“ยศชนัน” เปิดวิสัยทัศน์เวที NAC2026 ชูวิทยาศาสตร์ขับเคลื่อนเศรษฐกิจ ตั้งเป้าปี 73 เพิ่ม GDP เศรษฐกิจสีเขียว 3% พัฒนากำลังคน 20 ล้านคน ลดความเสี่ยงคาร์บอน 30% สร้างนวัตกรรมเชิงพาณิชย์ 5,000 รายการ ลั่น “พร้อมรับความเสี่ยงแทนนักวิจัย’ 

เมื่อวันที่ 27 เม.ย. 2569 ศ.ดร.ยศชนัน วงศ์สวัสดิ์ รองนายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (อว.) เป็นวิทยากรร่วมเสวนาในหัวข้อสัมมนา “Net Zero: Beyond the Environment Shaping Lives and Economies: เปลี่ยนวิถีชีวิตพลิกเกมเศรษฐกิจด้วย Net Zero” ภายในงานการประชุมวิชาการประจำปี ครั้งที่ 21 (NAC2026) ภายใต้หัวข้อ “เศรษฐกิจยั่งยืนด้วยวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี (Sustainable Economy through Science and Technology)” โดยมี ศ.ดร.ศุภชัย ปทุมนากุล ปลัดกระทรวง อว.  ดนุพร ปุณณกันต์ ทพญ.ศรีญาดา ปาลิมาพันธ์ ที่ปรึกษา รมว.อว. นายฉัตริน จันทร์หอม เลขานุการ รมว.อว. ศ.ดร. ชูกิจ ลิมปิจํานงค์ ผู้อํานวยการสํานักงานพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติ (สวทช.) ตลอดจนคณะผู้บริหาร เข้าร่วม ณ ห้องประชุมออดิทอเรียม อาคารศูนย์ประชุมอุทยานวิทยาศาสตร์ประเทศไทย ต.คลองหนึ่ง อ.คลองหลวง จ.ปทุมธานี

ศ.ดร.ยศชนัน กล่าวว่า รัฐบาลจะเดินหน้าโมเดลเศรษฐกิจ BCG ต่อไปโดยไม่ทิ้งรากฐานเดิม แต่จะนำมาเป็นเครื่องยนต์หลักในการขับเคลื่อนเศรษฐกิจเพื่อสุขภาวะ (Wellness Economy) ตั้งแต่อากาศสะอาด อาหารปลอดภัย และเครื่องมือแพทย์ การทำธุรกิจคาร์บอนต่ำต้องตรวจสอบลึกถึงห่วงโซ่มูลค่า และนวัตกรรมต้องตอบโจทย์กระบวนการผลิตไปจนถึงระบบโลจิสติกส์ รวมทั้งต้องไม่เอาเปรียบแรงงาน หรือเอารัดเอาเปรียบผู้ใด ที่สำคัญผู้ปฏิบัติงานได้รับค่าตอบแทนที่เท่าเทียม 

ทั้งนี้ อว. ได้วางทิศทางเศรษฐกิจไทยผ่าน 2 เครื่องยนต์หลัก เครื่องยนต์แรกคือ การอัปเกรดอุตสาหกรรมเดิมที่ไทยมีฐานอยู่แล้ว ทั้งภาคเกษตรผ่านการทำเกษตรแม่นยำ (Precision Agriculture) ภาคอุตสาหกรรม และภาคบริการ เพื่อเพิ่มผลิตภาพและลดต้นทุน ส่วนเครื่องยนต์ที่สองคือการสร้างอุตสาหกรรมใหม่ ผ่านเทคโนโลยีขั้นแนวหน้า (Frontier Industries) เช่น อุตสาหกรรมอวกาศ ยานยนต์ไฟฟ้า (EV) 

ส่วนด้านการปล่อยก๊าซเรือนกระจกสุทธิเป็นศูนย์ (Net Zoro) เมื่อกติกาการค้าโลกกำลังเปลี่ยนไป คาร์บอนกลายเป็นกำแพงภาษีผ่านนโยบายมาตรการปรับราคาคาร์บอนก่อนเข้าพรมแดน (CBAM) หากผู้ประกอบการไทยไม่ปรับตัวจะสูญเสียโอกาสทางเศรษฐกิจทันที การเปลี่ยนผ่านเรื่องนี้จึงมีความสำคัญเทียบเท่ากับความมั่นคงของชาติ (National Security) การลงทุนเทคโนโลยีสีเขียวคือการป้องกันความเสี่ยง หากปล่อยให้คาร์บอนเพิ่มขึ้น ความเสียหายจะทวีคูณไปอย่างไม่มีที่สิ้นสุด เป้าหมาย Net Zero จึงเป็นจุดเดียวที่จะหยุดยั้งการทวีคูณของความเสียหายได้ เพราะหากไม่สามารถลดผลกระทบให้เป็นศูนย์ได้ ท้ายที่สุดประเทศก็จะไม่อาจอยู่รอดได้ ปัญหาเรื่องการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ (Climate Change) เป็นเรื่องที่รอไม่ได้ การพัฒนานวัตกรรมยุคใหม่จึงต้องใช้กลยุทธ์ Backcasting คือการตั้งเป้าหมายของประเทศในปี ค.ศ. 2030 ไว้ก่อน แล้วถอยกลับมาวางแผนเพื่อแก้ปัญหานักวิจัยที่มักเริ่มต้นทำงานจากความถนัดของตนเองเพียงอย่างเดียว

รองนายกฯ และ รมว.อว. กล่าวต่อว่า นอกจากนี้ ในประเด็นวางบทบาท อว. และพลังการทูตวิทยาศาสตร์ ต้องกำหนดหมุดหมายสำคัญให้แก่บุคลากรสายวิทยาศาสตร์ ในสภาวะที่ประเทศเผชิญวิกฤต นักวิจัยและวิศวกรต้องทำหน้าที่เป็นคลังสมอง (Think Tank) เพื่อยกระดับประเทศไทยสู่การเป็นประเทศที่มีรายได้สูง โดย กระทรวง อว. ได้กำหนดบทบาทองค์กรไว้ 3 มิติ มิติแรกคือการเป็นผู้สร้างระบบนิเวศ (Ecosystem Builder) ที่กระตุ้นให้คนอยากทำงาน มิติที่สองคือการเป็นผู้บูรณาการระบบ (System Integrator) รวบรวมทุกภาคส่วนเข้าด้วยกัน และมิติสุดท้ายคือการเป็นตัวเร่งการขยายผล (Accelerator) สนับสนุนให้นักนวัตกรออกไประดมทุนต่างประเทศหากตลาดไทยยังไม่พร้อม 

ศ.ดร.ยศชนัน กล่าวอีกว่า นอกจากนี้ กระทรวง อว. ตั้งเป้าผลลัพธ์ภายในปี 2030 ได้แก่ เพิ่ม GDP จากเศรษฐกิจสีเขียว 3% พัฒนากำลังคน 20 ล้านคน ลดความเสี่ยงคาร์บอน 30% และสร้างนวัตกรรมเชิงพาณิชย์ 5,000 รายการ 

“ขอให้คำมั่นต่อนักวิจัยว่า ผมพร้อมเป็นผู้สนับสนุนอยู่เบื้องหลัง หากมีแรงปะทะหรือผลกระทบใดเกิดขึ้น พร้อมจะเป็นผู้รับความเสี่ยงแทน ขอให้นักวิจัยทุกท่านทำหน้าที่เป็นกองหน้าและเดินหน้าขับเคลื่อนงานได้อย่างเต็มกำลัง” ศ.ดร.ยศชนัน กล่าวทิ้งท้าย