สุดอันตรายยังไม่มียารักษา “หมออลงกรณ์” เตือนภัยพิษสุนัขบ้าระบาด ถูกกัดเสี่ยงตายภายใน 7-10 วัน แนะฉีดวัคซีนป้องกันสัตว์เลี้ยงทั้งหมา-แมว

วันที่ 11 มิถุนายน 2569 ดร.น.สพ.อลงกรณ์ มหรรณพ กรรมการสมาคมป้องกันการทารุณสัตว์แห่งประเทศไทย (TSPCA) เตือนภัยโรคพิษสุนัขบ้ากำลังระบาด มีผู้เสียชีวิตหลายรายแล้ว โดยโรคพิษสุนัขบ้าเกิดจากเชื้อไวรัส สัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมทุกชนิดรวมทั้งมนุษย์ด้วยสามารถที่จะติดเชื้อไวรัสพิษสุนัขบ้าได้ ปัจจุบันไม่มียารักษา ผู้ที่ติดโรคพิษสุนัขบ้า ไม่ว่าเป็นคนหรือสัตว์ มักจะตายภายใน 7 – 10 วัน หรือบางรายอาจจะนานถึง 1 ปี

โรคพิษสุนัขบ้ามีอาการที่แสดงในสัตว์อยู่ 2 ชนิด 1.ชนิดดุร้าย (พบประมาณ 90 %) สัตว์จะมีอาการตัวแข็ง คอแข็ง กรามเป็นอัมพาต สัตว์จะอ้าปากอยู่ตลอดเวลา น้ำลายไหล ไม่สามารถกินอาหารและน้ำได้ ตาเบิกโพลง วิ่งตรงชนสิ่งกีดขวาง หางตก ส่วนใหญ่จะตายภายใน 7 – 10 วัน มักพบในสุนัข 2.ชนิดซึม (พบประมาณ 10 %) สัตว์จะป่วยจะหลบเข้ามุมมืด เช่น ใต้โต๊ะ ใต้เตียง หลังตู้เสื้อผ้า หลังตู้เย็น ไม่กินอาหารและน้ำ ตาเบิกโพลง ถ้าเจ้าของเข้าไปจับ จะกัดหรือข่วน ส่วนใหญ่สัตว์จะตายภายใน 7 – 10 วัน ชนิดนี้ มักพบในแมว

ประชาชนที่พบสัตว์ที่สงสัยว่าเป็นโรคพิษสุนัขบ้า เช่น สุนัขคอแข็ง ปากอ้า น้ำลายไหลยืด ตาขวาง วิ่งตรงเข้าหาเพื่อที่จะทำร้าย วิธีการเอาตัวรอด คือ ให้วิ่งหนีอย่างรวดเร็ว ประมาณ 20 เมตร วิ่งหักเลี้ยวในมุมฉากทันทีทันใด โดยเร็ว สุนัขที่เป็นโรคพิษสุนัขบ้า ไม่สามารถที่จะเข้าไปกัดได้ทันที และตะโกนให้คนมาช่วย หรือปีนขึ้นที่สูง

ประชาชนที่ถูกสัตว์ที่สงสัยว่าเป็นโรคพิษสุนัขบ้ากัดให้รีบทำความสะอาดบาดแผลทันที โดยใช้น้ำสะอาดและสบู่ เสร็จแล้ว ใช้แอลกอฮอล์ หรือทิงเจอร์ไอโอดีน หรือทิงเจอร์ โพวิโดน หรือเบตาดีน หรือยาฆ่าเชื้อโรค ราดบาดแผลให้ทั่ว และพาผู้ที่ถูกกัดไปพบแพทย์ที่โรงพยาบาลทันที ห้ามตบ ทุบ หรือบีบบาดแผลให้เลือดออกโดยเด็ดขาด

การป้องกันโรคพิษสุนัขบ้าในสัตว์

ฉีดวัคซีนป้องกันโรคพิษสุนัขบ้าให้แก่สัตว์เลี้ยงของตัวเองทุกปีๆละ 1 ครั้ง สัตว์ที่เลี้ยงไว้ควรอยู่ในบ้าน ห้ามไปเล่นกับสุนัขหรือแมวที่ไม่มีเจ้าของ กรณีสัตว์เลี้ยงที่เกิดอุบัติเหตุ ถูกสัตว์ที่ไม่มีเจ้าของกัด ให้รีบพาสัตว์เลี้ยงที่ถูกกัดนั้นพบสัตวแพทย์ทันที เพื่อฉีดวัคซีนป้องกันโรคพิษสุนัขบ้าให้แก่สัตว์เลี้ยงตัวนั้น

โรคพิษสุนัขบ้าในช้าง

ช้างเลี้ยงที่เป็นโรคพิษสุนัขบ้า สาเหตุมักเกิดจากถูกสุนัขจรจัดกัด หรือสัตว์ที่มีเชื้อไวรัส พิษสุนัขบ้ากัด บริเวณงวง ด้านหลังของขาหลังทั้งสองข้าง และควาญช้างไม่ได้เอาใจใส่ในการดูแล ทำความสะอาดบาดแผลโดยทันที ซึ่งช้างก็เป็นสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนม สามารถที่จะติดเชื้อและตายด้วยโรคพิษสุนัขบ้าได้ แต่ในช้างระยะเวลาที่สัตว์แสดงอาการใช้เวลาประมาณ 25 วัน จึงตาย อาการของช้างที่เป็นโรคพิษสุนัขบ้า มีอาการคอแข็ง งวงตก ตาเบิกโพลง ก้าวเดินลำบาก หางตก ใบหูโบกช้ามาก กรามเป็นอัมพาต ไม่สามารถใช้งวงดูดน้ำหรือปากเคี้ยวอาหารได้ และตายในที่สุด

วิธีป้องกันโรคพิษสุนัขบ้าในช้างมี 2 วิธี คือ 1.ไม่นำช้างเข้าไปเลี้ยงในบริเวณที่มีสุนัขจรจัดอยู่จำนวนมาก เช่น ใกล้กองขยะ ใกล้หมู่บ้านร้าง ใกล้คอนโดร้าง เป็นต้น 2.เมื่อช้างถูกสัตว์ที่สงสัยว่าเป็นสัตว์ที่เป็นโรคพิษสุนัขบ้ากัด ให้รีบแจ้งสัตวแพทย์ทันที และทำการปฐมพยาบาลบริเวณบาดแผลทันที คือ ล้างบาดแผลด้วยน้ำสะอาดและสบู่ เสร็จแล้วราดด้วยยาทิงเจอร์ไอโอดีน หรือทิงเจอร์ โพวิโดน หรือเบตาดีน หรือยาฆ่าเชื้อโรค ให้ทั่วบาดแผล เสร็จแล้วให้แจ้งสัตวแพทย์มาพิจารณาเรื่องบาดแผล ซึ่งอาจจะต้องฉีดวัคซีนป้องกันโรคพิษสุนัขบ้า

อย่างไรก็ตาม ในอดีตที่ผ่านมาที่เคยช่วยช้างที่ถูกสุนัขจรจัดกัดที่บริเวณปลายงวง หรือที่ขาหลัง จนรอดชีวิตจากโรคพิษสุนัขบ้า จะทำการฉีดวัคซีนป้องกันโรคพิษสุนัขบ้า 4 ครั้ง ซึ่งต้องใช้วัคซีนถึง 16 เท่า ของการฉีดวัคซีนปกติ ขึ้นอยู่กับการพิจารณาวิธีการช่วยเหลือของสัตวแพทย์แต่ละคน