วัดเกษมสำราญ ตั้งอยู่ในเขตอำเภอตระการพืชผล จังหวัดอุบลราชธานี เป็นวัดพัฒนาตัวอย่างที่ได้รับรางวัลผลงานดีเด่นประจำปี พ.ศ. 2552 ก่อตั้งเมื่อปี พ.ศ. 2291 เดิมชื่อวัดศรีโพธิ์ชัย ก่อนเปลี่ยนเป็นวัดเกษมสำราญในปี พ.ศ. 2484 เนื่องจากชื่อซ้ำกับวัดอื่นในพื้นที่ และสอดคล้องกับการปรับโครงสร้างการปกครองคณะสงฆ์ ชาวบ้านนิยมเรียกว่าวัดใหญ่

วัดเกษมสำราญถือเป็นวัดเก่าแก่และมีความสำคัญทางประวัติศาสตร์ในจังหวัดอุบลราชธานี โดยมีประวัติว่าครั้งหนึ่งเคยเป็นที่พักของพระผู้นำระดับสูงจากนครเวียงจันทน์ และพื้นที่หมู่บ้านเคยเป็นเมืองเกษมสีมาในช่วงปี พ.ศ. 2425–2452 ก่อนรวมกับเมืองอุตรปลนิคมและเปลี่ยนชื่อเป็นอำเภออุดรอุบล ปรับโครงสร้างการปกครองต่อเนื่องจนถึงปี พ.ศ. 2456 ก่อนเปลี่ยนกลับเป็นอำเภอเกษมสีมา และต่อมาถูกลดฐานะเป็นตำบลตามประกาศกระทรวงมหาดไทย

อาคารเสนาสนะของวัดประกอบด้วยอุโบสถขนาด 6x12 เมตร สร้างปี พ.ศ. 2487 ด้วยอิฐถือปูน มุงหลังคาไม้ช่อฟ้า ใบระกา ปรับปรุงหลังคาเป็นสังกะสีในปี พ.ศ. 2519 และปรับกลับเป็นไม้ในปี พ.ศ. 2554 พร้อมปรับปรุงช่อฟ้า ใบระกา หางหงส์ ให้สมบูรณ์ มีศาลาการเปรียญ 13x28 เมตร สร้างปี พ.ศ. 2530 วิหารขนาด 6.5x6.5 เมตร สร้างปี พ.ศ. 2533 และอาคารพิพิธภัณฑ์ขนาด 6x20 เมตร เป็นอาคารคอนกรีตเสริมเหล็กสองชั้น รวมถึงกุฎิรับรองพระอาคัณตุกะ

ปูชนียวัตถุสำคัญของวัด ได้แก่ พระบรมสารีริกธาตุประดิษฐานในอาคารพิพิธภัณฑ์ พระพุทธนิมิต พระพุทธรัตนมงคล ตู้เก็บใบลานจากเวียงจันทน์ พระพุทธรูปปูนปั้น เจดีย์อดีตเจ้าอาวาสหลายรูป และรอยพระพุทธบาทบนวิหารหอแก้ว

ลำดับเจ้าอาวาสวัดเกษมสำราญตั้งแต่ก่อตั้ง ได้แก่ ญาถ่านทุม พ.ศ. 2291–2320, ญาถ่านพรม พ.ศ. 2321–2332, ญาคูสม พ.ศ. 2333–2351, ญาคูซายอด พ.ศ. 2352–2370, ญาคูพันธ์ พ.ศ. 2394–2430, พระชัยสุริยงศ์ พ.ศ. 2431–2445, พระเครือ พ.ศ. 2446–2450, พระสมชาย พ.ศ. 2451–2459, พระปีด พ.ศ. 2460–2468, พ่อถ่านหัน พ.ศ. 2469–2486, พระอธิการวัน พ.ศ. 2487–2488, เจ้าคณะหมวดสิงห์ พ.ศ. 2489, พระครูนันทปัญญาจารย์ (พ่อถ่านพร) พ.ศ. 2489–2539 และพระครูเกษมธรรมานุวัตร (บุญชู) พ.ศ. 2539–ปัจจุบัน

วัดเกษมสำราญจึงเป็นแหล่งเรียนรู้ประวัติศาสตร์และศาสนสถานที่สำคัญ เหมาะสำหรับผู้สนใจกราบไหว้สักการะปูชนียวัตถุและศึกษาประวัติศาสตร์ท้องถิ่น