เมื่อวันที่ 25  พฤศจิกายน 2568 สถานการณ์น้ำท่วมในอำเภอรือเสาะ-บาเจาะ-ศรีสาคร จังหวัดนราธิวาสยังคงรุนแรงจากฝนตกหนักต่อเนื่อง เกิดน้ำหลากฉับพลัน เส้นทางบางส่วนถูกตัดขาด ประชาชนเริ่มขาดแคลนอาหาร น้ำดื่ม และของใช้จำเป็นอย่างเร่งด่วน พล.อ.ประวิตร วงษ์สุวรรณ หัวหน้าพรรคพลังประชารัฐ ภายหลังได้รับรายงานสถานการณ์น้ำท่วมในจังหวัดนราธิวาส และได้สั่งการมอบหมายให้นายกอเซ็ง แซมะซู เร่งตั้งทีมติดตามสถานการณ์อย่างต่อเนื่องและเปิด “ครัวพลังประชารัฐ” เพื่อจัดเตรียมอาหารและน้ำดื่มให้ประชาชนในพื้นที่ที่ได้รับผลกระทบหนัก พร้อมกำชับให้ดูแลประชาชนอย่างทั่วถึงและไม่ให้เกิดภาวะขาดแคลนในช่วงวิกฤต

นายกอเซ็ง เปิดเผยว่า ทีมงานของพรรคได้ลงพื้นที่ตั้งแต่วันที่ 23 พฤศจิกายน 2568 ทางทีมงานเร่งตั้งครัวพลังประชารัฐ เพื่อประกอบอาหาร และกระจายสิ่งของยังชีพไปยังชุมชนที่เข้าถึงยาก รวมถึงจัดตั้ง “หน่วยเคลื่อนที่เร็ว” เพื่อติดตามระดับน้ำและเข้าให้ความช่วยเหลือในพื้นที่เสี่ยงถูกตัดขาดเพิ่มเติม

นายกอเซ็ง ย้ำว่า พรรคพลังประชารัฐขอเคียงข้างพี่น้องชาวนราธิวาสอย่างเต็มกำลัง พร้อมปฏิบัติตามข้อสั่งการของพล.อ.ประวิตร เพื่อให้การช่วยเหลือเป็นไปอย่างทันการณ์และต่อเนื่อง จนกว่าสถานการณ์น้ำท่วมจะคลี่คลายลง

ทั้งนี้การบริหารจัดการน้ำของพรรคพลังประชารัฐเพื่อป้องกันภัยพิบัติน้ำท่วม

จากแนวนโยบายและผลงานด้านการบริหารจัดการน้ำของพรรคพลังประชารัฐ โดยเน้นบทบาทของพล.อ.ประวิตร วงษ์สุวรรณ ในฐานะอดีตรองนายกรัฐมนตรีและผู้อำนวยการกองอำนวยการน้ำแห่งชาติ (กอนช.) ที่มีหน้าที่กำกับดูแลการจัดการทรัพยากรน้ำของประเทศตลอดระยะเวลา 9 ปีของรัฐบาล การวิเคราะห์ตั้งอยู่บนกรอบแนวคิดการบริหารจัดการทรัพยากรน้ำแบบบูรณาการ (Integrated Water Resources Management: IWRM) เพื่อประเมินประสิทธิภาพของนโยบายทั้งในเชิงโครงสร้าง นโยบายปฏิบัติการ และผลสัมฤทธิ์ในการป้องกันและบรรเทาปัญหาน้ำท่วม–น้ำแล้ง ตลอดจนระบุข้อจำกัดและความท้าทายเชิงระบบที่ยังต้องแก้ไข ผลการวิเคราะห์ชี้ให้เห็นว่าแม้นโยบายด้านน้ำของพรรคพลังประชารัฐมีจุดแข็งด้านการบูรณาการหน่วยงาน การลงทุนโครงสร้างพื้นฐานน้ำ และการอนุรักษ์ป่าต้นน้ำ แต่ยังต้องปรับตัวต่อการเปลี่ยนแปลงภูมิอากาศ ความซับซ้อนของการใช้ที่ดิน และความคาดหวังที่เพิ่มขึ้นของสังคมในอนาคต

