ์อะเคื้อ บุญศล สส.สกลนคร พรรคกล้าธรรม อภิปรายร่างพระราชบัญญัติว่าด้วยธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ โดยระบุว่า กฎหมายฉบับนี้เป็นโครงสร้างพื้นฐานสำคัญในการขับเคลื่อนเศรษฐกิจดิจิทัลของประเทศ ช่วยปลดล็อกข้อจำกัดทางกฎหมาย รองรับลายมือชื่ออิเล็กทรอนิกส์ อากรแสตมป์อิเล็กทรอนิกส์ สัญญาอัจฉริยะ การใช้ปัญญาประดิษฐ์ในการทำธุรกรรมอัตโนมัติ ตลอดจนการโอนและสลักหลังตราสารเปลี่ยนมือ ตั๋วเงิน และเช็คในรูปแบบอิเล็กทรอนิกส์ ซึ่งจะช่วยลดต้นทุนและเพิ่มความสะดวกให้แก่ประชาชนและภาคธุรกิจ

น.ส.วงศ์อะเคื้อ เน้นย้ำว่า การผลักดันเศรษฐกิจดิจิทัลต้องดำเนินควบคู่กับการคุ้มครองสิทธิ ความปลอดภัย และข้อมูลส่วนบุคคลของประชาชน เนื่องจากภัยอาชญากรรมออนไลน์มีแนวโน้มสร้างความเสียหายควบคู่ไปกับการพัฒนาของเทคโนโลยี โดยอ้างข้อมูลสำนักงานตำรวจแห่งชาติ ระบุว่า ในช่วงเดือนมกราคม-เมษายน 2569 มีการรับแจ้งคดีอาชญากรรมทางเทคโนโลยี 121,921 คดี มูลค่าความเสียหายรวมประมาณ 7,480 ล้านบาท สะท้อนให้เห็นถึงความจำเป็นในการอุดช่องโหว่และวางมาตรการป้องกันความเสี่ยงอย่างรัดกุม

น.ส.วงศ์อะเคื้อ กล่าวว่า ข้อกังวลประการแรกคือการนำข้อมูลชีวภาพ หรือไบโอเมตริกซ์ (Biometrics) เช่น ข้อมูลใบหน้า ไปใช้ในทางมิชอบ โดยเฉพาะการใช้เทคโนโลยีปัญญาประดิษฐ์และดีปเฟก (Deepfake) ปลอมแปลงอัตลักษณ์บุคคล เพื่อนำไปเปิดบัญชีม้า ทำธุรกรรมโดยไม่ได้รับอนุญาต หรือสวมรอยเป็นบุคคลอื่น แม้ร่างกฎหมายจะกำหนดหลักเกณฑ์เกี่ยวกับการพิสูจน์และยืนยันตัวตนทางดิจิทัล เพื่อให้การทำธุรกรรมผ่านแอปพลิเคชันและแพลตฟอร์มต่าง ๆ มีผลผูกพันตามกฎหมาย แต่หากระบบยืนยันตัวตนขาดมาตรการรักษาความปลอดภัยที่เพียงพอ ประชาชนผู้สุจริตอาจต้องตกเป็นผู้เสียหาย หรือถูกผูกพันกับสัญญาและธุรกรรมที่ตนไม่ได้เป็นผู้กระทำ

จึงเสนอให้สำนักงานพัฒนาธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ (ETDA) กำหนดมาตรฐานความปลอดภัยขั้นต่ำสำหรับระบบยืนยันตัวตน โดยเฉพาะการตรวจสอบใบหน้า ต้องมีระบบป้องกันการปลอมแปลงและตรวจสอบว่าผู้ยืนยันตัวตนเป็นบุคคลจริงอย่างเข้มงวด พร้อมเสนอให้กำหนดกลไกเยียวยาผู้เสียหายอย่างรวดเร็ว และวางหลักเกณฑ์ภาระการพิสูจน์ให้เป็นธรรม เพื่อไม่ให้ประชาชนที่ถูกขโมยอัตลักษณ์ต้องแบกรับภาระพิสูจน์ความบริสุทธิ์เกินสมควร

สำหรับข้อกังวลประการที่สอง คือการป้องกันและเก็บรักษาข้อมูลส่วนบุคคล น.ส.วงศ์อะเคื้อ อ้างข้อมูลจากสำนักงานคณะกรรมการการรักษาความมั่นคงปลอดภัยไซเบอร์แห่งชาติ (สกมช.) ว่า ในช่วงเดือนมกราคม-กรกฎาคม 2569 พบเหตุคุกคามทางไซเบอร์ต่อหน่วยงานภาครัฐและเอกชนรวม 2,618 ครั้ง

“หากผู้ให้บริการหรือแพลตฟอร์มละเลยมาตรการรักษาความปลอดภัย จนข้อมูลส่วนบุคคล ลายมือชื่อ หรือเอกสารอิเล็กทรอนิกส์ของประชาชนรั่วไหล อาจก่อให้เกิดความเสียหายเป็นวงกว้าง จึงเสนอให้ยกระดับมาตรการตรวจสอบระบบรักษาความปลอดภัย (Security Audit) อย่างสม่ำเสมอ พร้อมกำกับดูแลให้เจ้าหน้าที่คุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล (DPO) ปฏิบัติหน้าที่อย่างมีประสิทธิภาพ และได้รับการอบรมอย่างต่อเนื่อง”

นอกจากนี้ ยังเสนอให้การบังคับใช้ร่างกฎหมายธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์สอดคล้องกับพระราชบัญญัติคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล (PDPA) โดยเฉพาะมาตรการเก็บรักษาและใช้ข้อมูล เพื่อไม่ให้กฎหมายฉบับใหม่ลดทอนมาตรฐานการคุ้มครองข้อมูลที่ประชาชนควรได้รับ

น.ส.วงศ์อะเคื้อ เสนอให้ภาครัฐเร่งสร้างความรู้เท่าทันดิจิทัล โดยเฉพาะประชาชนในพื้นที่ห่างไกลและผู้สูงอายุ ซึ่งอาจมีความเสี่ยงต่อการตกเป็นเหยื่ออาชญากรรมออนไลน์ พร้อมขอให้การบังคับใช้กฎหมายมีความยืดหยุ่นเหมาะสม และมีมาตรการช่วยเหลือผู้ประกอบการในการปรับตัวเข้าสู่ระบบดิจิทัล

ทั้งนี้ น.ส.วงศ์อะเคื้อ ระบุว่า เห็นชอบกับการผลักดันร่างพระราชบัญญัติธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ เพื่อเดินหน้าสู่เศรษฐกิจดิจิทัล แต่การพัฒนาต้องตั้งอยู่บนพื้นฐานของความมั่นคงปลอดภัย มีระบบคุ้มครองและเยียวยาผู้เสียหายที่ชัดเจน เพื่อให้ประชาชนได้รับประโยชน์จากเทคโนโลยีอย่างทั่วถึง และไม่ถูกทอดทิ้งให้กลายเป็นเหยื่อของมิจฉาชีพออนไลน์