เมื่อวันที่ 24 มกราคม 2569  นายณพลเดช มณีลังกา ที่ปรึกษากรรมการต่างประเทศ และอดีตเลขานุการ กมธ.การกฎหมาย การยุติธรรม และสิทธิมนุษยชน สภาผู้แทนราษฎร เปิดเผยว่า กรณีการตรวจสอบและอายัดทรัพย์ที่เกี่ยวข้องกับนายเฉิน จื้อ ผู้บริหารกลุ่ม Prince Group ควรถูกมองในกรอบของกฎหมายระหว่างประเทศและความร่วมมือด้านอาชญากรรมข้ามชาติ มากกว่าการตีความเชิงการเมืองฝ่ายเดียว เนื่องจากลักษณะของคดีมีพฤติการณ์เข้าข่ายการฟอกเงิน การฉ้อโกงออนไลน์ และการเคลื่อนย้ายเงินผ่านหลายเขตอำนาจศาล ซึ่งเป็นประเด็นที่ประเทศมหาอำนาจและองค์กรระหว่างประเทศให้ความสำคัญอย่างต่อเนื่อง และไม่อาจปล่อยให้กลายเป็นพื้นที่สีเทานอกการบังคับใช้กฎหมายสากลได้

สำหรับแนวโน้มการดำเนินการลักษณะนี้มีความใกล้เคียงกับแนวทางที่สหรัฐอเมริกาและพันธมิตรเคยใช้ คือการอาศัยกฎหมายต่อต้านการฟอกเงิน มาตรการคว่ำบาตรทางการเงิน และความร่วมมือด้านข่าวกรอง เพื่ออายัดทรัพย์และตัดท่อน้ำเลี้ยงของเครือข่ายอาชญากรรม โดยไม่จำเป็นต้องกล่าวหาเชิงการเมืองต่อรัฐใดรัฐหนึ่งโดยตรง แต่ให้พยานหลักฐานและกระบวนการยุติธรรมเป็นตัวชี้ขาด ซึ่งเป็นแนวทางที่สอดคล้องกับหลักนิติรัฐสากลและลดแรงเสียดทานทางการทูต

ทั้งนี้ จากข้อมูลเชิงวิเคราะห์ เครือข่ายสแกมเมอร์ในปัจจุบันมีลักษณะเป็นองค์กรอาชญากรรมข้ามชาติที่จัดวางพื้นที่ปฏิบัติการอย่างเป็นระบบ โดยอาศัยความได้เปรียบด้านภาษา เทคโนโลยี และภูมิรัฐศาสตร์ กลุ่มที่ใช้ภาษาอังกฤษเป็นหลักมักมุ่งเป้าตลาดยุโรปและอเมริกา ขณะที่เครือข่ายที่ตั้งฐานในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ โดยเฉพาะในกัมพูชา มีแนวโน้มขยายการหลอกลวงไปยังเอเชียตะวันตกเฉียงใต้และประเทศกำลังพัฒนา ใช้พื้นที่ชายแดน เขตเศรษฐกิจพิเศษ และนอมินีเป็นเครื่องมือหลบเลี่ยงการตรวจสอบ ซึ่งทำให้ประเทศเพื่อนบ้านรวมถึงไทยได้รับผลกระทบโดยตรง

นายณพลเดชระบุว่า ประเด็นที่น่ากังวลคือการที่กัมพูชาถูกจับตามองมากขึ้นในฐานะพื้นที่ตั้งหรือพื้นที่อำนวยความสะดวกของนิคมสแกมเมอร์ขนาดใหญ่ เมื่อมีสัญญาณว่าผู้เกี่ยวข้องเริ่มให้ข้อมูลเชิงลึกต่อหน่วยงานต่างชาติ การเพิกเฉยหรือการปล่อยให้โครงสร้างเหล่านี้ดำรงอยู่ ย่อมทำให้ประเทศนั้นตกอยู่ภายใต้แรงกดดันจากประชาคมโลก ทั้งในรูปแบบการคว่ำบาตร การตรวจสอบทางการเงิน และการลดความเชื่อมั่นในเวทีระหว่างประเทศ ซึ่งไม่ใช่เรื่องที่สามารถแก้ไขได้ด้วยการสร้างประเด็นเบี่ยงเบนหรือความตึงเครียดด้านความมั่นคง