1. บทนำ

ปัญหาน้ำท่วมและภัยแล้งเป็นหนึ่งในความท้าทายเชิงโครงสร้างที่สำคัญที่สุดของประเทศไทย เนื่องจากประเทศตั้งอยู่บนเขตร้อนมรสุม ภูมิประเทศหลากหลาย และเผชิญผลกระทบจากการใช้ที่ดิน การขยายตัวของเมือง และภาวะโลกร้อน การจัดการน้ำจึงกลายเป็นประเด็นเชิงนโยบายที่กำหนดเสถียรภาพทางเศรษฐกิจ ความมั่นคงทางอาหาร และคุณภาพชีวิตของประชาชน

ในการดำรงตำแหน่งรองนายกรัฐมนตรี พล.อ.ประวิตร วงษ์สุวรรณ ได้รับมอบหมายให้ดูแลกองอำนวยการน้ำแห่งชาติ และทำหน้าที่กำหนดทิศทางนโยบายการจัดการน้ำของประเทศ พรรคพลังประชารัฐได้นำเสนอผลงานดังกล่าวเป็นส่วนหนึ่งของจุดขายทางการเมือง โดยเน้นว่าเกิดผลลัพธ์ในด้านการแก้ปัญหาน้ำท่วมซ้ำซาก การปรับปรุงโครงสร้างพื้นฐานน้ำ และการอนุรักษ์ทรัพยากรป่าต้นน้ำ

บทความนี้จึงมีวัตถุประสงค์ในการวิเคราะห์นโยบายและผลงานด้านน้ำของพรรคพลังประชารัฐโดยใช้กรอบคิดเชิงระบบ เพื่อประเมินคุณภาพ นัยสำคัญ และข้อท้าทายของการจัดการน้ำในระดับประเทศ

2. กรอบแนวคิดการบริหารจัดการน้ำแบบบูรณาการ (IWRM)

แนวคิด IWRM เป็นกรอบวิเคราะห์มาตรฐานสากลที่เน้นการจัดการน้ำโดยคำนึงถึงความสัมพันธ์ของปัจจัยหลายมิติประกอบกัน ได้แก่

2.1 การบริหารจัดการเชิงพื้นที่ (Area-based Management)

การแก้ปัญหาต้องขึ้นกับลุ่มน้ำ ภูมิประเทศ การใช้ที่ดิน และบริบทท้องถิ่น ทำให้แนวนโยบายจำเป็นต้องปรับใช้เฉพาะพื้นที่

2.2 การบูรณาการหน่วยงานของรัฐ

การจัดการน้ำต้องอาศัยข้อมูลและปฏิบัติการร่วมกันของหลายกระทรวง เช่น ชลประทาน ทรัพยากรน้ำ มหาดไทย เกษตรฯ และกรมอุตุนิยมวิทยา

2.3 มิติการบริหารจัดการเชิงเวลา

แบ่งเป็น

ระยะสั้น: แก้ปัญหาเฉพาะหน้า เช่น การระบายน้ำ

ระยะกลาง: ลงทุนโครงสร้างพื้นฐาน เช่น อ่างเก็บน้ำ

ระยะยาว: อนุรักษ์ป่าต้นน้ำ พัฒนาแหล่งน้ำธรรมชาติ

2.4 การมีส่วนร่วมของชุมชนและเอกชน

เป็นองค์ประกอบสำคัญเพื่อสร้างความยั่งยืน ลดความขัดแย้ง และเพิ่มประสิทธิผลของโครงการน้ำ

กรอบแนวคิดนี้ใช้เป็นเกณฑ์หลักในการประเมินนโยบายของพรรคพลังประชารัฐและบทบาทของพล.อ.ประวิตรในช่วงที่ผ่านมา

