พะเยา – มหาวิทยาลัยพะเยาเปิดตัวข้าวเหนียวพันธุ์ใหม่ “หอม มพ.1” ผลงานวิจัยฝีมือนักวิชาการไทย มุ่งเป็นทางเลือกใหม่ให้เกษตรกรภาคเหนือตอนบน ชูจุดเด่นกลิ่นหอม นุ่ม รสดี ต้านทานโรค ให้ผลผลิตสูง และปลูกได้ยืดหยุ่นกว่าพันธุ์เดิม สร้างโอกาสเพิ่มรายได้อย่างยั่งยืน
เมื่อวันที่ 15 ธันวาคม 2568 ผู้สื่อข่าวรายงานว่า มหาวิทยาลัยพะเยาได้เปิดตัวข้าวเหนียวพันธุ์ใหม่ “หอม มพ.1” ซึ่งพัฒนาโดยทีมวิจัยคณะเกษตรศาสตร์และทรัพยากรธรรมชาติ เพื่อแก้ปัญหาข้อจำกัดของข้าวเหนียวพันธุ์ที่นิยมปลูกในพื้นที่ภาคเหนือ เช่น กข6 ที่มักประสบปัญหาโรคไหม้และปลูกได้เฉพาะบางฤดูกาล

ข้าวเหนียว “หอม มพ.1” เกิดจากการผสมข้าว 3 สายพันธุ์ ได้แก่ สันป่าตอง 1 กข6 และสายพันธุ์วิจัย RGD07585-5-B-MAS-12-1-MAS-14 โดยใช้กระบวนการปรับปรุงพันธุ์ควบคู่เทคโนโลยีการตรวจดีเอ็นเอ ส่งผลให้ได้ข้าวที่มีกลิ่นหอมชัดเจน มีความต้านทานโรคไหม้และโรคขอบใบแห้งได้ดี

ผลการทดลองปลูกพบว่า ข้าวเหนียวพันธุ์นี้ไม่ไวต่อช่วงแสง สามารถปลูกได้อย่างยืดหยุ่น ลำต้นแข็งแรง ความสูงเฉลี่ยประมาณ 126 เซนติเมตร รวงยาว เมล็ดใหญ่ ให้ผลผลิตเฉลี่ยประมาณ 830 กิโลกรัมต่อไร่ ใช้ระยะเวลาปลูกจนถึงเก็บเกี่ยวราว 140–150 วัน เหมาะสำหรับนาปีในพื้นที่ชลประทานของภาคเหนือตอนบน

ด้านคุณภาพการบริโภค ข้าวเหนียว “หอม มพ.1” มีกลิ่นหอมเด่น เมื่อนึ่งแล้วมีความนุ่ม เหมาะกับอาหารพื้นบ้านล้านนา รวมถึงการแปรรูปเพิ่มมูลค่าเป็นขนมพื้นเมืองหรือของฝากชุมชน ช่วยสร้างรายได้อย่างต่อเนื่องให้เกษตรกรและเศรษฐกิจท้องถิ่น

ปัจจุบัน ข้าวเหนียวพันธุ์ดังกล่าวได้รับการรับรองพันธุ์จากกรมวิชาการเกษตรแล้ว และอยู่ระหว่างการขยายการผลิตเมล็ดพันธุ์เพื่อกระจายสู่เกษตรกรในอนาคตอันใกล้ พร้อมเดินหน้าวิจัยต่อยอดเพื่อให้สามารถปลูกได้ในนาปรังและพื้นที่ที่มีข้อจำกัดด้านน้ำ

ความสำเร็จครั้งนี้สะท้อนบทบาทของมหาวิทยาลัยพะเยาในการพัฒนานวัตกรรมเพื่อชุมชน โดยล่าสุดยังได้จัดกิจกรรม “วิถีวัฒนธรรมแห่งท้องทุ่ง เกี่ยวข้าว ตีข้าว วิถีชาวล้านนา” เปิดพื้นที่เรียนรู้ผ่านการเก็บเกี่ยวข้าวเหนียว “หอม มพ.1” ในแปลงสาธิต เชื่อมโยงองค์ความรู้ทางวิชาการกับวิถีเกษตรดั้งเดิมอย่างยั่งยืน และถูกคาดหวังว่าจะเป็นอีกหนึ่งความหวังใหม่ของข้าวเหนียวไทยที่ช่วยเพิ่มผลผลิตและรายได้ให้ชุมชนภาคเหนืออย่างเป็นรูปธรรม