เมื่อวันที่  1 มีนาคม 2569 ผู้สื่อข่าวรายงานว่า สำนักข่าวท้องถิ่นของอินเดีย มีการรายงานข่าวการสอบสวน วัดต่างชาติกว่า 50 แห่ง ในพุทธคยา ซึ่งจำนวนมากเป็นวัดไทย หลังได้รับการร้องเรียนจากกลุ่มธุรกิจในพื้นที่โดยเฉพาะ สมาคมผู้ประกอบการโรงแรมในพุทธคยา โดยอ้างว่าวัดบางแห่งมีการเปิดห้องเช่า ให้นักท่องเที่ยวและผู้แสวงบุญ รวมถึงมีการขายของที่ระลึกต่างๆทำให้รัฐและธุรกิจท้องถิ่นของอินเดียสูญเสียรายได้  และบางแห่งมีการบุกรุกที่ดินสาธารณะ การซื้อขายที่ดินผิดกฎหมายด้วย  ทำให้วัดที่อยู่ระหว่างการก่อสร้างต้องถูกระงับ โดยปลัดรัฐบาลรัฐพิหารได้สั่งการให้มีการไต่สวนกรณีดังกล่าวภายใน 30 วัน นับตั้งแต่ วันที่ 7 กุมภาพันธ์ ที่ผ่านมา   

ผู้สื่อข่าวได้ติดต่อไปยังแหล่งข่าว หนึ่งในพระสงฆ์ไทยที่ปฏิบัติศาสนกิจเผยแพร่ ในประเทศอินเดีย ซึ่งได้พำนักอยู่ ณ วัดไทยแห่งหนึ่งในพุทธคยา ได้รับทราบข้อมูลว่า วัดไทยในพุทธคยาบางแห่งกำลังประสบปัญหา ถูกฟ้องร้องจากหน่วยงานในพื้นที่จริง ทำให้ขณะนี้มีวัดไทยต้องต่อสู้กับการสืบสวนเรื่องดังกล่าวโดดเดี่ยวเพียงลำพัง บางวัดที่อยู่ระหว่างการก่อสร้างก็ต้องโดนระงับ โดยที่ไม่มีหน่วยงานของรัฐบาลไทย หรือหน่วยงานกำกับดูแลพระธรรมทูต ในประเทศอินเดีย เข้าไปให้ความช่วยเหลืออย่างจริงจัง  

แหล่งข่าวระบุว่าวัดไทยในพุทธคยา ได้รับการเชิญชวนจากรัฐบาลอินเดียพร้อมๆ กับชาวพุทธนานาชาติ พร้อมคำมั่นสัญญาที่จะ สนับสนุนจากภาครัฐของอินเดีย ให้สร้างขึ้นเพื่อช่วยส่งเสริมการเผยแผ่พระพุทธศาสนา กลับสู่แดนพุทธภูมิ ทั้งยังทำให้เมืองพุทธคยา ซึ่งเป็น สถานที่ตรัสรู้ของพระสัมมาสัมพุทธเจ้าได้รับการพัฒนา มีผู้คนจากทั่วโลก โดยเฉพาะชาวพุทธไทยที่ถือเป็นกลุ่มประเทศแรกๆ หลั่งไหลเข้ามาแสวงบุญจน เศรษฐกิจในพื้นที่ดีขึ้น แต่ต่อมาถูกหน่วยงานท้องถิ่นเข้าบังคับใช้กฎหมาย รวมถึงถูกฉ้อโกงโดยคนท้องถิ่น ซึ่งเป็นปัญหาที่คณะสงฆ์ไทยไม่รู้ข้อกฎหมายท้องถิ่นของอินเดีย และไม่มีหน่วยงานของไทยไปอำนวยความสะดวกเท่าที่ควร จึงเกิดปัญหานี้ขึ้นมาตลอดหลายสิบปี บางกรณีคนในท้องถิ่นมีการปล่อยขายที่ดินให้วัดไทยออกเอกสารโดยหน่วยงานถิ่นครบถ้วน แต่เมื่อซื้อไปและอยู่ระหว่างก่อสร้างวัดหรือพระพุทธรูปกลับถูกร้องเรียนว่าผิดกฎหมาย ถูกตรวจสอบเรื่องต่างๆต้องจ่ายค่าปรับอยู่ตลอด 
 
ส่วนกรณีที่อ้างว่าวัดไทยเปิดห้องเช่าให้นักท่องเที่ยวและผู้แสวงบุญนั้น ข้อเท็จจริงเป็นเพราะผู้แสวงบุญคนไทยนิยมเข้าพักและปฏิบัติธรรมที่วัด ซึ่งทางวัดจัดสรรที่พักให้ฟรีแต่ด้วยวัฒนธรรมคนไทยก็มักจะทำบุญให้กับทางวัดเพื่อทำนุบำรุงวัดทำให้ถูกร้องเรียนว่าเป็นการปล่อยเช่า เช่นเดียวกับการเข้าปฎิบัติธรรมที่วัด ในประเทศไทย ซึ่งไม่มีการเรียกเก็บค่าที่พัก ค่าอาหาร หรือค่าใช้จ่ายใดๆ เพียงแต่ต้องปฏิบัติตามกฎระเบียบของวัด เพื่อความเรียบร้อย สิ่งนี้ก็กลายเป็นเรื่องที่หน่วยงานท้องถิ่นเข้ามาตรวจสอบและหาประเด็นมาเรียกค่าปรับอยู่เสมอด้วย 
 
ขณะที่ความเคลื่อนไหว ของสถานกงสุลใหญ่ไทย ณ เมืองกัลกัตตา ประเทศอินเดีย มีเพียงการออกเอกสารแนะนำให้วัดไทยทุกแห่งในรัฐพิหารปฏิบัติตามกฎระเบียบท้องถิ่นโดยเคร่งครัด หลีกเลี่ยงการดำเนินกิจกรรมที่อาจส่อไปในเชิงพาณิชย์ อาทิ การติดป้ายราคาสินค้าที่จำหน่ายในวัด การเปิดบริการห้องพักในวัดแข่งกับธุรกิจโรงแรมท้องถิ่น เป็นต้น  แต่ไม่ได้มีการส่งเจ้าหน้าที่เข้าไปรับทราบข้อเท็จจริงที่วัดไทยกำลังเผชิญอยู่เวลานี้