การศึกษา
สมเด็จพระวชิรสิทธาจารย์ นำฝ่ายสงฆ์ เปิดพิพิธภัณฑ์กลางแจ้ง “รอยจำแห่งประตูผี ห่าลงพระนคร และแร้งวัดสระเกศ” ย้อนรอยประวัติศาสตร์ความสูญเสีย สู่มรดกความทรงจำแห่งกรุงรัตนโกสินทร์
ติดตามข่าวด่วน กระแสข่าวบน Facebook คลิกที่นี่
ย้อนรอยประวัติศาสตร์ครั้งสำคัญของกรุงรัตนโกสินทร์ ณ เชิงภูเขาทอง วัดสระเกศ ราชวรมหาวิหาร เมื่อวันที่ 20 พฤศจิกายน 2569 เวลา 18.00 น. ในพิธีเปิดพิพิธภัณฑ์กลางแจ้ง “รอยจำแห่งประตูผี ห่าลงพระนคร และแร้งวัดสระเกศ” ซึ่งนำเรื่องราวที่เคยเป็นภาพแห่งความโศกเศร้าของชาวพระนครในอดีต กลับมาถ่ายทอดให้คนรุ่นหลังได้เรียนรู้ผ่านประติมากรรมและการจัดแสดงแสง สี เสียง
พิธีดังกล่าวได้รับความเมตตาจาก เจ้าประคุณสมเด็จพระวชิรสิทธาจารย์ เจ้าอาวาสวัดสระเกศ ราชวรมหาวิหาร เป็นประธานฝ่ายสงฆ์ โดยมี นายชัชชาติ สิทธิพันธุ์ ผู้ว่าราชการกรุงเทพมหานคร เป็นประธานในพิธีเปิด ท่ามกลางบรรยากาศของการร่วมสืบสานประวัติศาสตร์ ศิลปวัฒนธรรม และมรดกทางจิตวิญญาณของกรุงเทพมหานคร
สิ่งที่ทำให้พิพิธภัณฑ์กลางแจ้งแห่งนี้มีความหมายมากกว่าการจัดแสดงงานศิลปะทั่วไป คือเรื่องราวเบื้องหลังสถานที่ ซึ่งครั้งหนึ่งเคยเป็นเส้นทางสุดท้ายของชีวิตผู้คนจำนวนมากในพระนคร
จาก “ประตูผี” เส้นทางแห่งความอาลัย สู่ตำนานแร้งวัดสระเกศ
ย้อนกลับไปในสมัยต้นกรุงรัตนโกสินทร์ เมื่อกรุงเทพมหานครยังมีกำแพงเมืองล้อมรอบ การจัดการศพของผู้เสียชีวิตภายในพระนครมีข้อจำกัด เนื่องจากคติความเชื่อในยุคนั้นไม่นิยมประกอบพิธีฌาปนกิจภายในกำแพงเมือง ศพจึงต้องถูกลำเลียงออกไปยังพื้นที่นอกเมือง
หนึ่งในเส้นทางสำคัญคือประตูเมืองด้านตะวันออก ใกล้ป้อมมหากาฬ ซึ่งเป็นเส้นทางที่ผู้คนใช้เคลื่อนย้ายร่างผู้เสียชีวิตออกจากพระนครไปยังสุสานและพื้นที่ประกอบพิธีกรรมทางศาสนา จนได้รับการเรียกขานว่า “ประตูผี”
วัดสระเกศซึ่งตั้งอยู่นอกกำแพงเมืองและอยู่ไม่ไกลจากประตูดังกล่าว จึงกลายเป็นสถานที่รองรับศพของผู้คนจากภายในพระนคร โดยเฉพาะผู้ยากไร้และผู้เสียชีวิตที่ไม่มีญาติคอยจัดการพิธีศพ
แต่เหตุการณ์ที่ทำให้ชื่อของวัดสระเกศถูกจารึกไว้ในความทรงจำของคนไทยอย่างไม่รู้ลืม คือวิกฤตอหิวาตกโรค หรือที่ผู้คนในอดีตเรียกว่า “โรคห่า”
เมื่อโรคห่าคร่าชีวิตผู้คน จนพระนครไม่อาจจัดการศพได้ทัน
ในช่วงต้นกรุงรัตนโกสินทร์ กรุงเทพฯ เคยเผชิญการระบาดของอหิวาตกโรคหลายระลอก มีผู้เสียชีวิตเป็นจำนวนมาก การแพร่ระบาดในยุคนั้นสร้างความหวาดกลัวไปทั่วพระนคร เพราะความรู้ทางการแพทย์และระบบสุขาภิบาลยังมีข้อจำกัดอย่างมาก