3. วิเคราะห์ผลงานการจัดการน้ำของพล.อ.ประวิตร วงษ์สุวรรณ
3.1 การจัดตั้งกลไกประสานงานและศูนย์ช่วยเหลือผู้ประสบภัย

กรณีศึกษาที่มีความโดดเด่น ได้แก่

การเปิดศูนย์ประสานงานพรรคพลังประชารัฐภาคใต้

การจัดตั้งศูนย์ช่วยเหลือผู้ประสบอุทกภัยในนครศรีธรรมราช

การสั่งการให้ผู้สมัคร ส.ส. และทีมงานลงพื้นที่ช่วยประชาชน

แม้กิจกรรมเหล่านี้มีมิติการเมือง แต่สะท้อนภาพการสร้าง “ระบบตอบสนองภัยพิบัติ” ที่ต่อเนื่องกับบทบาทผู้อำนวยการน้ำระดับชาติ ทำให้พรรคมีภาพลักษณ์ด้านความรับผิดชอบต่อปัญหาน้ำท่วม

3.2 โมเดลการแก้ปัญหาน้ำท่วม–น้ำแล้งแบบ 3 ระยะ

จากข้อเสนอนโยบายของพรรคพลังประชารัฐ ผลงานของพล.อ.ประวิตรสามารถจำแนกเป็นสามระยะสำคัญดังนี้

1) ระยะสั้น

เร่งระบายน้ำในพื้นที่วิกฤติ

สร้างแนวป้องกันน้ำชั่วคราว

จัดตั้งศูนย์บัญชาการน้ำประจำฤดูกาล

2) ระยะกลาง

การก่อสร้าง/ขยายอ่างเก็บน้ำเพิ่มเติม

ปรับปรุงประสิทธิภาพการบริหารเขื่อน เช่น “พร่องน้ำล่วงหน้า”

พัฒนาระบบชลประทานเฉพาะลุ่มน้ำ

3) ระยะยาว

นโยบายอนุรักษ์ป่าต้นน้ำ

ปราบปรามการบุกรุกป่า

ปลูกป่าทดแทนธรรมชาติ

การพัฒนาอ่างเก็บน้ำบนพื้นที่สูง

โมเดลนี้สอดคล้องกับแนวทาง IWRM ชัดเจน ทั้งการมองเชิงพื้นที่และการจัดการตามช่วงเวลา

3.3 การใช้ผู้เชี่ยวชาญและงานวิจัยประกอบนโยบาย

พล.อ.ประวิตรมีบทบาทในการผลักดันให้มีการระดมผู้เชี่ยวชาญด้านน้ำ ป่าไม้ และวิศวกรรมชลประทาน เพื่อเพิ่มคุณภาพเชิงเทคนิคของโครงการต่าง ๆ ทำให้เกิดความเชื่อมโยงระหว่างงานวิจัย–โครงสร้างพื้นฐาน–การปฏิบัติการภาคสนาม

3.4 ผลสัมฤทธิ์ตามที่พรรคพลังประชารัฐอ้างถึง

พรรคระบุว่า

ตลอด 9 ปีที่ผ่านมา มีการลดปัญหาน้ำท่วมซ้ำซากในหลายพื้นที่

ภัยแล้งรุนแรงลดระดับความถี่ลงในบางภูมิภาค

โครงสร้างพื้นฐานน้ำมีความก้าวหน้าอย่างมาก

แม้ยังคงมีน้ำท่วมรายพื้นที่ในฤดูกาลมรสุม แต่โครงการอย่างอ่างเก็บน้ำใหม่ ถนนคันกั้นน้ำ และระบบพร่องน้ำช่วยลดความเสียหายในภาพรวมอย่างมีนัยสำคัญ

