เมื่อวันที่ 3 กรกฎาคม 2569 นางธิวัลรัตน์ อังกินันทน์ สส.จังหวัดเพชรบุรี ในฐานะประธานคณะกรรมาธิการการศาสนา ศิลปะและวัฒนธรรม สภาผู้แทนราษฎร เปิดเผยว่า ได้รับรายงานจาก นายพนมบุตร จันทรโชติ อธิบดีกรมศิลปากร ถึงความคืบหน้าการขุดค้นแหล่งโบราณคดีดอนยายทอง ตำบลสมอพลือ อำเภอบ้านลาด จังหวัดเพชรบุรี ซึ่งถือเป็นหนึ่งในแหล่งโบราณคดีสำคัญของประเทศ

ทั้งนี้ เมื่อวันที่ 2 กรกฎาคมที่ผ่านมา อธิบดีกรมศิลปากรได้มอบหมายให้นางนิภา สังคนาคินทร์ ผู้อำนวยการสำนักศิลปากรที่ 1 ราชบุรี นำทีมนักโบราณคดีและผู้เชี่ยวชาญลงพื้นที่เร่งจัดเก็บโครงกระดูกมนุษย์และโบราณวัตถุจากหลุมขุดค้น หลังพื้นที่ประสบปัญหาน้ำใต้ดิน ความเค็ม และความชื้นสะสมจากฤดูฝน ซึ่งเป็นปัจจัยสำคัญที่เร่งให้โครงกระดูกเปื่อยยุ่ย และทำให้โบราณวัตถุประเภทสำริดผุกร่อนอย่างรวดเร็ว จึงจำเป็นต้องเร่งเคลื่อนย้ายเข้าสู่กระบวนการอนุรักษ์ทางวิทยาศาสตร์ ณ ศูนย์วิทยาศาสตร์เพื่อการอนุรักษ์ กรมศิลปากร ระหว่างการดำเนินงาน นักโบราณคดีได้พบแหวนทองคำเพิ่มอีก 2 วง บริเวณโครงกระดูกหมายเลข 4 โดยหนึ่งในนั้นเป็นแหวนตราประทับที่ส่วนหัวแหวนสลักอักษรโบราณอย่างชัดเจน

นางธิวัลรัตน์ กล่าวว่า เบื้องต้น ดร.อุเทน วงศ์สถิต คณะโบราณคดี มหาวิทยาลัยศิลปากร และผู้เชี่ยวชาญด้านภาษาโบราณของกรมศิลปากร วิเคราะห์ว่า อักษรดังกล่าวเป็นอักษรอินเดียโบราณแบบพราหมี มีอายุอยู่ในช่วงพุทธศตวรรษที่ 5-7 หรือประมาณ 1,900-2,100 ปี อ่านได้ว่า "ปุสรชิตส" แปลว่า "ของปุสรชิตะ" ซึ่งหมายถึง "ผู้ที่ได้รับการคุ้มครองจากฤกษ์หรือดาวปุษยะ" พร้อมสันนิษฐานว่า เจ้าของแหวนน่าจะเป็นบุคคลในวรรณะแพศย์ หรือชนชั้นพ่อค้า สะท้อนให้เห็นถึงเครือข่ายการค้าและการติดต่อกับอารยธรรมอินเดียในอดีต ส่วนแหวนทองคำอีกวงไม่มีลวดลายหรือการตกแต่งเพิ่มเติม

อย่างไรก็ตาม กรมศิลปากรระบุว่า ก่อนหน้านี้ประเทศไทยเคยค้นพบอักษรพราหมีบนตราประทับและเครื่องประดับจากแหล่งโบราณคดีสำคัญในภาคใต้ ได้แก่ จังหวัดกระบี่ และจังหวัดชุมพร การค้นพบครั้งนี้จึงนับเป็นหลักฐานสำคัญที่ช่วยเชื่อมโยงภาพประวัติศาสตร์ของชุมชนโบราณในพื้นที่ภาคตะวันตกกับเครือข่ายการค้าโบราณในภูมิภาคได้อย่างชัดเจนยิ่งขึ้น โดย ขณะนี้ สำนักศิลปากรที่ 1 ราชบุรี ได้ส่งมอบแหวนทองคำทั้งสองวงให้พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ พระนครคีรี เพื่อเก็บรักษาและเตรียมเข้าสู่กระบวนการอนุรักษ์และศึกษาทางวิชาการอย่างละเอียด

ประธานคณะกมธ.ศาสนาฯ กล่าวว่า สำหรับ การกู้โครงกระดูกมนุษย์ กรมศิลปากรแบ่งการดำเนินงานออกเป็น 2 แนวทาง ได้แก่ การจัดเก็บเป็นรายชิ้นสำหรับโครงกระดูกกลุ่มแรก ซึ่งคาดว่าจะใช้เวลาประมาณ 2 สัปดาห์ และการยกทั้งแท่นดินสำหรับโครงกระดูกอีกกลุ่ม โดยมีนักวิทยาศาสตร์ร่วมควบคุมการผนึกสภาพโครงกระดูกเพื่อป้องกันความเสียหาย คาดว่าจะใช้เวลาประมาณ 1 สัปดาห์ ส่วนโครงกระดูกที่ค้นพบล่าสุด ซึ่งสันนิษฐานว่าเป็นโครงกระดูกเด็ก และมีภาชนะสำริดขนาดใหญ่วางอยู่บริเวณกลางลำตัวนั้น เจ้าหน้าที่จะใช้วิธียกขึ้นทั้งแท่นดิน เพื่อรักษาสภาพหลักฐานให้สมบูรณ์ที่สุด ก่อนเข้าสู่กระบวนการอนุรักษ์

นางธิวัลรัตน์ กล่าวว่า ภารกิจช่วงสุดท้ายของการขุดค้นคาดว่าจะใช้เวลาประมาณ 1 เดือน ก่อนปิดหลุมขุดค้น และจัดแถลงผลการดำเนินงานทางโบราณคดีระยะแรก พร้อมเตรียมจัดนิทรรศการเปิดให้ประชาชนได้ร่วมชมโบราณวัตถุจากแหล่งโบราณคดีดอนยายทองเป็นครั้งแรก ก่อนนำวัตถุทั้งหมดเข้าสู่กระบวนการอนุรักษ์และศึกษาวิจัยเชิงลึก ซึ่งเชื่อว่าจะช่วยเปิดหน้าประวัติศาสตร์สำคัญของเพชรบุรีและประเทศไทยได้อย่างมีนัยสำคัญ