เมื่อผู้คนล้มตายจำนวนมากในเวลาใกล้เคียงกัน การนำศพไปประกอบพิธีทางศาสนาตามปกติจึงไม่สามารถดำเนินการได้ทัน วัดสระเกศกลายเป็นหนึ่งในพื้นที่ที่ต้องรองรับความสูญเสียอย่างหนัก
ภาพที่เกิดขึ้นในเวลานั้น คือร่างผู้เสียชีวิตถูกลำเลียงเข้ามายังวัดอย่างต่อเนื่อง จนพื้นที่สำหรับจัดการศพมีไม่เพียงพอ ฝูงแร้งจำนวนมากจึงบินมารวมตัวกันตามต้นไม้ กำแพง และหลังคาอาคาร เพื่อกินซากศพที่ไม่สามารถจัดการได้ทัน
ภาพฝูงแร้งที่เกาะเรียงรายอยู่ทั่วบริเวณวัด กลายเป็นภาพจำที่น่าสะเทือนใจ และเป็นที่มาของคำเรียกขาน “แร้งวัดสระเกศ” ซึ่งสืบทอดมาจนถึงปัจจุบัน
เรื่องราวนี้ไม่ใช่เพียงตำนานชวนหวาดกลัว แต่เป็นหลักฐานสะท้อนให้เห็นถึงความยากลำบากของผู้คนในอดีต ทั้งครอบครัวที่ต้องสูญเสียบุคคลอันเป็นที่รัก ตลอดจนผู้ที่ทำหน้าที่จัดการศพท่ามกลางสถานการณ์ที่เกินกำลังของสังคมในเวลานั้น
พิพิธภัณฑ์กลางแจ้ง เปลี่ยนความทรงจำอันเจ็บปวดให้เป็นบทเรียนของสังคม
การเปิดพิพิธภัณฑ์กลางแจ้งครั้งนี้ จึงมีความสำคัญในฐานะการนำประวัติศาสตร์ที่อาจเลือนหายไปจากความทรงจำของคนรุ่นใหม่ กลับมาถ่ายทอดด้วยรูปแบบที่เข้าถึงง่ายและมีชีวิตชีวา
ประติมากรรมแร้งและองค์ประกอบต่าง ๆ บริเวณเชิงภูเขาทอง ไม่ได้มีไว้เพียงสร้างความแปลกตาให้แก่ผู้มาเยือน แต่ยังทำหน้าที่เป็นสื่อกลางเชื่อมโยงผู้คนในปัจจุบันกับเรื่องราวของชาวพระนครเมื่อหลายร้อยปีก่อน
การจัดแสดงแสง สี เสียง ยังช่วยให้ผู้เข้าชมได้สัมผัสบรรยากาศและเข้าใจบริบททางประวัติศาสตร์มากขึ้น ตั้งแต่เส้นทางประตูผี การระบาดของโรคห่า ไปจนถึงภาพจำของฝูงแร้งที่เคยปรากฏอยู่ทั่วบริเวณวัดสระเกศ
นอกจากคุณค่าทางประวัติศาสตร์แล้ว เรื่องราวดังกล่าวยังสะท้อนให้เห็นพัฒนาการของสังคมไทย จากยุคที่ต้องเผชิญโรคระบาดโดยมีข้อจำกัดด้านความรู้และการจัดการสาธารณสุข มาสู่ยุคที่การแพทย์สมัยใหม่และระบบสุขาภิบาลเข้ามามีบทบาทสำคัญในการปกป้องชีวิตประชาชน
ภูเขาทองมากกว่าสถานที่ท่องเที่ยว คือศูนย์รวมศรัทธาและความทรงจำของชาติ
วัดสระเกศ ราชวรมหาวิหาร หรือที่ประชาชนรู้จักกันในชื่อวัดภูเขาทอง เป็นพระอารามหลวงที่มีประวัติศาสตร์ยาวนาน เดิมเป็นวัดสมัยกรุงศรีอยุธยาที่มีชื่อว่าวัดสะแก ก่อนจะได้รับการสถาปนาและพระราชทานนามใหม่เป็นวัดสระเกศในสมัยรัชกาลที่ 1
