ปล่อยร้างจนโทรม! "สว.ชิบ" ซัดปมเกี่ยงเจ้าภาพ "ศูนย์ประวัติศาสตร์อยุธยา" อนุสรณ์ 999 ล้านเยนจากญี่ปุ่น

รัฐสภา - ในการประชุมวุฒิสภา วันที่ 10 พฤศจิกายน 2569 โดยมี นายมงคล สุระสัจจะ ประธานวุฒิสภา ทำหน้าที่ประธานในที่ประชุม นายชิบ จิตนิยม สมาชิกวุฒิสภา จากจังหวัดกาญจนบุรี ได้ลุกขึ้นปรึกษาหารือถึงปัญหาการปล่อยทิ้งร้างและความทรุดโทรมของ "ศูนย์ศึกษาประวัติศาสตร์พระนครศรีอยุธยา" โดยระบุว่าเรื่องนี้ควรจะเป็นหน้าเป็นตาของประเทศ แต่กลับกลายเป็นเรื่องที่ทำให้เสียหน้า เสียเครดิต และเสียความรู้สึก ทั้งในหมู่คนไทยและชาวญี่ปุ่น

นายชิบ อภิปรายว่า ศูนย์ศึกษาประวัติศาสตร์แห่งนี้ก่อตั้งขึ้นเมื่อปี พ.ศ. 2530 ในวาระมหามงคลเฉลิมพระชนมายุ 60 พรรษา พระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร และเพื่อฉลองความสัมพันธ์ไทย-ญี่ปุ่น โดยได้รับงบสนับสนุนจากรัฐบาลญี่ปุ่นสูงถึง 999 ล้านเยน หรือประมาณ 140-170 ล้านบาทในขณะนั้น จากการริเริ่มร่วมกันของนักวิชาการทั้งสองประเทศ แต่ที่ผ่านมาศูนย์ฯ กลับเปิดๆ ปิดๆ และซ่อมแซมหลายครั้ง โดยเฉพาะตั้งแต่ช่วงการระบาดของโควิด-19 ที่ปิดทำการยาวมาจนถึงปัจจุบัน ส่งผลให้สถานที่ที่เคยสวยงามตกอยู่ในสภาพทรุดโทรมอย่างน่าเสียดาย

สำหรับสาเหตุสำคัญ นายชิบ ชี้ว่าเกิดจากการที่ศูนย์ฯ ไม่สามารถหารายได้มาเลี้ยงตัวเองได้ และนับตั้งแต่มีพระราชกำหนดเมื่อปี พ.ศ. 2539 โอนศูนย์ฯ ไปอยู่ภายใต้การกำกับดูแลของจังหวัดพระนครศรีอยุธยา ซึ่งเป็นการฝากภารกิจด้านการบริหารและวิชาการไว้กับฝ่ายปกครอง ทำให้ขาดเจ้าภาพหลักที่เชี่ยวชาญ ที่สำคัญคือขาดแคลนงบประมาณอย่างรุนแรง เพราะศูนย์ฯ ไม่มีฐานะทางกฎหมายในการของบประมาณได้โดยตรง จึงทำได้เพียงรับงบปันเฉลี่ยราว 20 ล้านบาท เป็นค่าน้ำ ค่าไฟ และค่าบริหารจัดการเท่านั้น แม้จะมีการเก็บค่าเข้าชมผู้ใหญ่ 50 บาท เด็ก 20 บาท แต่ก็ไม่เพียงพอ

"แม้เมื่อเดือนพฤษภาคมที่ผ่านมา ทางจังหวัดร่วมกับสมาคมไทย-ญี่ปุ่น จะมีแผนบูรณะซ่อมแซมศูนย์แห่งนี้เพื่อฉลองวาระความสัมพันธ์ไทย-ญี่ปุ่น 140 ปีในปีหน้า แต่ไม่มีใครคาดการณ์ได้ว่าแผนงานจะต่อเนื่องหรือไม่ เพราะมีข่าวซ่อมแซมมาหลายระยะแล้วแต่ยังไม่รู้ผล จึงต้องให้มั่นใจว่าใครเป็นหน่วยงานรับผิดชอบหลักกันแน่" นายชิบ กล่าวในที่ประชุม

นายชิบ ยังได้ตั้งคำถามไปยังหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง ทั้งกระทรวงมหาดไทย กระทรวงการท่องเที่ยวและกีฬา กระทรวงวัฒนธรรม กรมธนารักษ์ กรมศิลปากร มหาวิทยาลัยราชภัฏพระนครศรีอยุธยา รวมถึงองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น ว่าหน่วยงานใดจะเป็นเจ้าภาพหลักอย่างแท้จริง

"ศูนย์แห่งนี้คือหน้าตาของประเทศ คือประวัติศาสตร์ของชาติไทย อย่าให้มันกลายเป็นประวัติศาสตร์ของความล่าช้าในการบริหารจัดการศูนย์ศึกษาประวัติศาสตร์พระนครศรีอยุธยา เนื่องจากการโยกไปโยกมา" นายชิบ กล่าว

ทั้งนี้ จากข้อมูลการลงพื้นที่ตรวจสอบของคณะอนุกรรมการเสริมสร้าง ขับเคลื่อน และติดตามการดำเนินงานด้านวิจัยและพัฒนา วุฒิสภา ซึ่งมีนายชิบ จิตนิยม เป็นประธานคณะอนุกรรมการฯ  เมื่อเดือนกรกฎาคม 2569 พบปัญหาเชิงโครงสร้างสะสมตั้งแต่ปี 2558 ทั้งความซ้ำซ้อนทางอำนาจกฎหมายระหว่างกรมศิลปากรกับท้องถิ่น และงบดำเนินงานที่ขาดแคลนอย่างหนัก โดย ปี 2561 มีงบดำเนินงานเพียง 195,000 บาท สวนทางงบซ่อมแซม 6.7 ล้านบาท คณะทำงานฯ จึงเสนอแนะให้รัฐบาลมอบหมายกระทรวงมหาดไทยเป็นหน่วยงานประสานหลัก ร่วมกับกรมธนารักษ์ กระทรวงวัฒนธรรม กระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม และจังหวัดพระนครศรีอยุธยา เร่งตรวจสอบสถานะที่ราชพัสดุและกำหนดเจ้าภาพตามกฎหมายพร้อมงบประจำให้ชัดเจนภายใน 90 วัน ควบคู่กับการดึงมหาวิทยาลัยราชภัฏพระนครศรีอยุธยามาร่วมฟื้นฟูงานวิชาการและนิทรรศการ เพื่อเปิดบริการให้ทันวาระ 140 ปี ความสัมพันธ์ไทย-ญี่ปุ่น ในปี 2570 อย่างยั่งยืน