เทคนิคการพันส่วนต่างๆ ของร่างกายด้วยผ้าเพื่อพยุงและสนับสนุนการทำงานของกล้ามเนื้อ เป็นภูมิปัญญาที่อยู่คู่กับอารยธรรมมนุษย์มาอย่างยางนาน ไม่ว่าจะเป็นการใช้ผ้าพันกล้ามเนื้อไหล่เพื่อตีกลองขนาดมหึมาของชาวญี่ปุ่นหรือศิลปะมวยไทยคาดเชือกเพื่อป้องกันการบาดเจ็บจากการกระแทก ปัจจุบัน “ผ้าเทปยืดได้” (Medical Tape, Kinesiology) ถูกจัดให้เป็น “เครื่องมือแพทย์” ตามพระราชบัญญัติเครื่องมือแพทย์ พ.ศ. 2551 และได้รับการพัฒนาอย่างต่อเนื่องจนกลายเป็นหนึ่งในเครื่องมือสำคัญในการกระบวนการฟื้นฟูสมรรถภาพร่างกายในปัจจุบัน

รองศาสตราจารย์ ดร.กภ.สุนีย์ บวรสุนทรชัย อาจารย์ประจำคณะกายภาพบำบัด มหาวิทยาลัยมหิดล ผู้อยู่เบื้องหลังความสำเร็จของงานวิจัยต่างๆ โดย “ตั้งโจทย์การวิจัย” จากประสบการณ์ตรงทางคลินิก  ให้ข้อเสนอแนะว่า การวิเคราะห์สาเหตุที่มาของปัญหาอย่างเป็นระบบ ช่วยให้สามารถวางแผนการบำบัดรักษาได้อย่างตรงจุดและเหมาะสม นอกจากนี้ การเลือกใช้เครื่องมือและอุปกรณ์ที่เหมาะสมร่วมกับการออกกำลังกาย เป็นองค์ประกอบสำคัญในการลดอาการปวด รวมทั้งช่วยแก้ไขความบกพร่องด้านการเคลื่อนไหวได้อย่างมีประสิทธิภาพและยั่งยืน

แม้การใช้ผ้าเทปยืดได้จะต้องทำโดยผู้เชี่ยวชาญภายใต้องค์ความรู้ที่ถูกต้องตามหลักกายวิภาคศาสตร์ และประสบการณ์ทางคลินิก จากการวิจัยที่ผ่านมาร่วมกับ กภ.อเนชา โหราศาสตร์ พบว่าการใช้เทคนิคการพันผ้าเทปยืดร่วมกับการฝึกการเคลื่อนไหวอย่างถูกต้อง และความร่วมมือในการฝึกปฏิบัติตนตามแนะนำอย่างเคร่งครัดของผู้ป่วย โดยมีการติดตามความก้าวหน้าการฝึกอย่างต่อเนื่อง ส่งผลให้ได้ผลลัพธ์ที่น่าพอใจในห้องปฏิบัติการ

ตัวอย่างเช่น “การลดอาการเกร็ง” ซึ่งเกิดจากความบกพร่องของระบบประสาทส่วนกลางที่ควบคุมการเคลื่อนไหว การบำบัดด้วยการติดเทป นับเป็นแนวทางการรักษาเสริมที่มีศักยภาพและปลอดภัย โดยใช้เทคนิคการยับยั้งการทำงานของกล้ามเนื้อที่มากเกินไป ร่วมกับเทคนิคกระตุ้นการทำงานของกล้ามเนื้ออ่อนแรงเพื่อส่งเสริมกาารเคลื่อนไหว

ผลลัพธ์จากการศึกษาวิจัยไม่เพียงช่วยยืนยันประสิทธิผลของการรักษาด้วยข้อมูลเชิงประจักษ์ แทนการอาศัยเพียงการสังเกตุหรือความรู้สึกส่วนบุคคล แต่ยังนำไปสู่การพัฒนาและค้นหาแนวทางการจัดการที่เหมาะสมอย่างเป็นระบบ อีกทั้งเป็นสิ่งท้าทายสำหรับนักกายภาพบำบัดและผู้ป่วยในการมุ่งผลลัพธ์การรักษาตามเป้าหมายที่กำหนดร่วมกันในที่สุด

ติดตามข่าวสารที่น่าสนใจจากมหาวิทยาลัยมหิดลได้ที่ www.mahidol.ac.th

ภาพจาก คณะกายภาพบำบัด มหาวิทยาลัยมหิดล