ส่วนพระบรมบรรพต หรือภูเขาทอง เริ่มสร้างในสมัยรัชกาลที่ 3 และสร้างแล้วเสร็จในสมัยรัชกาลที่ 5 โดยเป็นที่ประดิษฐานพระบรมสารีริกธาตุ ซึ่งเป็นศูนย์รวมศรัทธาของพุทธศาสนิกชนทั้งชาวไทยและชาวต่างประเทศ
การจัดงานในครั้งนี้จึงเป็นอีกก้าวหนึ่งของการเชื่อมโยงมรดกทางศาสนาเข้ากับประวัติศาสตร์และวัฒนธรรมของเมือง ผ่านการนำเสนอที่ทำให้ผู้คนสามารถเรียนรู้ได้ทั้งจากการสักการะ การชมงานศิลปะ และการสัมผัสเรื่องราวในอดีต
จากสถานที่ซึ่งเคยเป็นภาพแห่งความสูญเสียในวันที่โรคระบาดคร่าชีวิตผู้คนจำนวนมาก วันนี้บริเวณเชิงภูเขาทองได้กลายเป็นพื้นที่แห่งการเรียนรู้และการรำลึกถึงอดีต
เพราะประวัติศาสตร์ไม่ได้มีเพียงเรื่องราวของพระมหากษัตริย์ สงคราม หรือความรุ่งเรืองของบ้านเมืองเท่านั้น แต่ยังมีเรื่องราวของสามัญชน ความทุกข์ยาก การสูญเสีย และความพยายามของมนุษย์ในการก้าวผ่านวิกฤต
“รอยจำแห่งประตูผี ห่าลงพระนคร และแร้งวัดสระเกศ” จึงไม่ใช่เพียงพิพิธภัณฑ์ที่บอกเล่าเรื่องราวของอดีต แต่เป็นพื้นที่ที่ทำให้คนรุ่นปัจจุบันได้ตระหนักว่า ทุกความทรงจำล้วนมีคุณค่า และการเรียนรู้ประวัติศาสตร์คือการรักษารากเหง้าของสังคมให้คงอยู่ต่อไป
ติดตามข่าวด่วน กระแสข่าวบน Facebook คลิกที่นี่
หน้าแรก » การศึกษา
Top 5 ข่าวการศึกษา ![]()
- สมเด็จพระวชิรสิทธาจารย์ นำฝ่ายสงฆ์ เปิดพิพิธภัณฑ์กลางแจ้ง “รอยจำแห่งประตูผี ห่าลงพระนคร และแร้งวัดสระเกศ” ย้อนรอยประวัติศาสตร์ความสูญเสีย สู่มรดกความทรงจำแห่งกรุงรัตนโกสินทร์ 21 พ.ย. 2569
- อุตสาหกรรมไทยต้องการคนทักษะสูงกว่า 1 ล้านคน สอวช. ชูเรียนคู่ทำงานจริง การบิน–โลจิสติกส์ต้องการมากสุดกว่า 4.4 แสนคน อว. ดึงเอกชนร่วมออกแบบหลักสูตร พร้อมปั้นคนด้านชิป การแพทย์ขั้นสูง และเทคโนโลยีอาหาร–เกษตร 21 พ.ย. 2569
ข่าวในหมวดการศึกษา ![]()
อุตสาหกรรมไทยต้องการคนทักษะสูงกว่า 1 ล้านคน สอวช. ชูเรียนคู่ทำงานจริง การบิน–โลจิสติกส์ต้องการมากสุดกว่า 4.4 แสนคน อว. ดึงเอกชนร่วมออกแบบหลักสูตร พร้อมปั้นคนด้านชิป การแพทย์ขั้นสูง และเทคโนโลยีอาหาร–เกษตร 16:09 น.- “ซาบีดา” เตรียมเปิดม่าน “ทรงวาดนฤมิต สายธาราแห่งพระแม่คงคา” 21:12 น.
- ‘ดร.ณหทัย ทิวไผ่งาม’ ชี้หมดยุคเรียนเพื่อใบปริญญา ดันระบบนิเวศเรียนรู้ตลอดชีวิต เสริมแกร่งทักษะเอาตัวรอดทุกช่วงวัย 20:49 น.
- ม.รังสิต จัดเวทีสัมมนาวิชาการเรื่อง “อาชญาวิทยา ในยุคทุนเทา สแกมเมอร์ และคอร์รัปชัน ครองแผ่นดิน” 16:57 น.
- ศศินทร์ ลงนาม MOU ร่วมกับ Forvis Mazars เสริมความร่วมมือภาคการศึกษาและภาคธุรกิจ 16:26 น.



