เมื่อวันที่ 11  พฤษภาคม 2569  สำนักงานบริหารและพัฒนาองค์ความรู้ (องค์การมหาชน) หรือ OKMD ประกาศเดินหน้าจัดตั้ง “ศูนย์การเรียนรู้แห่งชาติ (National Knowledge Center: NKC)” บนพื้นที่กว่า 16,000 ตารางเมตร บนถนนราชดำเนินกลาง โดยวางบทบาทให้เป็น “โครงสร้างพื้นฐานทางปัญญาของประเทศ” (National Intellectual Infrastructure) เพื่อรองรับเศรษฐกิจฐานความรู้และการเปลี่ยนแปลงของโลกในยุคปัญญาประดิษฐ์

การประกาศดังกล่าวมีขึ้นในงาน “OKMD Next to the Future: 22 ปี กับการออกแบบระบบนิเวศแห่งการเรียนรู้ของประเทศไทย” ซึ่งสะท้อนการยกระดับจาก “องค์กรความรู้” สู่ “ระบบนิเวศความรู้ระดับชาติ” ที่เชื่อมโยงองค์ความรู้ เครือข่าย และผู้คนเข้าด้วยกันอย่างเป็นระบบ เพื่อเพิ่มขีดความสามารถในการแข่งขันของประเทศในระยะยาว

ดร.ทวารัฐ สูตะบุตร ผู้อำนวยการ OKMD กล่าวว่า การก้าวเข้าสู่ปีที่ 22 ไม่ใช่เพียงหมุดหมายสำคัญขององค์กร แต่เป็นจุดเปลี่ยนสำคัญของบทบาทประเทศไทยในเวทีโลก การเกิดขึ้นของ NKC จะไม่ใช่เพียงพื้นที่ให้บริการความรู้ แต่คือโครงสร้างพื้นฐานทางปัญญาของประเทศ ที่ทำหน้าที่จัดระเบียบ เชื่อมโยง และยกระดับองค์ความรู้ของประเทศ ให้สามารถสร้างคุณค่าได้จริงในเศรษฐกิจยุคใหม่ และทำให้คนไทยทุกกลุ่มเข้าถึงโอกาสในการเรียนรู้อย่างมีความหมาย

“NKC บนถนนราชดำเนินกลาง ถูกออกแบบให้เป็นมากกว่าพื้นที่ทางกายภาพ แต่เป็น “แพลตฟอร์มกลางของประเทศ” ที่เชื่อมโยงหน่วยงานความรู้ สถาบันการศึกษา ภาคธุรกิจ และประชาชน ในฐานะพื้นที่สาธารณะด้านปัญญาที่สำคัญที่สุดแห่งหนึ่งของประเทศ” ดร.ทวารัฐ กล่าว  

ด้าน ดร.ณรงค์ชัย อัครเศรณี นายกสภามหาวิทยาลัยขอนแก่น อดีตรัฐมนตรีกระทรวงพาณิชย์ และอดีตรัฐมนตรีกระทรวงพลังงาน กล่าวปาฐกถาพิเศษ โดยระบุว่า การก่อตั้ง OKMD มีรากฐานจากบทเรียนของวิกฤตเศรษฐกิจเอเชีย ซึ่งเป็นจุดเปลี่ยนสำคัญที่ทำให้ประเทศไทยต้องปรับทิศทางสู่ “สังคมฐานความรู้” ประเทศในโลกยุคใหม่จะอยู่รอดไม่ได้ หากยังแข่งขันด้วยต้นทุนแรงงานหรือวัสดุเพียงอย่างเดียว แต่ต้องสร้าง ‘ความสามารถในการแข่งขันเชิงระบบ’ ซึ่งต้องมีระบบนิเวศความรู้ที่เข้มแข็งเป็นฐาน

“ผมอยากให้คนไทยจดจำว่า ‘ถ้าอยากรู้อะไร ให้นึกถึง NKC’ เพราะ NKC ต้องเป็นศูนย์กลางที่สร้างคุณค่าของความรู้ และเชื่อมโยงทุกภาคส่วนเข้าด้วยกัน ไม่ใช่เพียงแค่แหล่งข้อมูล” ดร.ณรงค์ชัย กล่าว 

ดร.ณรงค์ชัย ยังเสนอว่า NKC จำเป็นต้องมีรูปแบบการดำเนินงานที่ยั่งยืน และมีความสามารถสร้างรายได้ควบคู่กับการสนับสนุนบางส่วนจากภาครัฐ เพื่อเพิ่มความคล่องตัวในการพัฒนาองค์ความรู้และนวัตกรรมอย่างต่อเนื่อง และในมิติของการพัฒนาเศรษฐกิจใหม่ OKMD จะสามารถเป็นกลไกสำคัญในการผลักดัน “Wellness Economy” โดยต่อยอดจากศักยภาพด้านการแพทย์และบริการสุขภาพของประเทศ เพื่อเชื่อมโยงองค์ความรู้ตั้งแต่ต้นน้ำถึงปลายน้ำ และสร้างมูลค่าเพิ่มในระดับอุตสาหกรรม ประเทศไทยมีจุดแข็งด้านสุขภาพในระดับโลก หากสามารถจัดระบบองค์ความรู้ให้เชื่อมโยงกันได้ จะกลายเป็นหนึ่งในกลไกเศรษฐกิจสำคัญของประเทศ

ในบริบทของโลกยุค AI ซึ่งข้อมูลสามารถเข้าถึงได้อย่างไร้ขีดจำกัด บทบาทของ NKC จึงไม่ใช่การเป็นแหล่งเก็บข้อมูล แต่คือ “การสร้างคุณค่าของความรู้ (Value of Knowledge)” และทำให้สังคมสามารถใช้ความรู้เพื่อสร้างการเปลี่ยนแปลงได้จริง การเดินหน้าสู่ NKC ในครั้งนี้ จึงสะท้อนการวางรากฐาน “โครงสร้างพื้นฐานทางปัญญา” ของประเทศไทยเป็นครั้งแรกในระดับระบบ ซึ่งจะเป็นกลไกสำคัญในการขับเคลื่อนประเทศสู่เศรษฐกิจฐานความรู้ เพิ่มขีดความสามารถในการแข่งขัน และสร้างความยั่งยืนในระยะยาว