วันที่ 31 พฤษภาคม 2569 เวลา 09.00 น. บริเวณสะพานข้ามแม่น้ำกก บ้านท่าตอน อำเภอแม่อาย จังหวัดเชียงใหม่ เครือข่ายประชาชนปกป้องแม่น้ำกก สาย รวก โขง และสาละวิน ร่วมกับมูลนิธิร่มไทย และองค์การบริหารส่วนตำบลท่าตอน เปิดกิจกรรม “ธรรมยาตราเพื่อปกป้องแม่น้ำกก สาย รวก โขง และสาละวิน” ท่ามกลางพระภิกษุสามเณร นักวิชาการ ภาคประชาชน และเยาวชนจากหลายพื้นที่เข้าร่วมกว่า 600 คน

การเดินธรรมยาตราครั้งนี้จัดขึ้นระหว่างวันที่ 31 พฤษภาคม – 5 มิถุนายน 2569 เป็นระยะทางกว่า 60 กิโลเมตร จากสะพานท่าตอน อำเภอแม่อาย จังหวัดเชียงใหม่ มุ่งหน้าสู่จังหวัดเชียงราย ก่อนสิ้นสุดที่ศาลากลางจังหวัดเชียงรายในวันสิ่งแวดล้อมโลก 5 มิถุนายน เพื่อสะท้อนปัญหาการปนเปื้อนของสารพิษและโลหะหนักในลุ่มน้ำสำคัญของภาคเหนือ พร้อมรวบรวมข้อเสนอจากประชาชนส่งถึงรัฐบาล

พิธีเปิดมี นายนิติฬ์ปกรน์ แสงสุวรรณ นายอำเภอแม่อาย เป็นประธาน โดยระบุว่า สายน้ำเป็นทรัพยากรที่เชื่อมโยงผู้คนหลายประเทศเข้าด้วยกัน แต่ปัจจุบันกำลังเผชิญผลกระทบจากสารเคมีและกิจกรรมเหมืองแร่บริเวณต้นน้ำ ซึ่งส่งผลต่อคุณภาพชีวิตและความมั่นคงของประชาชน การแก้ไขปัญหาจึงต้องอาศัยความร่วมมือจากทุกภาคส่วน

ด้าน นางเตือนใจ ดีเทศน์ อดีตสมาชิกวุฒิสภาจังหวัดเชียงราย กล่าวว่า การทำเหมืองแร่ที่ขาดหลักธรรมาภิบาลกำลังสร้างผลกระทบต่อระบบนิเวศและชุมชนในวงกว้าง พร้อมย้ำว่าการเดินธรรมยาตราครั้งนี้เป็นการประกาศจุดยืนของประชาชนในการปกป้องทรัพยากรน้ำจากปัญหามลพิษข้ามพรมแดน

ขณะที่ นายบุญโรจน์ กองแก้ว นายกองค์การบริหารส่วนตำบลท่าตอน กล่าวว่า ตลอดระยะเวลากว่า 1 ปีที่ผ่านมา ชาวบ้านยังคงใช้ชีวิตท่ามกลางความกังวลจากการตรวจพบสารโลหะหนักในแม่น้ำกก ส่งผลกระทบต่อการใช้น้ำ การเกษตร และการท่องเที่ยว พร้อมเรียกร้องให้ภาครัฐเร่งแก้ไขปัญหาที่ต้นตอจากกิจกรรมเหมืองแร่ในพื้นที่ต้นน้ำ

ด้าน นายนิวัฒน์ ร้อยแก้ว ประธานกลุ่มรักษ์เชียงของ ระบุว่า การเดินธรรมยาตราครั้งนี้เป็นจุดเริ่มต้นของการรวบรวมเสียงจากประชาชนตลอดแนวลุ่มน้ำ เพื่อนำข้อเสนอส่งถึงรัฐบาล และเรียกร้องให้นายกรัฐมนตรีลงพื้นที่รับฟังปัญหาด้วยตนเอง

ตลอดเส้นทางการเดินธรรมยาตราจะมีการจัดเวทีรับฟังปัญหาและผลกระทบจากประชาชนในพื้นที่ลุ่มน้ำกก สาย รวก โขง และสาละวิน ก่อนรวมพลังครั้งใหญ่ในวันที่ 5 มิถุนายน ภายใต้กิจกรรม “5 สายน้ำ 5 บาดแผล” เพื่อยื่นข้อเสนอเชิงนโยบายต่อรัฐบาลในการเร่งแก้ไขปัญหาสารพิษและฟื้นฟูระบบนิเวศอย่างเป็นรูปธรรม