กระทรวงสาธารณสุข เดินหน้าป้องกันโรคติดต่อนำโดยแมลง เร่งรัดกำจัดไข้มาลาเรียให้หมดไปจากประเทศ ประชาชนในพื้นที่ห่างไกลเข้าถึงการเฝ้าระวังโรค ตรวจวินิจฉัยและรักษา ส่วนไข้เลือดออก แม้ปี 69 ผู้ป่วยจะลดลงกว่าเท่าตัว แต่วัยทำงานยังเสี่ยงเสียชีวิตสูง มุ่งใช้ยุทธศาสตร์ "ลดป่วย ลดตาย" เน้น 3 จุดสำคัญ โรงเรียน/โรงงานปลอดโรค โรงพยาบาลคัดกรอง วินิจฉัย รักษารวดเร็ว ผลักดันใช้วัคซีนไข้เลือดออกเสริมสร้างภูมิคุ้มกัน ลดเจ็บป่วยรุนแรง ลดเสียชีวิต

เมื่อวันที่ 18 สิงหาคม 2569  ที่ อาคารอิมแพ็คฟอรั่ม จังหวัดนนทบุรี นายพัฒนา พร้อมพัฒน์ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงสาธารณสุข เปิดงานรณรงค์รวมพลังภาคี สร้างนวัตกรรม ขับเคลื่อนประเทศไทยสู่ความเป็นเลิศด้านการป้องกันโรคติดต่อนำโดยแมลง (Thailand Vector-borne Diseases Excellence 2026) พร้อมมอบรางวัลบุคคลและหน่วยงานต้นแบบที่ดำเนินงานด้านโรคติดต่อนำโดยแมลง โดยมี นายแพทย์มณเฑียร คณาสวัสดิ์ อธิบดีกรมควบคุมโรค พร้อมด้วยผู้บริหาร และภาคีเครือข่ายภาครัฐและเอกชน ผู้เชี่ยวชาญ อาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน (อสม.) อาสาสมัครสาธารณสุขกรุงเทพมหานคร (อสส.) และประชาชนกว่า 400 คน ร่วมงาน 

นายพัฒนา กล่าวว่า โรคติดต่อนำโดยแมลงเป็นภัยคุกคามทางสาธารณสุขที่สำคัญ ซึ่งต้องอาศัยการดำเนินงานอย่างต่อเนื่อง และมีการตอบสนองอย่างทันท่วงที กระทรวงสาธารณสุขจึงให้ความสำคัญกับการประยุกต์ใช้นวัตกรรมและเทคโนโลยีทางการแพทย์สมัยใหม่ ควบคู่กับการเสริมสร้างความเข้มแข็งของภาคีเครือข่ายในระดับพื้นที่ โดยเฉพาะพลังของ อสม. และ อสส. และความร่วมมือของชุมชน ซึ่งถือเป็นหัวใจสำคัญที่จะทำให้การป้องกันและควบคุมโรคในชุมชนเป็นไปอย่างมีประสิทธิภาพและยั่งยืน นำไปสู่การเป็นชุมชนปลอดโรคอย่างแท้จริง โดยโรคติดต่อนำโดยแมลงที่สำคัญ 2 โรค ได้แก่ ไข้มาลาเรีย ประเทศไทยมีเป้าหมายที่ชัดเจนในการเร่งรัดกำจัดให้หมดไป โดยเฉพาะการดำเนินงานสนองพระราชดำริ ภายใต้โครงการพัฒนาเด็กและเยาวชนในถิ่นทุรกันดาร (กพด.) เพื่อคุ้มครองสุขภาพของเด็กและเยาวชน ตลอดจนประชาชนในพื้นที่ห่างไกล พื้นที่ชายขอบ และพื้นที่เสี่ยงสูง ให้สามารถเข้าถึงการเฝ้าระวังโรค การตรวจวินิจฉัยและการรักษา และบริการสาธารณสุขได้อย่างทั่วถึงและเท่าเทียม

สำหรับโรคไข้เลือดออก กระทรวงสาธารณสุขมุ่งดำเนินงานตามยุทธศาสตร์ "ลดป่วย ลดตาย" ให้เกิดผลอย่างเป็นรูปธรรม โดยเน้น 3 พื้นที่สำคัญ ได้แก่ 1) โรงเรียนปลอดไข้เลือดออก ปัจจุบันดำเนินงานแล้ว 356 แห่ง ใน 51 จังหวัด เพื่อคุ้มครองเด็กวัยเรียน 2) โรงงานปลอดไข้เลือดออก เข้าร่วมแล้ว 69 แห่ง ใน 29 จังหวัด ตั้งเป้าขยายครอบคลุมโรงงานทั่วประเทศภายใน 5 ปี และ 3) โรงพยาบาล จัดตั้ง Dengue Smart Care ยกระดับการคัดกรอง วินิจฉัย และรักษาที่รวดเร็ว นำร่องในโรงพยาบาลพื้นที่เสี่ยง 223 แห่ง และขยายให้ครอบคลุมโรงพยาบาลชุมชนทั่วประเทศ 780 แห่ง ภายใน 5 ปี พร้อมทั้งพิจารณานำวัคซีนไข้เลือดออกมาใช้เสริมสร้างภูมิคุ้มกันแก่ประชาชน เพื่อลดความเสี่ยงของการเจ็บป่วยรุนแรง และลดการเสียชีวิต  

ด้านนายแพทย์มณเฑียร กล่าวว่า สถานการณ์โรคไข้เลือดออก ตั้งแต่วันที่ 1 มกราคม - 5 สิงหาคม 2569 พบผู้ป่วยสะสม 18,534 ราย  ซึ่งต่ำกว่าปีที่ผ่านมา ณ ช่วงเวลาเดียวกันถึง 2 เท่า อย่างไรก็ตาม กลุ่มผู้ป่วยสูงสุดยังคงเป็นเด็กวัยเรียน (อายุ 10–19 ปี) ขณะที่ผู้เสียชีวิตส่วนใหญ่ (สะสม 28 ราย) เป็นกลุ่มผู้สูงอายุ 60 ปีขึ้นไป และกลุ่มวัยทำงานที่มีโรคประจำตัว ซึ่งประชาชนสามารถทำให้ชุมชนที่อยู่ปลอดจากโรคไข้เลือดออก รวมทั้งโรคไข้ปวดข้อยุงลาย และโรคติดเชื้อไวรัสซิกา ที่นำโดยยุงลายได้ โดยร่วมกันกำจัดแหล่งเพาะพันธุ์ยุงลาย ตามมาตรการ 3 เก็บป้องกัน 3 โรค ได้แก่ เก็บบ้าน ให้สะอาดไม่ให้ยุงลายเข้ามาเกาะพัก เก็บภาชนะกักเก็บน้ำ ให้มิดชิดเพื่อป้องกันยุงลายลงไปวางไข่ เก็บขยะ ภายในบริเวณบ้าน ให้เรียบร้อยไม่ให้เป็นแหล่งเพาะพันธุ์ยุงลาย รวมทั้งป้องกันตนเองและบุคคลในครอบครัวไม่ให้ถูกยุงกัด