เมื่อคดีลักษณะนี้ถูกยกระดับสู่เวทีระหว่างประเทศ มหาอำนาจจะเข้ามามีบทบาทในฐานะผู้ค้ำยันระบบกฎหมายโลก ผ่านการแลกเปลี่ยนข้อมูลทางการเงิน การติดตามธุรกรรมข้ามพรมแดน การใช้มาตรการคว่ำบาตรเฉพาะจุด และการสนับสนุนด้านความมั่นคงไซเบอร์ ภายใต้สนธิสัญญาและข้อตกลงพหุภาคี เพื่อไม่ให้รัฐใดกลายเป็นที่พักเงินหรือฐานปฏิบัติการของอาชญากรรมข้ามชาติ ซึ่งกรณีกัมพูชากำลังถูกจับตาอย่างใกล้ชิดในบริบทนี้

ในส่วนของประเทศไทย การให้ความรู้ประชาชนคือทางหนึ่ง แต่เมื่อเทียบจำนวนประชากรที่จะถูกหลอกแล้วอาจไม่ทัน ผมมองว่า ควรยกระดับขีดความสามารถด้านความมั่นคงไซเบอร์ของรัฐ(Hacker) เพื่อบุกรังโจรสแกมเมอร์ เป็นการบุกในเชิงรุก รวมถึงการพัฒนาทีมผู้เชี่ยวชาญด้านไซเบอร์ภาครัฐเพื่อป้องกัน ตรวจจับ และตอบโต้ภัยคุกคามดิจิทัล อีกทั้ง เน้นการปิดกั้นโครงสร้างพื้นฐานดิจิทัลที่เราพิสูจน์ได้ว่าใช้ในกิจกรรมผิดกฎหมาย การควบคุมและตัดสัญญาณ การตัดการเชื่อมต่อเครือข่ายจากแหล่งอาชญากรรมสแกมเมอร์ และการทำงานร่วมกับผู้ให้บริการอินเทอร์เน็ตและแพลตฟอร์มต่างประเทศ เพื่อไม่ให้ประเทศไทยตกเป็นทางผ่านหรือฐานรองรับของเครือข่ายเหล่านี้

ทั้งนี้ แนวคิดดังกล่าวไม่ใช่การดำเนินการนอกกฎหมายหรือการใช้กำลังเชิงรุกโดยไร้การควบคุม แต่เป็นการเสริมสร้างเครื่องมือของรัฐให้ทันต่ออาชญากรรมยุคดิจิทัล ภายใต้การกำกับดูแลของฝ่ายนิติบัญญัติและศาล เพื่อให้ทุกขั้นตอนตรวจสอบได้และไม่กระทบสิทธิเสรีภาพของประชาชน

อย่างไรก็ตาม ปัญหาสแกมเมอร์และทุนสีเทาเป็นความท้าทายร่วมของประชาคมโลก หากประเทศใดยังคงปล่อยให้เครือข่ายเหล่านี้ใช้พื้นที่เป็นฐานหรือที่พักเงิน ย่อมหลีกเลี่ยงแรงกดดันจากกฎหมายระหว่างประเทศไม่ได้ ณพลเดชเห็นว่า ประเทศไทยควรใช้จังหวะนี้ยืนอยู่บนหลักกฎหมายสากลอย่างชัดเจน ปกป้องผลประโยชน์และอธิปไตยทางเศรษฐกิจของตน พร้อมส่งสัญญาณไปยังประเทศเพื่อนบ้านว่าการเพิกเฉยต่ออาชญากรรมข้ามชาติ ไม่ใช่ทางเลือกที่ยอมรับได้อีกต่อไป