จังหวัดขอนแก่นประกาศเจตนารมณ์ขับเคลื่อน “ขอนแก่นโมเดล” บูรณาการนโยบาย สาธารณสุข การศึกษา และท้องถิ่น วางแผนปฏิบัติการปี 2569–2570 คุมเข้มบุหรี่และบุหรี่ไฟฟ้าในเด็ก–เยาวชน มุ่งสู่จังหวัดต้นแบบปลอดควันอย่างเป็นรูปธรรม

เมื่อเวลา 15.30 น. วันที่ 26 กุมภาพันธ์ 2569 ที่ห้องประชุมประชาสโมสร 1 โรงแรมอวานี ขอนแก่น โฮเทล อำเภอเมือง จังหวัดขอนแก่น นายยุทธนา โพธิวิหค รองผู้ว่าราชการจังหวัดขอนแก่น เป็นประธานแถลงข่าวประกาศขับเคลื่อน “ขอนแก่นโมเดล” บูรณาการความร่วมมือทุกภาคส่วน เพื่อมุ่งสู่จังหวัดปลอดบุหรี่และบุหรี่ไฟฟ้าอย่างเป็นระบบ โดยกำหนดกรอบแผนปฏิบัติการระยะ 2 ปี (พ.ศ.2569–2570) ตั้งเป้าเป็นจังหวัดต้นแบบ Zero E-Cig อย่างชัดเจน

การแถลงข่าวครั้งนี้มีผู้แทนหน่วยงานสำคัญเข้าร่วม อาทิ ศ.นพ.ประกิต วาทีสาธกกิจ ประธาน มูลนิธิรณรงค์เพื่อการไม่สูบบุหรี่ นพ.อภิชัย ลิมานนท์ นายแพทย์สาธารณสุขจังหวัดขอนแก่น ดร.นพ.หิรัญวุฒิ แพร่คุณธรรม ผู้อำนวยการ สำนักงานป้องกันควบคุมโรคที่ 7 นายบุญฤทธิ์ พาณิชย์รุ่งเรือง รองนายก เทศบาลนครขอนแก่น และนางสายหยุด ขันขวา ประธานจุดจัดการเพื่อโรงเรียนปลอดบุหรี่ จังหวัดขอนแก่น

นายยุทธนา โพธิวิหค กล่าวว่า จังหวัดขอนแก่นเดินหน้าขับเคลื่อน “ขอนแก่นโมเดล” อย่างเต็มรูปแบบ มุ่งบังคับใช้กฎหมายควบคุมยาสูบทั้งระบบ ควบคู่การสร้างพื้นที่สาธารณะปลอดภัยเพื่อคุณภาพชีวิตของประชาชน โดยจังหวัดขอนแก่นเคยได้รับการยอมรับจากกระทรวงสาธารณสุขว่ามีผลงานเด่นด้านการควบคุมยาสูบ พร้อมย้ำว่า “วันนี้ขอนแก่นไม่ใช่แค่ประกาศนโยบาย แต่กำลังแสดงพลังความร่วมมือจากทุกภาคส่วน เพื่อสร้างอนาคตที่ไร้ควันบุหรี่ให้แก่ลูกหลาน”

ด้าน ศ.นพ.ประกิต วาทีสาธกกิจ เน้นย้ำความสำคัญของกลไกระดับจังหวัดว่า ความสำเร็จในการควบคุมยาสูบต้องขับเคลื่อนเป็นระบบเดียวกัน ทั้งองค์ความรู้ นโยบาย และภาคีภาคประชาชน การมีทิศทางร่วมที่ชัดเจนจะช่วยเสริมพลัง “ขอนแก่นโมเดล” ให้เป็นเกราะป้องกันและหยุดยั้งการแพร่ระบาดของบุหรี่ไฟฟ้า ซึ่งกำลังคุกคามสุขภาวะของประชาชน โดยเฉพาะเด็กและเยาวชน

