กรมควบคุมโรคยืนยันผลตรวจพบผู้ติดเชื้อพยาธิใบไม้ตับ 8 ราย ใน 2 มหาวิทยาลัย ด้านแพทย์ รพ.ศรีนครินทร์ เตือนแม้ติดพยาธิเพียง 1 ตัวก็เสี่ยงมะเร็งท่อน้ำดี

กรมควบคุมโรค กระทรวงสาธารณสุข เปิดเผยผลการตรวจยืนยันทางห้องปฏิบัติการกรณีการคัดกรองพยาธิใบไม้ตับในกลุ่มนิสิตและนักศึกษา มหาวิทยาลัยมหาสารคาม และมหาวิทยาลัยราชภัฏมหาสารคาม โดย นพ.มณเฑียร คณาสวัสดิ์ อธิบดีกรมควบคุมโรค ระบุว่า ข้อมูล ณ วันที่ 27 ก.ค. 2569 มีผู้มีผลตรวจคัดกรองปัสสาวะด้วยชุดตรวจ OV-ATK เป็นบวกจำนวน 4,233 ราย ซึ่งอยู่ระหว่างการตรวจอุจจาระเพื่อยืนยันผลตามมาตรฐาน

สำหรับการตรวจอุจจาระกลุ่มนิสิตมหาวิทยาลัยมหาสารคาม ดำเนินการตรวจแล้ว 942 ราย จากผู้ส่งตรวจทั้งหมด 1,440 ราย ด้วยวิธี FECT (Formalin-Ethyl Acetate Concentration Technique) พบผู้ติดเชื้อพยาธิใบไม้ตับ (Opisthorchis viverrini) จำนวน 4 ราย และพบปรสิตชนิดอื่นรวม 18 ราย ได้แก่ พยาธิปากขอ 4 ราย, พยาธิใบไม้ลำไส้ขนาดเล็ก 1 ราย, โปรโตซัว Sarcocystis sp. 2 ราย, Blastocystis sp. 1 ราย, Giardia lamblia 2 ราย และ Entamoeba coli 4 ราย

ขณะที่ผลการตรวจนักศึกษามหาวิทยาลัยราชภัฏมหาสารคาม จำนวน 310 ราย ด้วยวิธี Modified Kato-Katz และ FECT พบผู้ติดเชื้อพยาธิรวม 17 ราย แบ่งเป็น พยาธิใบไม้ตับ 4 ราย, พยาธิใบไม้ลำไส้ขนาดเล็ก 4 ราย, พยาธิตัวตืด 6 ราย, พยาธิสตรองจิลอยด์ 2 ราย และพยาธิแส้ม้า 1 ราย

อธิบดีกรมควบคุมโรค ย้ำว่า ผลตรวจปัสสาวะด้วยชุดตรวจ OV-ATK ที่เป็นบวก ยังไม่ถือเป็นการยืนยันการติดเชื้อตามมาตรฐานทางการแพทย์ ผู้ที่มีผลบวกทุกรายจะต้องได้รับการตรวจอุจจาระด้วยวิธี Modified Kato-Katz หรือ FECT เพื่อตรวจหาไข่พยาธิใบไม้ตับ จึงจะถือเป็นผู้ติดเชื้อยืนยัน โดยกรมควบคุมโรคเร่งตรวจตัวอย่างที่เหลือ พร้อมจัดระบบดูแลรักษาผู้ป่วย และนำข้อมูลไปวางแผนป้องกันและควบคุมโรคต่อไป

ด้าน ผศ.ดร.นพ.อรรถพล ติตะปัญ หัวหน้าศูนย์ความเป็นเลิศทางการแพทย์โรคมะเร็งท่อน้ำดี โรงพยาบาลศรีนครินทร์ คณะแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น และรองประธานมูลนิธิมะเร็งท่อน้ำดี มหาวิทยาลัยขอนแก่น ได้เปิดเผยเคสผู้ป่วยหญิงอายุประมาณ 70 ปี ที่มีสุขภาพแข็งแรง แต่ตรวจพบมะเร็งท่อน้ำดีและเข้ารับการผ่าตัด ซึ่งจากการตรวจชิ้นเนื้อทางพยาธิวิทยาหลังผ่าตัด พบพยาธิใบไม้ตับเพียง 1 ตัว แม้ผลตรวจอุจจาระก่อนผ่าตัดจะไม่พบไข่พยาธิก็ตาม แต่ผลตรวจ OV-ATK จากปัสสาวะให้ผลเป็นบวก สะท้อนว่าการติดเชื้อพยาธิใบไม้ตับเพียงปริมาณน้อย (Light infection) ก็สร้างความเสี่ยงต่อการเกิดโรคมะเร็งท่อน้ำดีได้

ขณะที่ รศ.ดร.ทนพญ.วัชรินทร์ ลอยลม รักษาการผู้อำนวยการสถาบันวิจัยมะเร็งท่อน้ำดี มหาวิทยาลัยขอนแก่น อธิบายเพิ่มเติมว่า การตรวจอุจจาระไม่พบไข่พยาธิไม่ได้หมายความว่าไม่มีพยาธิในร่างกาย เนื่องจากไข่พยาธิอาจไม่ถูกขับออกมาในขณะตรวจ ส่วนการตรวจแอนติเจนของพยาธิในปัสสาวะด้วยชุดตรวจ OV-ATK มีความไวและตรวจพบได้เร็ว จึงเป็นเครื่องมือคัดกรองความเสี่ยงเบื้องต้นที่มีประสิทธิภาพ ทั้งนี้ ผู้เชี่ยวชาญเน้นย้ำให้ประชาชนหลีกเลี่ยงการบริโภคปลาน้ำจืดดิบ หรืออาหารปรุงสุกๆ ดิบๆ โดยยึดหลัก "กินสุก ปลอดภัยที่สุด" เพื่อป้องกันการติดเชื้อและลดความเสี่ยงโรคมะเร็งท่อน้ำดีในระยะยาว