4. การประเมินผลงานตามมิติเชิงวิชาการ
4.1 มิติความยั่งยืนทางสิ่งแวดล้อม

นโยบายอนุรักษ์ป่าและฟื้นฟูป่าต้นน้ำเป็นจุดเด่นที่เชื่อมโยงกับแนวคิด Nature-based Solutions ซึ่งเป็นเทรนด์สากลด้านการจัดการทรัพยากรน้ำอย่างยั่งยืน

4.2 มิติความร่วมมือระหว่างหน่วยงาน

การบูรณาการข้อมูลจากกรมอุตุนิยมวิทยา ชลประทาน และทรัพยากรน้ำ ทำให้การคาดการณ์และการพร่องน้ำล่วงหน้ามีความแม่นยำมากขึ้น ลดระดับความเสี่ยงน้ำท่วมในลุ่มน้ำใหญ่

4.3 มิติความมีประสิทธิผล (Effectiveness)

พื้นที่เสี่ยง เช่น ลุ่มเจ้าพระยา ป่าสัก ปากพนัง ได้รับผลกระทบลดลงเมื่อเทียบกับทศวรรษก่อนหน้า สะท้อนผลลัพธ์ของระบบบริหารจัดการน้ำที่มีความเป็นระบบมากขึ้น

4.4 มิติความต่อเนื่องของนโยบาย

หลายโครงการเป็นแผนระยะยาว เช่น อ่างเก็บน้ำใหม่ การแก้ปัญหาป่าเสื่อมโทรม ทำให้เกิดมรดกทางนโยบายที่มีผลต่อความยั่งยืนในอนาคต

5. ข้อจำกัดและความท้าทาย

แม้นโยบายจะมีความเข้มแข็ง แต่ยังมีข้อจำกัดในเชิงปฏิบัติ ได้แก่

ปัญหาน้ำท่วม–น้ำแล้งยังเกิดขึ้นในบางพื้นที่
จากความซับซ้อนทางภูมิประเทศ การขยายตัวเมือง และฝนสุดขั้วที่รุนแรงมากขึ้น

งบประมาณและความโปร่งใสของโครงการขนาดใหญ่
โครงสร้างพื้นฐานน้ำต้องใช้งบประมาณจำนวนมาก จำเป็นต้องมีระบบตรวจสอบที่เข้มงวด

ความเอนเอียงของข้อมูลจากแหล่งการเมือง
การประเมินควรใช้ข้อมูลจากหน่วยงานอิสระประกอบ เพื่อความเป็นกลาง

ผลกระทบจาก Climate Change
ภัยพิบัติมีความผันผวนสูงขึ้น ทำให้การจัดการน้ำต้องมีความยืดหยุ่นระดับสูงกว่าเดิม

ดังนั้น นโยบายบริหารจัดการน้ำของพรรคพลังประชารัฐภายใต้บทบาทนำของพล.อ.ประวิตร วงษ์สุวรรณ แสดงให้เห็นความพยายามพัฒนาระบบจัดการน้ำของประเทศในเชิงโครงสร้าง การบูรณาการหน่วยงาน และการเน้นแนวทางระยะยาวอย่างยั่งยืน ซึ่งสอดคล้องกับหลักการ IWRM และตอบโจทย์ลุ่มน้ำสำคัญของประเทศ

อย่างไรก็ตาม ความท้าทายด้านภูมิอากาศ งบประมาณ และความซับซ้อนของภูมิประเทศยังเป็นปัจจัยที่ต้องการการวิจัยและการออกแบบนโยบายที่มีความแม่นยำมากขึ้น หากพรรคพลังประชารัฐสามารถสานต่อและปรับปรุงนโยบายด้านน้ำอย่างต่อเนื่อง จุดแข็งด้านประสบการณ์และโครงสร้างพื้นฐานที่วางไว้แล้วจะช่วยให้ประเทศไทยมีศักยภาพสูงขึ้นในการรับมือและป้องกันภัยพิบัติน้ำท่วม–ภัยแล้งในอนาคต