ขณะที่ ดร.นพ.หิรัญวุฒิ แพร่คุณธรรม ยืนยันความพร้อมของสำนักงานป้องกันควบคุมโรคที่ 7 ในการผลักดันนโยบาย “ประเทศไทยบุหรี่ไฟฟ้าต้องเป็นศูนย์ (Zero E-Cig)” ผ่านการเฝ้าระวัง การให้ความรู้ที่ถูกต้องเกี่ยวกับอันตรายของยาสูบรูปแบบใหม่ และการสนับสนุนการทำงานระดับพื้นที่อย่างจริงจัง โดยจังหวัดขอนแก่นมีความพร้อมทั้งด้านองค์ความรู้ ทรัพยากร และบุคลากร

นางสายหยุด ขันขวา เปิดเผยข้อมูลจากการสำรวจของสำนักงานสถิติแห่งชาติ พ.ศ.2567 ระบุว่า จังหวัดขอนแก่นมีอัตราการสูบบุหรี่ร้อยละ 18.91 อยู่ลำดับที่ 7 ของภาคอีสาน และลำดับที่ 27 ของประเทศ ถือว่ายังค่อนข้างสูง เครือข่ายจึงร่วมกันกำหนดเป้าหมายในระยะ 2 ปี (พ.ศ.2569–2570) ลดอัตราการสูบบุหรี่ของจังหวัดให้เหลือร้อยละ 17 และให้อัตราการสูบบุหรี่รวมถึงบุหรี่ไฟฟ้าในเด็กและเยาวชนไม่เพิ่มขึ้น พร้อมเร่งสร้างภูมิคุ้มกันให้เยาวชนรู้เท่าทันกลยุทธ์ของบริษัทบุหรี่ ไม่ตกเป็นเหยื่อการเสพติดนิโคตินทุกรูปแบบ

นายบุญฤทธิ์ พาณิชย์รุ่งเรือง กล่าวเสริมว่า องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นเปรียบเสมือน “ทัพหน้า” ที่ใกล้ชิดประชาชนมากที่สุด เทศบาลนครขอนแก่นได้ดำเนินการสร้างสิ่งแวดล้อมเอื้อต่อสุขภาพอย่างต่อเนื่อง ทั้งการจัดพื้นที่สาธารณะปลอดบุหรี่ การตรวจเข้มการจำหน่ายบุหรี่แก่ผู้มีอายุต่ำกว่า 20 ปี และการปราบปรามร้านขายบุหรี่ไฟฟ้าซึ่งผิดกฎหมาย รวมถึงสนับสนุนให้การเลิกบุหรี่เข้าถึงได้ง่าย พร้อมขยายบทเรียนสู่ท้องถิ่นอื่นในจังหวัด

ด้าน นพ.อภิชัย ลิมานนท์ นายแพทย์สาธารณสุขจังหวัดขอนแก่น กล่าวว่า สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดจะทำหน้าที่เป็นศูนย์กลางบูรณาการ เชื่อมโยงฝ่ายปกครอง ตำรวจ และสถานศึกษา เพื่อบังคับใช้กฎหมายอย่างเข้มงวด ตั้งแต่การคัดกรอง บำบัด ป้องกันนักสูบหน้าใหม่ การควบคุมการเข้าถึงในทุกมิติ และการสร้างสภาพแวดล้อมปลอดควัน โดยข้อเสนอจากเวทีครั้งนี้จะถูกบรรจุในแผนยุทธศาสตร์สาธารณสุขจังหวัดปี 2569–2570 ภายใต้กลไกคณะกรรมการควบคุมผลิตภัณฑ์ยาสูบจังหวัด (คผยจ.) ที่มีการติดตามประเมินผลอย่างต่อเนื่อง

ทั้งนี้ การแถลงข่าวจัดโดยมูลนิธิรณรงค์เพื่อการไม่สูบบุหรี่ ร่วมกับจุดจัดการเพื่อโรงเรียนปลอดบุหรี่ จังหวัดขอนแก่น สำนักงานป้องกันควบคุมโรคที่ 7 สาธารณสุขจังหวัดขอนแก่น เทศบาลนครขอนแก่น สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษาขอนแก่น และสำนักงานประชาสัมพันธ์ที่ 1 ขอนแก่น โดยได้รับการสนับสนุนจาก สำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.) นับเป็นจุดเริ่มต้นสำคัญของการรวมพลังทุกภาคี เพื่อขับเคลื่อนจังหวัดขอนแก่นสู่สังคมปลอดบุหรี่และบุหรี่ไฟฟ้าอย่างยั่งยืนต่อไป.