เมื่อวันที่  5 ตุลาคม 2569 ศ.ดร.ยศชนัน วงศ์สวัสดิ์ รองนายกรัฐมนตรี และรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (อว.) เดินหน้ายกระดับวงการวิทยาศาสตร์ไทยอย่างต่อเนื่อง ล่าสุดได้ร่วมเป็นสักขีพยานในพิธีลงนามครั้งสำคัญที่ประเทศญี่ปุ่น

การลงนามหนังสือแสดงเจตจำนง (LOI) ครั้งนี้ เป็นการจับมือระหว่าง บริษัท ชิมัดสึ คอร์ปอเรชัน (Shimadzu Corporation) ผู้ผลิตเครื่องมือวิทยาศาสตร์รายใหญ่ระดับโลก กับสองหน่วยงานวิจัยหลักของไทย ได้แก่ สำนักงานการวิจัยแห่งชาติ (วช.) และ สถาบันวิจัยวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งประเทศไทย (วว.)

ผู้ร่วมลงนามประกอบด้วย นายยาสุโนริ ยามาโมโตะ ประธานและซีอีโอของชิมัดสึ, ดร.วิภารัตน์ ดีอ่อง ผู้อำนวยการ วช. และ ผศ.ดร.วีรชัย อาจหาญ ผู้ว่าการ วว.

ข้อตกลง LOI ฉบับนี้ ถือเป็นการตีกรอบความร่วมมือด้านวิจัยและนวัตกรรมแบบครบวงจร ครอบคลุมตั้งแต่การสนับสนุนงานวิจัยร่วม การถ่ายทอดองค์ความรู้เชิงลึก ไปจนถึงการแชร์แนวปฏิบัติในการใช้เครื่องมือวิเคราะห์ขั้นสูงของชิมัดสึ

นอกจากนี้ ยังปูทางไปสู่การแลกเปลี่ยนผู้เชี่ยวชาญ นักวิจัย การจัดฝึกอบรม และสาธิตเทคโนโลยีร่วมกัน เพื่ออัปสกิลบุคลากรของไทยให้เชี่ยวชาญเทคโนโลยีระดับโลก

ทั้งนี้ เพื่อความโปร่งใส LOI ดังกล่าวไม่มีข้อผูกมัดเรื่องงบประมาณหรือการจัดซื้อจัดจ้างใดๆ โดยหากมีโปรเจกต์ความร่วมมือเฉพาะด้านเกิดขึ้น จะมีการจัดทำข้อตกลงแยกเป็นรายโครงการในอนาคต

ศ.ดร.ยศชนัน ฉายภาพให้เห็นว่า โครงสร้างพื้นฐานทางวิทยาศาสตร์คือ "กระดูกสันหลัง" ของการสร้างนวัตกรรม ที่ผ่านมาไทยเป็นลูกค้ารายใหญ่ที่จัดซื้อเครื่องมือวิทยาศาสตร์เข้ามามหาศาล โดยมีชิมัดสึเป็นหนึ่งในซัพพลายเออร์หลัก

"การจับมือครั้งนี้คือจุดเปลี่ยนสำคัญ เรากำลังยกระดับความสัมพันธ์จากแค่ 'ผู้ซื้อกับผู้ขาย' ให้กลายเป็น 'พันธมิตรด้านการวิจัยและพัฒนา' อย่างเต็มตัว" รองนายกฯ กล่าวย้ำ

พร้อมกันนี้ ศ.ดร.ยศชนัน เปิดเผยว่า ไทยกำลังเร่งเครื่องสู่การเป็นศูนย์กลางนวัตกรรมและการผลิตใน 3 เสาหลัก ได้แก่ ด้านเวลเนส (Siam Medica), เซมิคอนดักเตอร์ (Siam Silica) และการเกษตร (Siam Terra)

ทั้ง 3 อุตสาหกรรมนี้ จำเป็นต้องใช้เครื่องมือวิทยาศาสตร์ขั้นสูงจำนวนมาก ซึ่งไทยตั้งเป้าว่า จะไม่ยอมเป็นเพียงผู้ซื้อเทคโนโลยีอีกต่อไป แต่จะก้าวขึ้นเป็นผู้ร่วมพัฒนา (Co-develop) และร่วมสร้าง (Co-create) เครื่องมือใหม่ๆ ไปพร้อมกับพันธมิตรระดับโลกอย่างชิมัดสึ

สำหรับ "ชิมัดสึ" (Shimadzu) คือบริษัทยักษ์ใหญ่ของญี่ปุ่น ก่อตั้งที่นครเกียวโตมาตั้งแต่ปี 2418 (151 ปีที่แล้ว) เป็นผู้นำระดับโลกด้านการผลิตเครื่องมือวิเคราะห์และเครื่องมือวัด เช่น เครื่องโครมาโทกราฟและแมสสเปกโตรมิเตอร์ รวมถึงเครื่องมือแพทย์และเครื่องมือในอุตสาหกรรม ความยิ่งใหญ่ของบริษัทการันตีได้จาก "นายโคอิจิ ทานากะ" วิศวกรของชิมัดสึ ที่สามารถคว้ารางวัลโนเบลสาขาเคมีมาครองได้สำเร็จในปี 2545